Mrigendra 3.50
Mṛgendra (another edition) 3.50
- Language
- Sanskrit
3.50
yatraitaddvitayaṃ pramāṇaprameyalakṣaṇaṃ tatra
pramātṛpramityātmakamanyadapi dvayamanyonyasavyapekṣatvāt sthitameva | na hi
pramātāramantareṇa pramāṇaprameyayoḥ kvacitkiñcitkaratvam |
karaṇakarmaṇoḥ kriyāsiddhau kartrāśrayatvātpramitirapi kriyārūpo vyāpāraḥ
tebhyaḥ pṛthagevānvayavyatirekābhyāmupalabhyata iti catuṣṭayamavaśyambhāvi
| yadāhākṣapādaḥ | catasṛṣu caivaṃvidhāsu sarvo'pi vyavahāraḥ
parisamāpyata iti | kiñcāta ityāha advaitahāniriti
pramāṇaprameyavyavahārāṅgīkaraṇe sati advaitahānireva |
atassvābhyupagamavirodhaḥ | tadapahnave tu niṣpramāṇakatvam | bhogasāmyeti |
kiñcabhogasāmyamavimokṣaścā''tmavādibhiranabhyupagatau doṣau prasajyete |
sarvairevā''tmavādibhiḥ pratyakṣavirodhabhīrubhirdṛśyamānaṃ
bhogavaicitryaṃ avaśyamabhyupeyam | ātmanāṃ ca muktireṣṭavyā |
niśreyasahetutayaiva śāstrāṇāṃ pravṛtteḥ | tadiha nādatte kasyacitpāpaṃ na
caivaṃ sukṛtaṃ vibhuḥ | tathā na kartṛtvaṃ na
karmāṇītyabhyupagamādvicitraphladāyināṃ pratiniyatajantukṛtatvena
bhogapratiniyamakāriṇāṃ karmaṇāmevābhāvādbhogasāmyaprasaṅgo
durnivāraḥ | ātmanānātve hi kaścitsukhitaḥ kaścidduḥkhitaḥ iti
bhogavaicitryamupapannam | nānyathā yata eva ca saṃsāritāyāḥ prabhavaḥ
tatraiva niraṃśe paramātmani yadi layo mokṣaḥ tarhi punarapi tata eva
prādurbhāvaḥ punaśca mokṣa iti seyaṃ gatānugatikā na tu mokṣaḥ | tathāhi
tatrabhavānavadhūtācāryaḥ tvanmate paravijñānaniṣpannā api muktayaḥ |
bhajante nāpi saṃvādamambhasā iva vṛṣṭayaḥ iti |
tataśca mokṣābhāvāttadupāyānāṃ ātmā vā are śrotavyo mantavyo
nididhyāsitavya ityādīnāmānarthakyam | apicāsya
paramātmanaścetanācetanaviśvotpatti hetutve cetanācetanatvaṃ prāptaṃ
kāryāṇāṃ kāraṇasvabhāvānvayāt | yadāhuḥ -
Linked texts (1)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit