Mrigendra 3.62
Mṛgendra (another edition) 3.62
- Language
- Sanskrit
3.62
atha sāṃkhyajñānepītyādisūtraṃ vyākhyātumutsūtrameva
sāṃkhyamataṃ saṃkṣepeṇa darśayati | athaivamityādi | evaṃ tarhi kāpilā
manyante puruṣo hyakartā svabhāvanirmalaḥ tasya vivekajñānātpūrvaṃ
parārthaṃpravṛttāvasvatantratvāt paramakāraṇaṃ prakṛtireva mahadādirūpeṇa
sukhaduḥkhamohātmanā svakāryeṇā''tmānaṃ bhogyatayā darśayati sa eva
saṃsāra ityucyate | na cācetanasya pravṛttirna yukteti vācyaṃ
ayaskāntādīnāmayassamākarṣaṇādau pravṛttidarśanāt | tataśca tasya yadā
prakṛtipuruṣavivekajñānapurassaraṃ satvapuruṣānyatāpratyayo bhavati tadā taṃ
prati pradhānaṃ bhogyatvānnivartate | sa eva tasya mokṣa iti | yadāhussāṃkhyāḥ
raṅgasya darśayitvā nivartate nartakī yathā raṅgāt | puruṣasya tathātmānaṃ
prakāśya vinivartate prakṛtiḥ | iti tathā - prakṛtessukumārataraṃ na kiñcidastīti
me matirbhavati | yādṛṣṭāsmītipunarna darśanamupaiti puruṣasya iti |
sāṃkhyajñānepītyādi vyācaṣṭe sāṃkhyajñānepyetadityādi kathaṃ
punassāṃkhyānāṃ bhrāntitvamata āha kalādīnāmityādi | tāni ca tatvāni
svasvakāryairanumānāgamataśca siddhānīti vakṣyāmaḥ | kāryatvameva
darśayati tadayamartha ityādi | dūṣaṇāntaramāha idaṃ cetyādi | puruṣo
hyakarteti yaduktaṃ taddūṣayitumāha ataścetyādi || 14½ ||
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit