Kriyasara 2.1
Kriyāsāra 2.1
- Language
- Sanskrit
2.1.1
|| śrīḥ ||
2.1.2
śrīmanmaheśvarāya namaḥ
2.1.3
kriyāsāraḥ
2.1.4
dvitīyaṃ saṃpuṭam
2.1.5
atha pañcamopadeśaḥ
2.1.6
vyāsasūtramidaṃ pātraṃ brahmā'nandasudhāsṛteḥ |
tatra niṣṇātamanasāṃ tattvasāramahaṃ bruve || 1 ||
2.1.7
ācārāṇāmanekeṣāmaṅgāṅgitvavyavasthayā |
dvāraṃ praviśataḥ śīrṣamiva brahma vyavasthitam || 2 ||
2.1.8
ācāraḥ prathamo dharmastasmācchreyastato jayaḥ |
tasmānniścintatā tasyāścittanairmalyasaṃbhavaḥ || 3 ||
2.1.9
tataḥ śāstreṣu viśvāsaḥ praviśya pariśīlanam |
tasmādadhyavasāyaḥ syāt pravāho niścitasya ca || 4 ||
2.1.10
pravāhāt sañcitāgāmiprārabdhaparipākataḥ |
viduṣāṃ brahmabhāvena muktiḥ sāyujyarūpiṇī || 5 ||
2.1.11
tasmānmūlaṃ sadācārāsteṣāṃ mūlaṃ guruḥ svayam |
gurūpadiṣṭamārgeṇa sadācārarato bhavet || 6 ||
2.1.12
paramātmā guruḥ sākṣāt kālāvacchedavartinām |
gururbrahmā gururviṣṇurguruḥ sākṣānmaheśvaraḥ || 7 ||
2.1.13
gurureva paraṃ brahma tasmādgurumanuvrajet |
viśvasya guruvākyāni sadācāraparo bhavet || 8 ||
2.1.14
p. 2) sadācārā bahuvidhāḥ pramāṇairupavarṇitāḥ |
saṃkṣepataḥ pañcavidhā ācārā nirviśeṣakāḥ || 9 ||
2.1.15
nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ nityanaimittikaṃ tathā |
nityakāmyamiti prāhuḥ pañcadhā śāstrakovidāḥ || 10 ||
2.1.16
saviśeṣāḥ sadācārā āgamairupapāditāḥ |
pañcācārā vīraśaivaiḥ sādaraṃ svīkṛtāḥ sadā || 11 ||
2.1.17
anapekṣya śarīrāntaṃ vicchede prāṇasaṃśayam |
prāyaścittena sahitaṃ nirviśeṣaṃ vidurbudhāḥ || 12 ||
2.1.18
apekṣyaiva śarīrāntaṃ vicchede prāṇasaṃśayam |
prāyaścittena rahitaṃ saviśeṣaṃ vidurbudhāḥ || 13 ||
2.1.19
saviśeṣaprapañcastu vīraśaivīyasaṅgrahe |
upātto nirviśeṣastu vīraśaivairmato na vā || 14 ||
2.1.20
ityevaṃ sandihānānāṃ śaṅkāśūkanivṛttaye |
prapañcyate mayā sarvaṃ tattvamārgānusārataḥ || 15 ||
2.1.21
yaduktaṃ nirviśeṣākhyaṃ pañcadhā vidhimārgataḥ |
tatra nityaṃ sāyamagnihotramaupāsanādikam || 16 ||
2.1.22
nityatvaṃ śruticodyatvaṃ pramāde doṣasaṃbhavaḥ |
taddoṣavinivṛttyarthaṃ prāyaścittavidhiḥ punaḥ || 17 ||
2.1.23
naimittikaṃ krānti pātagrahaṇagrahasaṃbhave |
kartavyaṃ karma vedoktaṃ kālasāpekṣamucyate || 18 ||
2.1.24
dadhnā juhoti payasā juhotītyevamādikam |
nityakāmyamiti prāhuḥ karaṇe'bhyudayaḥ paraḥ || 19 ||
2.1.25
nityanaimittikaṃ prāhuḥ prāvṛṣi prāvṛṣi śrutam |
nirūḍhapaśubandhākhyaṃ pramādāddoṣasaṃbhave || 20 ||
2.1.26
prāyaścittena sahitamanuṣṭhānaṃ punaḥ sataḥ |
kāmyaṃ karma samākhyātaṃ pavitreṣṭyādikaṃ budhaiḥ || 21 ||
2.1.27
p. 3) enonirharaṇārthāya smārteṣvapi tathaiva hi |
smṛtīnāṃ śrutimūlatvāt smārtānāṃ śruticodanā || 22 ||
2.1.28
vīraśaivairanuṣṭheyā ācārā naivamādayaḥ |
yadi cennānutiṣṭheyurvaidikatvamasaṅgatam || 23 ||
2.1.29
yadi cedanutiṣṭheyurvīraśaivatvamutpatet |
vaidikatvapratijñā sā śaśaśṛṅgāyate tadā || 24 ||
2.1.30
itīva bhramato bhrāntisambhramairalamastu te |
satyamuktaṃ vaidikatvamācārāṇāṃ tvayā punaḥ || 25 ||
2.1.31
kimācārā apekṣante? nāpekṣante'dhikāriṇām |
yadyapekṣā tatra vācyaḥ kālaśca niyamaḥ kramaḥ || 26 ||
2.1.32
nāpekṣā yadi sarveṣāṃ sarvadā sarvakarmasu |
nirviśeṣapravṛttyā te vaidikatvaṃ palāyate || 27 ||
2.1.33
ata eva tvayāvaśyaṃ kālaśca viṣayaḥ kramaḥ |
vaktavyo yadi tatraivaṃ tattvadṛṣṭyāvadhāraya || 28 ||
2.1.34
caturāśramaniṣṭhānāṃ svādhikārānusārataḥ |
karmavyavasthā śrutyuktā kānicidbrahmacāriṇām || 29 ||
2.1.35
viśeṣato gṛhasthānāṃ vānaprasthasya kānicit |
yatīnāṃ naiva karmāṇi niyamāḥ kecana śrutāḥ || 30 ||
2.1.36
na syuratyāśramasthānāṃ karmāṇi niyamāḥ punaḥ |
pramāṇaireva vihitāścaivaṃ tattvavidāṃ sthitiḥ || 31 ||
2.1.37
vīraśaivīyasamayā atyāśramapurassarāḥ |
nirābhārādibhedena bhinnā niyaminaśca te || 32 ||
2.1.38
na teṣāṃ vidyate tīrthaṃ na yajñā na vratānyapi |
na yogakaraṇāpekṣā na vārapariśodhanam || 33 ||
2.1.39
kiṃtu teṣāṃ bahuvidhā niyamā yuktacetasām |
nanvastu yuktamanasāṃ viraktānāṃ kṣamāvatām || 34 ||
2.1.40
p. 4) sarvaṃ tvayuktamanyeṣāṃ viṣayodyuktacetasām |
saṃsāriṇāṃ putrapautrapatnīpaśumatāṃ punaḥ || 35 ||
2.1.41
saṃsāriṇāṃ pāśabaddhacetasāṃ viṣayaiṣiṇām |
liṅgāṅgasaṅgināṃ lokapanthānamanukurvatām || 36 ||
2.1.42
anādaraḥ kathaṃ vā syāt upanyasteṣu karmasu |
na vāṅmātreṇārthasiddhiḥ kathaṃ vātropapādyatām || 37 ||
2.1.43
iti cenna tathā vīraśaivānāṃ scasvakarmaṇi |
viśeṣato'samarthānāṃ yathā yatigṛhasthayoḥ || 38 ||
2.1.44
yāvatsvadharmānuṣṭhānavikalānāṃ ca kenacit |
karmaṇā niṣkṛtistadvadeteṣāṃ liṅgasaṅginām || 39 ||
2.1.45
svasvaśaktyanusāreṇa svadharma paripālanāt |
niṣkṛtiḥ pāśavicchedaḥ sadguroḥ kṛpayā bhavet || 40 ||
2.1.46
nanu tīrtheṣu puṇyeṣu snānāt kṣetrasya darśanāt |
uparāgeṣu saṅkrāntau viṣuve pātavaidhṛtau || 41 ||
2.1.47
ambudhau setubandhe ca kāśyāṃ ca kurujāṅgale |
narmadāsindhukāverīpramukhānyanadīṣu ca || 42 ||
2.1.48
nānākartavyakarmabhyo dānāddhomātsurārcanāt |
upoṣaṇādātmanaśca kṛcchracāndrāyaṇādibhiḥ || 43 ||
2.1.49
pariśuddhirgṛhasthasya kaiścitsanyāsināṃ tathā |
śrutismṛtipurāṇeṣu varṇyate tava cetkatham || 44 ||
2.1.50
svadharmasamanuṣṭhānavaikalyaparipūraṇam |
iti cecchruṇu teṣāṃ ca cittaśuddhirvidhīyate || 45 ||
2.1.51
gurubhaktyā śive bhaktyā pūjayā liṅgarūpiṇaḥ |
japātpañcākṣaramanordānācchaktyanurodhataḥ || 46 ||
2.1.52
mana eva hi sarveṣāṃ kāraṇaṃ puṇyapāpayoḥ |
manaḥśuddhimupādāya prayānti paramāṃ gatim || 47 ||
2.1.53
p. 5) nanu tarhyaviśeṣeṇa vīraśaivairvidhīyatām |
nirviśeṣaṃ tu yat karma vaikalyaparipūrtaye || 48 ||
2.1.54
naivaṃ yatiḥ svavaikalyaparipūrtyai kriyāparaḥ |
aviruddhāni karmāṇi prayatnenācaratyasau || 49 ||
2.1.55
tathaiva vīraśaivāśca svasvakarmāvirodhataḥ |
anutiṣṭantu karmāṇi vakṣyante tāni vai mayā || 50 ||
2.1.56
yaduktaṃ śrutiṣu brāhme muhūrte svāsane sthitaḥ |
cintayediṣṭadaivaṃ ca tatastannāmacintanam || 51 ||
2.1.57
dantadhāvanamukhyebhyo mṛttikāśaucato'pi ca |
śarīrapariśuddhiḥ syādbahirantarmalaṃ tyajan || 52 ||
2.1.58
cittaśuddhyanusāreṇa snānaṃ daśavidheṣu ca |
bhūtisnānaṃ viśeṣeṇa kṛtasnāno'pi cācaret || 53 ||
2.1.59
nityapūjāṃ ca nirvartya yathāsvaṃ dharmamācaret |
śaivānāṃ nityametāvannaimittikamathocyate || 54 ||
2.1.60
puṇyakṣetre puṇyadine puṇyakāle viśeṣataḥ |
saṅkrāntau viṣuve pāte somasūryoparāgayoḥ || 55 ||
2.1.61
snāyāddadyājjīvaratnaṃ japedāmocanaṃ manum |
śivasya locane candrasūryau tau tattayorapi || 56 ||
2.1.62
rāhuṇāntarhite prāpte tatra dharmān samācaret |
svasvanityāvirodhena yasya nitye paraṃ manaḥ || 57 ||
2.1.63
jīvaratnajapenaiva taṃ kālamativartayet |
yathāgnihotrasamaya uparāge samāgate || 58 ||
2.1.64
agnihotreṇa ceṣṭyā vā taṃ kālamativartayet |
tadullaṅghanajo doṣo yathā tasya na vidyate || 59 ||
2.1.65
tadvadevātra vijñeyaṃ vidhyanulaṅghanaṃ punaḥ |
nityanaimittikaṃ karma śivarātrisamāgame || 60 ||
2.1.66
p. 6) kartavyaṃ karma vijñeyaṃ sarveṣāṃ tulyameva tat |
anye dharmāstu naiveṣṭā śaivadharmavirodhinaḥ || 61 ||
2.1.67
