Pramāṇa · Search · About · API

Kriyasara 2.1

Kriyāsāra 2.1

Language
Sanskrit

2.1.1

|| śrīḥ ||

2.1.2

śrīmanmaheśvarāya namaḥ

2.1.3

kriyāsāraḥ

2.1.4

dvitīyaṃ saṃpuṭam

2.1.5

atha pañcamopadeśaḥ

2.1.6

vyāsasūtramidaṃ pātraṃ brahmā'nandasudhāsṛteḥ |
tatra niṣṇātamanasāṃ tattvasāramahaṃ bruve || 1 ||

2.1.7

ācārāṇāmanekeṣāmaṅgāṅgitvavyavasthayā |
dvāraṃ praviśataḥ śīrṣamiva brahma vyavasthitam || 2 ||

2.1.8

ācāraḥ prathamo dharmastasmācchreyastato jayaḥ |
tasmānniścintatā tasyāścittanairmalyasaṃbhavaḥ || 3 ||

2.1.9

tataḥ śāstreṣu viśvāsaḥ praviśya pariśīlanam |
tasmādadhyavasāyaḥ syāt pravāho niścitasya ca || 4 ||

2.1.10

pravāhāt sañcitāgāmiprārabdhaparipākataḥ |
viduṣāṃ brahmabhāvena muktiḥ sāyujyarūpiṇī || 5 ||

2.1.11

tasmānmūlaṃ sadācārāsteṣāṃ mūlaṃ guruḥ svayam |
gurūpadiṣṭamārgeṇa sadācārarato bhavet || 6 ||

2.1.12

paramātmā guruḥ sākṣāt kālāvacchedavartinām |
gururbrahmā gururviṣṇurguruḥ sākṣānmaheśvaraḥ || 7 ||

2.1.13

gurureva paraṃ brahma tasmādgurumanuvrajet |
viśvasya guruvākyāni sadācāraparo bhavet || 8 ||

2.1.14

p. 2) sadācārā bahuvidhāḥ pramāṇairupavarṇitāḥ |
saṃkṣepataḥ pañcavidhā ācārā nirviśeṣakāḥ || 9 ||

2.1.15

nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ nityanaimittikaṃ tathā |
nityakāmyamiti prāhuḥ pañcadhā śāstrakovidāḥ || 10 ||

2.1.16

saviśeṣāḥ sadācārā āgamairupapāditāḥ |
pañcācārā vīraśaivaiḥ sādaraṃ svīkṛtāḥ sadā || 11 ||

2.1.17

anapekṣya śarīrāntaṃ vicchede prāṇasaṃśayam |
prāyaścittena sahitaṃ nirviśeṣaṃ vidurbudhāḥ || 12 ||

2.1.18

apekṣyaiva śarīrāntaṃ vicchede prāṇasaṃśayam |
prāyaścittena rahitaṃ saviśeṣaṃ vidurbudhāḥ || 13 ||

2.1.19

saviśeṣaprapañcastu vīraśaivīyasaṅgrahe |
upātto nirviśeṣastu vīraśaivairmato na vā || 14 ||

2.1.20

ityevaṃ sandihānānāṃ śaṅkāśūkanivṛttaye |
prapañcyate mayā sarvaṃ tattvamārgānusārataḥ || 15 ||

2.1.21

yaduktaṃ nirviśeṣākhyaṃ pañcadhā vidhimārgataḥ |
tatra nityaṃ sāyamagnihotramaupāsanādikam || 16 ||

2.1.22

nityatvaṃ śruticodyatvaṃ pramāde doṣasaṃbhavaḥ |
taddoṣavinivṛttyarthaṃ prāyaścittavidhiḥ punaḥ || 17 ||

2.1.23

naimittikaṃ krānti pātagrahaṇagrahasaṃbhave |
kartavyaṃ karma vedoktaṃ kālasāpekṣamucyate || 18 ||

2.1.24

dadhnā juhoti payasā juhotītyevamādikam |
nityakāmyamiti prāhuḥ karaṇe'bhyudayaḥ paraḥ || 19 ||

2.1.25

nityanaimittikaṃ prāhuḥ prāvṛṣi prāvṛṣi śrutam |
nirūḍhapaśubandhākhyaṃ pramādāddoṣasaṃbhave || 20 ||

2.1.26

prāyaścittena sahitamanuṣṭhānaṃ punaḥ sataḥ |
kāmyaṃ karma samākhyātaṃ pavitreṣṭyādikaṃ budhaiḥ || 21 ||

2.1.27

p. 3) enonirharaṇārthāya smārteṣvapi tathaiva hi |
smṛtīnāṃ śrutimūlatvāt smārtānāṃ śruticodanā || 22 ||

2.1.28

vīraśaivairanuṣṭheyā ācārā naivamādayaḥ |
yadi cennānutiṣṭheyurvaidikatvamasaṅgatam || 23 ||

2.1.29

yadi cedanutiṣṭheyurvīraśaivatvamutpatet |
vaidikatvapratijñā sā śaśaśṛṅgāyate tadā || 24 ||

2.1.30

itīva bhramato bhrāntisambhramairalamastu te |
satyamuktaṃ vaidikatvamācārāṇāṃ tvayā punaḥ || 25 ||

2.1.31

kimācārā apekṣante? nāpekṣante'dhikāriṇām |
yadyapekṣā tatra vācyaḥ kālaśca niyamaḥ kramaḥ || 26 ||

2.1.32

nāpekṣā yadi sarveṣāṃ sarvadā sarvakarmasu |
nirviśeṣapravṛttyā te vaidikatvaṃ palāyate || 27 ||

2.1.33

ata eva tvayāvaśyaṃ kālaśca viṣayaḥ kramaḥ |
vaktavyo yadi tatraivaṃ tattvadṛṣṭyāvadhāraya || 28 ||

2.1.34

caturāśramaniṣṭhānāṃ svādhikārānusārataḥ |
karmavyavasthā śrutyuktā kānicidbrahmacāriṇām || 29 ||

2.1.35

viśeṣato gṛhasthānāṃ vānaprasthasya kānicit |
yatīnāṃ naiva karmāṇi niyamāḥ kecana śrutāḥ || 30 ||

2.1.36

na syuratyāśramasthānāṃ karmāṇi niyamāḥ punaḥ |
pramāṇaireva vihitāścaivaṃ tattvavidāṃ sthitiḥ || 31 ||

2.1.37

vīraśaivīyasamayā atyāśramapurassarāḥ |
nirābhārādibhedena bhinnā niyaminaśca te || 32 ||

2.1.38

na teṣāṃ vidyate tīrthaṃ na yajñā na vratānyapi |
na yogakaraṇāpekṣā na vārapariśodhanam || 33 ||

2.1.39

kiṃtu teṣāṃ bahuvidhā niyamā yuktacetasām |
nanvastu yuktamanasāṃ viraktānāṃ kṣamāvatām || 34 ||

2.1.40

p. 4) sarvaṃ tvayuktamanyeṣāṃ viṣayodyuktacetasām |
saṃsāriṇāṃ putrapautrapatnīpaśumatāṃ punaḥ || 35 ||

2.1.41

saṃsāriṇāṃ pāśabaddhacetasāṃ viṣayaiṣiṇām |
liṅgāṅgasaṅgināṃ lokapanthānamanukurvatām || 36 ||

2.1.42

anādaraḥ kathaṃ vā syāt upanyasteṣu karmasu |
na vāṅmātreṇārthasiddhiḥ kathaṃ vātropapādyatām || 37 ||

2.1.43

iti cenna tathā vīraśaivānāṃ scasvakarmaṇi |
viśeṣato'samarthānāṃ yathā yatigṛhasthayoḥ || 38 ||

2.1.44

yāvatsvadharmānuṣṭhānavikalānāṃ ca kenacit |
karmaṇā niṣkṛtistadvadeteṣāṃ liṅgasaṅginām || 39 ||

2.1.45

svasvaśaktyanusāreṇa svadharma paripālanāt |
niṣkṛtiḥ pāśavicchedaḥ sadguroḥ kṛpayā bhavet || 40 ||

2.1.46

nanu tīrtheṣu puṇyeṣu snānāt kṣetrasya darśanāt |
uparāgeṣu saṅkrāntau viṣuve pātavaidhṛtau || 41 ||

2.1.47

ambudhau setubandhe ca kāśyāṃ ca kurujāṅgale |
narmadāsindhukāverīpramukhānyanadīṣu ca || 42 ||

2.1.48

nānākartavyakarmabhyo dānāddhomātsurārcanāt |
upoṣaṇādātmanaśca kṛcchracāndrāyaṇādibhiḥ || 43 ||

2.1.49

pariśuddhirgṛhasthasya kaiścitsanyāsināṃ tathā |
śrutismṛtipurāṇeṣu varṇyate tava cetkatham || 44 ||

2.1.50

svadharmasamanuṣṭhānavaikalyaparipūraṇam |
iti cecchruṇu teṣāṃ ca cittaśuddhirvidhīyate || 45 ||

2.1.51

gurubhaktyā śive bhaktyā pūjayā liṅgarūpiṇaḥ |
japātpañcākṣaramanordānācchaktyanurodhataḥ || 46 ||

2.1.52

mana eva hi sarveṣāṃ kāraṇaṃ puṇyapāpayoḥ |
manaḥśuddhimupādāya prayānti paramāṃ gatim || 47 ||

2.1.53

p. 5) nanu tarhyaviśeṣeṇa vīraśaivairvidhīyatām |
nirviśeṣaṃ tu yat karma vaikalyaparipūrtaye || 48 ||

2.1.54

naivaṃ yatiḥ svavaikalyaparipūrtyai kriyāparaḥ |
aviruddhāni karmāṇi prayatnenācaratyasau || 49 ||

2.1.55

tathaiva vīraśaivāśca svasvakarmāvirodhataḥ |
anutiṣṭantu karmāṇi vakṣyante tāni vai mayā || 50 ||

2.1.56

yaduktaṃ śrutiṣu brāhme muhūrte svāsane sthitaḥ |
cintayediṣṭadaivaṃ ca tatastannāmacintanam || 51 ||

2.1.57

dantadhāvanamukhyebhyo mṛttikāśaucato'pi ca |
śarīrapariśuddhiḥ syādbahirantarmalaṃ tyajan || 52 ||

2.1.58

cittaśuddhyanusāreṇa snānaṃ daśavidheṣu ca |
bhūtisnānaṃ viśeṣeṇa kṛtasnāno'pi cācaret || 53 ||

2.1.59

nityapūjāṃ ca nirvartya yathāsvaṃ dharmamācaret |
śaivānāṃ nityametāvannaimittikamathocyate || 54 ||

2.1.60

puṇyakṣetre puṇyadine puṇyakāle viśeṣataḥ |
saṅkrāntau viṣuve pāte somasūryoparāgayoḥ || 55 ||

2.1.61

snāyāddadyājjīvaratnaṃ japedāmocanaṃ manum |
śivasya locane candrasūryau tau tattayorapi || 56 ||

2.1.62

rāhuṇāntarhite prāpte tatra dharmān samācaret |
svasvanityāvirodhena yasya nitye paraṃ manaḥ || 57 ||

2.1.63

jīvaratnajapenaiva taṃ kālamativartayet |
yathāgnihotrasamaya uparāge samāgate || 58 ||

2.1.64

agnihotreṇa ceṣṭyā vā taṃ kālamativartayet |
tadullaṅghanajo doṣo yathā tasya na vidyate || 59 ||

2.1.65

tadvadevātra vijñeyaṃ vidhyanulaṅghanaṃ punaḥ |
nityanaimittikaṃ karma śivarātrisamāgame || 60 ||

2.1.66

p. 6) kartavyaṃ karma vijñeyaṃ sarveṣāṃ tulyameva tat |
anye dharmāstu naiveṣṭā śaivadharmavirodhinaḥ || 61 ||

2.1.67

antarbhāvaśśaivadharme jyotiṣṭome'gnihotravat |
atastallaṅghane doṣo na kaścidapi vidyate || 62 ||

2.1.68

nityakāmyaṃ tu teṣāṃ yannityapūjādike punaḥ |
kiṃcitkāryaṃ samuddiśya kiṃcitkālaṃ prapūjanam || 63 ||

2.1.69

anyeṣāṃ cedanekeṣāmuktadṛṣṭāntato'thavā |
agnihotre naiyyamike yathā māsā'gnihotrakam || 64 ||

2.1.70

tadullaṅghanajo doṣo dūrādeva palāyate |
nityanaimittikaṃ karma care ca gṛhamāgate || 65 ||

2.1.71

ātithyaṃ tatra kartavyaṃ sarvathaiveti niścayaḥ |
antarbhāvastadanyeṣāṃ sulabhaḥ parikīrtitaḥ || 66 ||

2.1.72

nityakāmyaṃ karma tat syāccaraliṅge gṛhāgate |
māsamātraṃ bhakṣabhojyairviśeṣeṇeti niścayaḥ || 67 ||

2.1.73

kāmyaṃ bahuvidhaṃ proktaṃ snānaṃ dānaṃ japastapaḥ |
avirodhena tatsarvaṃ bhāvanīyaṃ vipaścitā || 68 ||

2.1.74

śrutīnāṃ ca smṛtīnāṃ ca purāṇānāmathāpi vā |
nāprāmāṇyaṃ vayaṃ vrūmaḥ kiṃ tu teṣāṃ parasparam || 69 ||

2.1.75

avirodhaṃ puraskṛtya tātparyaṃ varṇitaṃ mayā |
na pareṇa bhrāntamiti bhramitavyaṃ budhena hi || 70 ||

2.1.76

āgamānāmaśeṣāṇāṃ pramāṇānāmanekaśaḥ |
prāmāṇyamaviśeṣeṇa jñātavyaṃ tatvadṛṣṭibhiḥ || 71 ||

2.1.77

nanu caivaṃ sati prauḍhivādamātramidaṃ punaḥ |
ye viraktā nyastacittāsteṣāmatyāśramo'stu vā || 72 ||

2.1.78

ye punargṛhiṇasteṣāmācārā mukhyahetavaḥ |
atyāśramīyā ācārā naiteṣāṃ yujyate punaḥ || 73 ||

2.1.79

p. 7) yathā gṛhasthadharmāṇāmadhikāraṃ na cārhati |
brahmacārī, yathā gehī yatidharmānna cārhati || 74 ||

2.1.80

evamatyāśramācārānapi liṅgāṅgasaṅginaḥ |
nārhanti viṣaye niṣṭhā manaścāñcalyaśālinaḥ || 75 ||

2.1.81

ananuṣṭhānataścoktakarmaṇāmapyanuṣṭhiteḥ |
vīraśaivavirodhaḥ syāttaddoṣastadavasthitaḥ || 76 ||

2.1.82

atrocyate vīraśaivamatametacchivoditam |
tatrāpi vividhā bhedā nirābhārādibhedataḥ || 77 ||

2.1.83

nirābhārasya ye dharmāstān viśeṣo nacārhati |
viśeṣadharmān sāmānyaśaivo naivārhati kvacit || 78 ||

2.1.84

tvadupanyastakarmāṇi kartavyāni tathaiva hi |
yatkiñcidatha vā yāvadyatkiñcittu nirūpitam || 79 ||

2.1.85

yāvatāṃ samanuṣṭānaṃ saptasāgaraśoṣaṇam |
yadapyuktaṃ brahmacārī gārhasthya nārhatīti ca || 80 ||

2.1.86

yatidharmān gṛhī ceti tatraivamavadhārayet |
kiṃ vā gṛhasthaḥ snātīti na snāyādbrahmacaryavān || 81 ||

2.1.87

gṛhī śāntyādisahito na syādyatiguṇo yatī |
asādhāraṇadharmāṃstu nānutiṣṭedgṛhī yadi || 82 ||

2.1.88

gṛhī na ko'pi sanyasyettadato durvacastava |
āpātaramaṇīyaṃ cetyāstāṃ kiṃ vistareṇa tu || 83 ||

2.1.89

nanu gehī liṅgasaṅgī nirābhārādilakṣaṇaḥ |
kathamarhet yathā brahmacārī gārhasthyalakṣaṇam || 84 ||

2.1.90

aupāsanādikaṃ karma nārhatītyevamatra ca |
nyūnādhikārī svaśreṣṭhadharmānnārhettataḥ katham || 85 ||

2.1.91

na vayaṃ gṛhyasādhyānāṃ karmaṇāṃ brahmacāriṇaḥ |
adhikāraṃ pravakṣyāmaḥ svāśramānuguṇaṃ punaḥ || 86 ||

2.1.92

p. 8) aviruddhasya dharmasya samanuṣṭhānataḥ śivam |
evamatyāśramasthānāmācāro māstu gehinaḥ || 87 ||

2.1.93

na tena vīraśaivatvaṃ bhajyate gehināṃ punaḥ |
anāśramatvaṃ kinnāma mokṣamārgaikayogyatā || 88 ||

2.1.94

sā ca dṛṣṭā gṛhasthe ca vāmadeve mahātmani |
gārgyāmapi striyāṃ caiva sā yato brahmacāriṇī || 89 ||

2.1.95

ataḥ śreyo'bhivṛddhyarthaṃ vīraśaivaḥ samācaret |
upanyastāni karmāṇi vīraśaivāvirodhataḥ || 90 ||

2.1.96

brahmapanthānamāśrtiya snānaṃ dānaṃ śivārcanam |
vidadhīta kṣātramārgamāśrito rāṣṭravṛddhaye || 91 ||

2.1.97

kārayedvedakarmāṇi yasyārthastasya tatphalam |
vaidikāṃstān samāhūya rājā so'yaṃ kramāttataḥ || 92 ||

2.1.98

upāsyato vaiśyavṛttiṃ snāyāddeyaṃ dhanādikam |
śvavṛtyā jīvanaṃ prāpya nivarteta punarbudhaḥ || 93 ||

2.1.99

evaṃ pratijñānuguṇaṃ nityakarmāṇi varṇaye |
parāśarapurāṇoktaṃ dharmaśāstreṣu varṇitam || 94 ||

2.1.100

sadācāraṃ śrāvayāśu yena lokān jayedbudhaḥ |
dharmādharmau tathā brūhi svarganārakadau tathā || 95 ||

2.1.101

vedācārāyuto vidvān brāhmaṇo nāma nāmataḥ |
vedācārayuto vipro hyeteṣvekaikavān dvijaḥ || 96 ||

2.1.102

alpācāro'lpavedaśca kṣatriyo rājasevakaḥ |
kiñcidācāravān vaiśyaḥ kṛṣivāṇijyatastathā || 97 ||

2.1.103

śūdrabrāhmaṇa ityuktaḥ svayameva hi karṣakaḥ |
asūyāluḥ paradrohī caṇḍāladvija ucyate || 98 ||

2.1.104

pṛthivīpālako rājā, itare kṣatriyāstathā |
dhānyādikrayavān vaiśyaḥ, itare viśa ucyate || 99 ||

2.1.105

p. 9) brahmakṣatriyavaiśyānāṃ śuśrūṣuḥ śūdra ucyate |
karṣako vṛṣalo jñeya itare caiva dasyavaḥ || 100 ||

2.1.106

sarvo hyuṣaḥ prācīmukhaścintayeddevapūrvakān |
ityādiṣu purāṇānāṃ vacaneṣu guṇaiḥ punaḥ || 101 ||

2.1.107

sambandhādbrāhmaṇādīni nāmāni na ca jātitaḥ |
vaidikatvādvīraśaivā ācārā vaidikottamāḥ || 102 ||

2.1.108

atha prātaḥ karaṇīyam -

2.1.109

brāhme muhūrte cotthāya svāsane śucirāsthitaḥ |
dharmānarthāṃśca tatkleśānādāyaṃ vyayameva ca || 103 ||

2.1.110

āyurvidveṣamaraṇaṃ pāpaṃ bhāgyaṃ tathaiva ca |
vyādhiṃ puṣṭiṃ tathā śāntiṃ prātarutthānadikphalam || 104 ||

2.1.111

niśāntimo yāma uṣo yāmārdhaḥ sandhirucyate |
tatkāle ca samutthāya viṇmūtre utsṛjedbudhaḥ || 105 ||

2.1.112

gṛhāddūraṃ tato gatvā vāgyataḥ prāvṛtastathā |
udaṅmukhaḥ samāviśya pratibandhe'nyadiṅmukhaḥ || 106 ||

2.1.113

atha śaucavidhiḥ -

2.1.114

jalāgnibrāhmaṇādīnāṃ devānāṃ nābhimukhyataḥ |
liṅgaṃ pidhāya vāmena mukhamanyena pāṇinā || 107 ||

2.1.115

malamutsṛjya cotthāya na paśyedeva tanmalam |
uddhṛtena jalenaiva śaucaṃ kuryājjalādbahiḥ || 108 ||

2.1.116

athavā devapitrarthatīrthāvataraṇaṃ vinā |
saptavāraṃ ca vā tisro gudaṃ saṃśodhayenmṛdā || 109 ||

2.1.117

śiśne karkoṭimātraṃ tu gude prasṛtiriṣyate |
tata utthāya paddhastaśaicaṃ gaṇḍuṣamaṣṭakam || 110 ||

2.1.118

yena kena ca patreṇa kāṣṭhena ca jalādbahiḥ |
kārpāsaṃ tarjanīṃ tyaktvā dantadhāvanamācaret || 111 ||

2.1.119

p. 10) divyāgamoktavacanaṃ vilikhāmi samāsataḥ |
ādityasyodayātpūrvaṃ muhūrtadvitaye sthite || 112 ||

2.1.120

utthāya dhautāṅghrikaraḥ kṛtabhasmāvakuṇṭhanaḥ |
hṛdi sāmānyasamayī cintayet parameśvarīm || 113 ||

2.1.121

viśiṣṭasamayī bindau mūrdhni nirvāṇadīkṣitaḥ |
ācamya sādhakaḥ śambhuṃ dvādaśānte vicintayet || 114 ||

2.1.122

nāmāni cāsya hṛdyāni caritrāṇi ca kīrtayet |
nirābhāro viśiṣṭaśca hyevameva hi cintayet || 115 ||

2.1.123

viṇmūtrotsarjanaṃ kuryādgatvā deśaṃ yathocitam |
udaṅmukho'haḥsandhyāsu rajanyāṃ dakṣiṇāmukhaḥ || 116 ||

2.1.124

prākpratyagvadano yadvā dinapūrvāparārdhayoḥ |
udaṅmukhastu madhyāhne rajanyāṃ dakṣiṇāmukhaḥ || 117 ||

2.1.125

nabhoviṇmūtradikcandrasūryatārāgnidarśanam |
devagomuniviprastrīsammukhaṃ ca vivarjayet || 118 ||

2.1.126

tṛṇaiḥ pāyumayajñāṅgairmṛjyādanupayogibhiḥ |
loṣṭādyairvā na satparṇaśākhāpuṣpaphalādibhiḥ || 119 ||

2.1.127

adhodṛṣṭiḥ prajananaṃ gṛhṇan vāmena pāṇinā |
jalābhyāśamupāgatya śaucaṃ kurvīta mṛjjalaiḥ || 120 ||

2.1.128

ekā śiśne gude pañca daśa vāmakare mṛdaḥ |
ṣaṭsapta pṛṣṭhe cāṅghryośca karayoḥ sapta mṛttikāḥ || 121 ||

2.1.129

valmīke vṛkṣamūle ca gṛhe mārge jalāntare |
ūṣare mūṣakoddhāte govraje devatālaye || 122 ||

2.1.130

vāpīkūpataṭākādikūle sikatilasthale |
vīthyāṃ śmaśāne kīṭāsthituṣārāṅgāradūṣite || 123 ||

2.1.131

pāṃsule paraśaucārthaśiṣṭamṛtkīrṇabhūtale |
halodhāte ca jambāle śārkare nāharenmṛdam || 124 ||

2.1.132

viśuddhabhūmau mṛdgāhyā vyapohyopari mṛtīkām |
yathā syācchaucaparyāptaṃ nāvaśiṣyeta vā yathā || 125 ||

2.1.133

p. 11) prathamaṃ pāyuśaucaṃ syādatha prasṛtimānataḥ |
tadardhamānataḥ paścāttadardhena tataḥ param || 126 ||

2.1.134

ārdrāmalakamātraṃ syānmūtraśauce tu mṛttikā |
dviguṇā mṛttikā śukle triguṇā dārasaṅgatau || 127 ||

2.1.135

etacchaucaṃ gṛhasthasya śāvamadhye tato'dhikam |
brahmacaryādikānāṃ tu kramāddvitricaturguṇam || 128 ||

2.1.136

yasya yāvaddivā śaucaṃ tadardhaṃ niśi tasya tat |
tadardhamāturasyoktamāturasyārdhamadhvani || 129 ||

2.1.137

āgulphaṃ caraṇau mṛdbhiḥ karāvāmaṇibandhakam |
saṃkṣālya kṣālayet paścādājānvākūrparaṃ jalaiḥ || 130 ||

2.1.138

dhārāśaucaṃ na kartavyaṃ śaucasiddhimabhīpsatā |
culakenaiva kartavyaṃ hastaśuddhividhānataḥ || 131 ||

2.1.139

śauce mṛjjaladānārthaṃ kartavyau paricārakau |
savyahastagṛhītā ca kṣepyā mṛdvāmahastake || 132 ||

2.1.140

kuryāddvādaśagaṇḍuṣān purīṣotsarjane kute |
kurvīta caturo mūtre bhojanānte tu ṣoḍaśa || 133 ||

2.1.141

prāṅmukhaḥ kṣālayet pādau hastāvatra udaṅmukhaḥ |
udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā tatastvācamanaṃ caret || 134 ||

2.1.142

atha dantadhāvanavidhi -

2.1.143

hṛnmantreṇa tato grāhyaṃ dantakāṣṭhaṃ tvaganvitam |
āparvāgrasamacchedamārdramagre ca kūrcakam || 135 ||

2.1.144

kaniṣṭhikāsamasthaulyaṃ sūkṣmaṃ vā dantasaukṣmyataḥ |
aṣṭāṅgulaṃ naiṣṭhikānāṃ bhogināṃ dvādaśāṅgulam || 136 ||

2.1.145

varṇināṃ daśaṣaṣṭhāṣṭasaptāṅgulakameva vā |
ṣaḍaṅgulaṃ prahīṇānāṃ nārīṇāṃ caturaṅgulam || 137 ||

2.1.146

p. 12) jambvāmrakakubhāśokakapitthabakulodbhavam |
plakṣaudumbaraphullāṅghrijātīcampakaśaṅkhajam || 138 ||

2.1.147

atimuktakadambhotthamapāmārgaṃ ca bhoginām |
grāhyametacca śairīṣacirabilvakarañjakam || 139 ||

2.1.148

śrīparṇīdārunirguṇḍīsārajaṃ khādirādikam |
akṣakṣīrīdhavairaṇḍavaṭāśvatthakakudvaraiḥ || 140 ||

2.1.149

guḍikāmadhukāśilpīkulodbhavaniśigrujaiḥ |
nākulīperuvānīradhātrīkādambasaṃbhavam || 141 ||

2.1.150

kharjūrīnārikelotthaṃ pālāśaṃ tālavaṃśajam |
tṛṇaparṇapiśācotthamiṣṭakāṅgārabhasmajam || 142 ||

2.1.151

aṅgulyāṃ tarjanī varjyā suvarṇādikṛtaṃ tathā |
pratipannavamī ṣaṣṭhī dvādaśī parvapañcakam || 143 ||

2.1.152

upavāsadinaṃ janmatrayaṃ ca śanivāsaram |
bhānuvāravyatīpāte grahaṇaṃ janmavāsaram || 144 ||

2.1.153

sūryodayānantaraṃ ca vivarjyaṃ dantadhāvanam |
gaṇḍūṣairdvādaśāvṛttairdalairvā śodhayedradān || 145 ||

2.1.154

jihvānirlekhanaṃ kuryāñjihvāmalaviśodhane |
lālākṣiśrotranāsāsyaretoviṇmūtragātrajam || 146 ||

2.1.155

karapādagataṃ yacca śodhyaṃ tatsakalaṃ malam |
nāsikāśrotranetrādi kṣālanena viśudhyati || 147 ||

2.1.156

mṛdbhirāmalakādyaiśca nakhakeśādi śudhyati |
evaṃ malādi saṃśodhya vāruṇaṃ snānamācaret || 148 ||

2.1.157

aśeṣamālinyaharaṃ dusvapnādivināśanam |

2.1.158

atha snānavidhi -

2.1.159

jaladevānnamaskṛtya mantrasnānaṃ samācaret || 149 ||

2.1.160

aśaktaḥ kaṇṭhadaghnaṃ vā kaṭidaghnamathāpi vā |
ājānu jalamāsicya mantrasnānaṃ samācaret || 150 ||

