Mrigendra 3.45
Mṛgendra (another edition) 3.45
- Language
- Sanskrit
3.45
siddhāntasūtramavatārayati tadetadityādi ātmaikatvaṃ
ātmajñānānmokṣaśca nopapadyata iti | tadetadāha omitītyādi nanvatra
heturuktaḥ vyāpakatvāditi tadayuktam | viparyayavyāptatvena viruddhatvāt |
vyāpyaṃ hi pṛthvīparvatādi vyāpnuvadvyāpakassiddhaḥ | sūryālokādivat na tu
svātmanyevāvasthitaḥ anavasthāprasaṅgāditi vyāpakatvasiddhyaiva pratyukto
dvaitanirāsaḥ | yadapyuktaṃ paṭavyāptapradeśavadekena vyāpte jagati dvitīyasya
vyāpakasyāvasthānaṃ na sambhavatīti | tatsatyaṃ mūrtānāṃ na
tvamūrtānāṃ virodhāsiddheḥ | gṛhāntarvyāpakānāṃ
śītadhūmālokādīnāmivetyadoṣaḥ | yadapyuktaṃ avidyāhetuko
dvaitapratibhāsa iti | tanna | avidyāyā vidyānivartyatvenābhyupagamāt
vidyāyāśca tadanyatvamiti advaitavirodhāt | nanu vidyaiva satyabhūtā na tvavidyā
yadyevamavastutvenāvidyāyāśśaśaviṣāṇāderiva nityanivṛttatvāt
tannivṛtyupāyo'yamātmā jñātavyo mantavyo nididhyāsitavya ityādi rvyartha
eva syāt śaśaviṣāṇādinivṛtyupāyavat | athocyate ātmapratipatyupāyo'yaṃ
bhaviṣyatīti | tanna yatastasyāvidyātmanaḥ paramārthikasya bandhasyābhāvāt
vidyātmādhigata eva | andhakārābhāve prakāśavaditi tatrāsāvupāyo vyartha iti
bhāvaḥ | yuktita ekatvamiti pratikṣiptam | atha śrutita ekatvamiti
pratikṣeptumāgamapramāṇenātmaikatvaṃ prasaṅgāccodayati | nanvatra
pramāṇamityādi | āheti uttaramāhetyarthaḥ | siddhāntasūtraṃ vyācaṣṭe
yadītyāadi ayamabhiprāyaḥ bhedapratipādakānāṃ śrutīnāṃ sambhavāt
ekatvaśrutīnāṃ cānyaparatvāt tasyā''gamarūpasyā'pi
pramāṇasyārthavatvamiti kṛtvā pramāṇatvābhyupagame'pi tatpramāṇaṃ
satyamasatyaṃ vā satyatve sa evā'dvaitavirodho doṣaḥ | asatyatve
niṣpramāṇatvamiti || 12½ ||