antarbhāvaśśaivadharme jyotiṣṭome'gnihotravat |
atastallaṅghane doṣo na kaścidapi vidyate || 62 ||
2.1.68
nityakāmyaṃ tu teṣāṃ yannityapūjādike punaḥ |
kiṃcitkāryaṃ samuddiśya kiṃcitkālaṃ prapūjanam || 63 ||
2.1.69
anyeṣāṃ cedanekeṣāmuktadṛṣṭāntato'thavā |
agnihotre naiyyamike yathā māsā'gnihotrakam || 64 ||
2.1.70
tadullaṅghanajo doṣo dūrādeva palāyate |
nityanaimittikaṃ karma care ca gṛhamāgate || 65 ||
2.1.71
ātithyaṃ tatra kartavyaṃ sarvathaiveti niścayaḥ |
antarbhāvastadanyeṣāṃ sulabhaḥ parikīrtitaḥ || 66 ||
2.1.72
nityakāmyaṃ karma tat syāccaraliṅge gṛhāgate |
māsamātraṃ bhakṣabhojyairviśeṣeṇeti niścayaḥ || 67 ||
2.1.73
kāmyaṃ bahuvidhaṃ proktaṃ snānaṃ dānaṃ japastapaḥ |
avirodhena tatsarvaṃ bhāvanīyaṃ vipaścitā || 68 ||
2.1.74
śrutīnāṃ ca smṛtīnāṃ ca purāṇānāmathāpi vā |
nāprāmāṇyaṃ vayaṃ vrūmaḥ kiṃ tu teṣāṃ parasparam || 69 ||
2.1.75
avirodhaṃ puraskṛtya tātparyaṃ varṇitaṃ mayā |
na pareṇa bhrāntamiti bhramitavyaṃ budhena hi || 70 ||
2.1.76
āgamānāmaśeṣāṇāṃ pramāṇānāmanekaśaḥ |
prāmāṇyamaviśeṣeṇa jñātavyaṃ tatvadṛṣṭibhiḥ || 71 ||
2.1.77
nanu caivaṃ sati prauḍhivādamātramidaṃ punaḥ |
ye viraktā nyastacittāsteṣāmatyāśramo'stu vā || 72 ||
2.1.78
ye punargṛhiṇasteṣāmācārā mukhyahetavaḥ |
atyāśramīyā ācārā naiteṣāṃ yujyate punaḥ || 73 ||
2.1.79
p. 7) yathā gṛhasthadharmāṇāmadhikāraṃ na cārhati |
brahmacārī, yathā gehī yatidharmānna cārhati || 74 ||
2.1.80
evamatyāśramācārānapi liṅgāṅgasaṅginaḥ |
nārhanti viṣaye niṣṭhā manaścāñcalyaśālinaḥ || 75 ||
2.1.81
ananuṣṭhānataścoktakarmaṇāmapyanuṣṭhiteḥ |
vīraśaivavirodhaḥ syāttaddoṣastadavasthitaḥ || 76 ||
2.1.82
atrocyate vīraśaivamatametacchivoditam |
tatrāpi vividhā bhedā nirābhārādibhedataḥ || 77 ||
2.1.83
nirābhārasya ye dharmāstān viśeṣo nacārhati |
viśeṣadharmān sāmānyaśaivo naivārhati kvacit || 78 ||
2.1.84
tvadupanyastakarmāṇi kartavyāni tathaiva hi |
yatkiñcidatha vā yāvadyatkiñcittu nirūpitam || 79 ||
2.1.85
yāvatāṃ samanuṣṭānaṃ saptasāgaraśoṣaṇam |
yadapyuktaṃ brahmacārī gārhasthya nārhatīti ca || 80 ||
2.1.86
yatidharmān gṛhī ceti tatraivamavadhārayet |
kiṃ vā gṛhasthaḥ snātīti na snāyādbrahmacaryavān || 81 ||
2.1.87
gṛhī śāntyādisahito na syādyatiguṇo yatī |
asādhāraṇadharmāṃstu nānutiṣṭedgṛhī yadi || 82 ||
2.1.88