2.1.161

p. 13) devādīṃstarpayedvidvānmūlamantrajapena ca |
śivaṃ devīṃ śivagaṇāṃstarpayecchuddhamānasaḥ || 151 ||

2.1.162

dhautavastraṃ samādāya pañcakacchena dhārayet |
uttarīyaṃ ca kiṃcaiva dhāryaṃ sarveṣu karmasu || 152 ||

2.1.163

nadyāditīrthasnāne tu snānavastramadho nayet |
vāpīkūpagrahādau tu snāna ūrdhvaṃ nayedbudhaḥ || 153 ||

2.1.164

śilādārvādike vāpi jale vāpi sthale'pi vā |
saṃśodhya pīḍayedvastraṃ pitṝṇāṃ tṛptaye dvijaḥ || 154 ||

2.1.165

vīraśaivastu naiva syāttarpitā pitṛmuktaye |
śivasāyujyamāptaṃ tairyataḥ śāmbhavadīkṣayā || 155 ||

2.1.166

ityevaṃ vīraśaivānāṃ nirṇītaṃ snānakarma ca ||

2.1.167

iti śrīmadviśiṣṭādvaitasiddhāntarahasyaikottaraśatasthalābhijña śrī
nīlakaṇṭhaśivācāryakṛte nigamāgamasārasaṅgrahe kriyāsāre pañcama
upadeśaḥ

2.1.168

ṣaṣṭha upadeśaḥ

2.1.169

snātasya vīraśaivasya vāruṇenātha bhasmanā |
snānāya dhāraṇāyāpi bhasmotpattiḥ pradarśyate || 1 ||

2.1.170

atha bhasmoddhūlanārthaṃ bhasmotpādanodbodhakapramāṇāni
vilikhyante -

2.1.171

vṛhajjābālopaniṣadi, bṛhajjābālābhidhāṃ muktiśrutiṃ
mamopadeśaṃ kuruṣveti | atha tatheti sadyojātātpṛthivī, tasyā nivṛttiḥ,
tasyāḥ kapilavarṇā nandā, tasyā gomaye vibhūtirjātā |
vāmadevādudakaṃ, tasmāt pratiṣṭhā, tasyāḥ; kṛṣṇavarṇā bhadrā, tasyā
gomaye bhasitaṃ jātam | aghorādvahniḥ, tasmādvidyā, tasyā raktavarṇā
surabhiḥ, tasyā gomaye bhasma jātam | tatpuruṣādvāyuḥ, tasmācchāntiḥ,
tasyāḥ śvetavarṇā suśīlā, tasyā gomaye kṣāraṃ jātam |
īśānādākāśaḥ, tasmācchāntyatītā, tasyāścitravarṇā sumanāḥ, tasyā
gomaye rakṣā jātā | vibhūtirbhasitaṃ bhasma kṣāraṃ rakṣeti bhasmano
bhavanti pañca nāmāni |
pañcabhirnāmabhirbhṛśamaiśvaryakāraṇādbhūtiḥ | bhasma
sarvāghabhakṣaṇāt | bhāsanādbhasitam | kṣāraṇādāpadāṃ kṣāram |
bhūtapretapiśācabrahmarākṣasāpasmārabhavabhītibhyo'bhirakṣaṇādrakṣ
eti | tathaitra tṛtīyabrāhmaṇe - atha bhūsuṇḍaḥ kālāgnirudraṃ
vibhūtiyogaṃ prabrūhīti sa hovāca vikaṭāṅgāmunmattāṃ mahākhalāṃ
malināmaśivādicihnāṅkitāṃ punardhenuṃ kṛśāṅgāṃ
vatsahīnāmaśāntāmadugdhadohinīṃ nirindriyāṃ jagdhatṛṇāṃ
keśacelāsthibhakṣiṇīṃ sandhinīṃ navaprasūtāṃ rogānvitāṃ vihāya
praśastaṃ gomayamāharet | tatraite ślokāḥ -

2.1.172

vidyāśaktiḥ samastānāṃ śaktirityabhidhīyate |
guṇatrayāśrayā vidyā sā vidyā ca tadāśrayā || 1 ||

2.1.173

guṇatrayamidaṃ dhenuḥ vidyābhūdgomayaṃ śubham |
mūtraṃ copaniṣatproktaṃ kuryādbhasma tataḥ param || 2 ||

2.1.174

vatsāstu smṛtayaścāsyāstatsaṃbhūtaṃ tu gomayam |
pañcākṣareṇa mantreṇa dhenuṃ tatrābhimantrayet || 3 ||

2.1.175

aṣṭottaraśatenātha prāśayettu jalaṃ tṛṇam |
upoṣya ca caturdaśyāṃ śukle kṛṣṇe'thavā vratī || 4 ||

