Mrigendra 3.136
Mṛgendra (another edition) 3.136
- Language
- Sanskrit
3.136
tadetatkṣaṇikatvaṃ saṃvedanasya nairātmyavādābhyupagamanaṃ ca na
yuktam | svasaṃvedanasiddhasya sthirarūpasyāparokṣasyā''tmanaḥ prakāśanāt
| nanu sadṛśaparāparakṣaṇotpattivipralabdhatvāt
sthairyamadhyāropitamityuktam | tadayuktaṃ svātmani kriyāvirodhāt
adhyāropānupapatteḥ | yadapi kṣaṇabhaṅgasādhanārthaṃ akṣaṇikasya
kramayaugapadyābhyāmarthakriyāvirodhāt sattāyā evāsiddhatvāt yatsat tat
kṣaṇikamiti anumānaghaṭanaṃ kṛtam |
tatsvasaṃvedanalakṣaṇapratyakṣabādhitatvādayuktam | akṣaṇikasya satassarvasya
saṃvedanasyānubhavasiddhatvāt anaikāntikaśca | sarvasya sataḥ kṣaṇikatvena
vyāptipradarśane sati akṣaṇikasya paramārthasato
vaidharmyadṛṣṭāntasyāsambhavāt vipakṣavyāvṛttyadarśanena hetoḥ
kevalānvayino gamakatvābhāvāt | viruddhaścāyaṃ satvākhyo hetuḥ |
sādhyaviparyayeṇākṣaṇikatvena sarvadā'rthakriyākāriṇi ghaṭādau
siddhavyāptikatvāt | yadapyetadvyāptisādhanārthaṃ nityasya
kramayaugapadyābhyāmarthakriyāvirodhāt iti hetvantaram |
tadapyāśrayāsiddhatvādayuktam | na hi nityaḥ kaścidartho
bhavadbhirabhyupagataḥ | yatrāyaṃ 1hetussiddhassyāt | na cākṣaṇikasyā'pi
maṇyāderarthasya krameṇānekadeśasthāṃstāṃstān bhāvān prakāśayato
yugapaccaikagṛhagatān ghaṭapaṭādīnavabhāsayataḥ kaścidvirodhaḥ | api ca na
tāvatkṣaṇikaṃ saṃvedanaṃ anekakṣaṇanirvartyārthakriyānuṣṭhānasamartham |
utpattyanantaradhvaṃsinastadupapattyādyayogāt | na cāropitaṃ sthairyaṃ
tattadvyāpāranirvartanakṣamam |
______________________________
1. nityasya kramayaugapadyābhyāmarthakriyāvirodhāditi heturityarthaḥ |
Commentaries (1)
- Mṛgendravṛtti — Sanskrit