2.1.176

paredyuḥ prātarutthāya śucirbhūtvā samāhitaḥ |
kṛtasnāno dhautavastraḥ payo'rthaṃ ca sṛjecca gām || 5 ||

2.1.177

utthāpya gāṃ prayatnena gāyatryā mūtramāharet |
sauvarṇe rājate tāmre dhārayenmṛṇmaye ghaṭe || 6 ||

2.1.178

pauṣkare'tha palāśe vā pātre gośṛṅga eva vā |
ādadhīta hi gomūtraṃ mūlamantreṇa gomayam || 7 ||

2.1.179

p. 15) abhūmipātaṃ gṛhṇīyātpātre pūrvodite gṛhī |
gomayaṃ śodhayedvidvān mūlamantrāṣṭakena ca || 8 ||

2.1.180

daśajaptena mantreṇa gomayasthānyavarjanam |
bhavāya nama mantreṇa gomūtraṃ gomaye kṣipet || 9 ||

2.1.181

śarvāya nama ityevaṃ piṇḍānāṃ ca caturdaśa |
kuryātsaṃśodhya kiraṇaiḥ saptamūlena cāharet || 10 ||

2.1.182

vidadhyādatha pūrvoktapātre gomayapiṇḍakān |
śaivoktenaiva vidhinā pratiṣṭāpyāgnimarcayet || 11 ||

2.1.183

piṇḍāṃśca nikṣipettatra ādyantapraṇavena tu |
ṣaḍakṣarasya sūtrasya vyāvṛttasya tathākṣaraiḥ || 12 ||

2.1.184

svāhāntairjuhuyāttatra varṇadevāya piṇḍakān |
mūlenaivājyabhāgau ca prakṣipenmūlamantrataḥ || 13 ||

2.1.185

tato nidhanapatraye trayoviṃśat juhoti ca |
hotavyāḥ pañca brahmākhyā namo devāya śambhave || 14 ||

2.1.186

iti sarvāhutīrhutvā caturthyantaiśca mantrakaiḥ |
bhavaḥ śarvo mṛḍo rudro haraḥ śambhurmaheśvaraḥ || 15 ||

2.1.187

etaiśca juhuyādvidvān mūlamantrāṣṭakaṃ tathā |
śivāya trayahomaśca sviṣṭakṛnmūlamantrataḥ || 16 ||

2.1.188

itthaṃ śeṣaṃ tu nirvartya pūrṇapātrodakaṃ tathā |
aṣṭottaraśatenātha tarpayecchuddhamānasaḥ || 17 ||

2.1.189

p. 16) pañcabrahmeṇa mantreṇa tajjalaṃ śirasi kṣipet |
daśavāraṃ ca japtena dikṣu toyaṃ vinikṣipet || 18 ||

2.1.190

śaivānāṃ dakṣiṇāṃ datvā śāntyai pulakamāharet |
āhariṣyāmi śaivānāṃ sarveṣāṃ karmaguptaye || 19 ||

2.1.191

jātavedasamenaṃ tvāṃ pulakaiśchādayāmyaham |
mantreṇānena taṃ vahniṃ pulakaicchādayettataḥ || 20 ||

2.1.192

tridinaṃ jvalanasthityai chādanaṃ pulakaiḥ smṛtam |
śaivāṃśca bhojayedbhaktyā svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ || 21 ||

2.1.193

bhasmādhikyamabhīpsaṃstu cādhikaṃ gomayaṃ haret |
dinatrayeṇa yadi vā ekasmindivase'thavā || 22 ||

2.1.194

tṛtīye vā caturthe vā prātaḥ snātvā sitāmbaraḥ |
śuklabhāsvacchaivasūtraḥ śuklabhasmānulepanaḥ || 23 ||

2.1.195

śukladanto bhasmadigdho mantreṇānena mantravit |
mūlamantraṃ samuccārya pulakaṃ bhasma saṃtyajet || 24 ||

2.1.196

tatra cāvāhanamukhānupacārāṃstu ṣoḍaśa |
kartavyā vyāhatīścaivaṃ tato'gnimupasaṃharet || 25 ||

2.1.197

sadyādikena mantreṇa gṛhṇīyādbhasma cottamam |
tadanantaramantreṇa pramṛjya ca tataḥ param || 26 ||

2.1.198

saṃyojya gandhasalilaiḥ kapilāmūtrakena vā |
candrakuṅkumakāśmīramuśīraṃ candanaṃ tathā || 27 ||

2.1.199

agarutritayaṃ caiva cūrṇayitvā tu sūkṣmataḥ |
kṣipedbhasmani taccūrṇamomiti brahmamantrataḥ || 28 ||

2.1.200

praṇavenāharedvidvān bṛhato vaṭakānatha |
aghoramantrataścātha daśajaptena mūlataḥ || 29 ||

First 200 of 2,566 passages. Read on

Linked texts (18)