gṛhī na ko'pi sanyasyettadato durvacastava |
āpātaramaṇīyaṃ cetyāstāṃ kiṃ vistareṇa tu || 83 ||
2.1.89
nanu gehī liṅgasaṅgī nirābhārādilakṣaṇaḥ |
kathamarhet yathā brahmacārī gārhasthyalakṣaṇam || 84 ||
2.1.90
aupāsanādikaṃ karma nārhatītyevamatra ca |
nyūnādhikārī svaśreṣṭhadharmānnārhettataḥ katham || 85 ||
2.1.91
na vayaṃ gṛhyasādhyānāṃ karmaṇāṃ brahmacāriṇaḥ |
adhikāraṃ pravakṣyāmaḥ svāśramānuguṇaṃ punaḥ || 86 ||
2.1.92
p. 8) aviruddhasya dharmasya samanuṣṭhānataḥ śivam |
evamatyāśramasthānāmācāro māstu gehinaḥ || 87 ||
2.1.93
na tena vīraśaivatvaṃ bhajyate gehināṃ punaḥ |
anāśramatvaṃ kinnāma mokṣamārgaikayogyatā || 88 ||
2.1.94
sā ca dṛṣṭā gṛhasthe ca vāmadeve mahātmani |
gārgyāmapi striyāṃ caiva sā yato brahmacāriṇī || 89 ||
2.1.95
ataḥ śreyo'bhivṛddhyarthaṃ vīraśaivaḥ samācaret |
upanyastāni karmāṇi vīraśaivāvirodhataḥ || 90 ||
2.1.96
brahmapanthānamāśrtiya snānaṃ dānaṃ śivārcanam |
vidadhīta kṣātramārgamāśrito rāṣṭravṛddhaye || 91 ||
2.1.97
kārayedvedakarmāṇi yasyārthastasya tatphalam |
vaidikāṃstān samāhūya rājā so'yaṃ kramāttataḥ || 92 ||
2.1.98
upāsyato vaiśyavṛttiṃ snāyāddeyaṃ dhanādikam |
śvavṛtyā jīvanaṃ prāpya nivarteta punarbudhaḥ || 93 ||
2.1.99
evaṃ pratijñānuguṇaṃ nityakarmāṇi varṇaye |
parāśarapurāṇoktaṃ dharmaśāstreṣu varṇitam || 94 ||
2.1.100
sadācāraṃ śrāvayāśu yena lokān jayedbudhaḥ |
dharmādharmau tathā brūhi svarganārakadau tathā || 95 ||
2.1.101
vedācārāyuto vidvān brāhmaṇo nāma nāmataḥ |
vedācārayuto vipro hyeteṣvekaikavān dvijaḥ || 96 ||
2.1.102
alpācāro'lpavedaśca kṣatriyo rājasevakaḥ |
kiñcidācāravān vaiśyaḥ kṛṣivāṇijyatastathā || 97 ||
2.1.103
śūdrabrāhmaṇa ityuktaḥ svayameva hi karṣakaḥ |
asūyāluḥ paradrohī caṇḍāladvija ucyate || 98 ||
2.1.104
pṛthivīpālako rājā, itare kṣatriyāstathā |
dhānyādikrayavān vaiśyaḥ, itare viśa ucyate || 99 ||
2.1.105
p. 9) brahmakṣatriyavaiśyānāṃ śuśrūṣuḥ śūdra ucyate |
karṣako vṛṣalo jñeya itare caiva dasyavaḥ || 100 ||
2.1.106
sarvo hyuṣaḥ prācīmukhaścintayeddevapūrvakān |
ityādiṣu purāṇānāṃ vacaneṣu guṇaiḥ punaḥ || 101 ||
2.1.107
sambandhādbrāhmaṇādīni nāmāni na ca jātitaḥ |
vaidikatvādvīraśaivā ācārā vaidikottamāḥ || 102 ||
2.1.108
atha prātaḥ karaṇīyam -
2.1.109
brāhme muhūrte cotthāya svāsane śucirāsthitaḥ |
dharmānarthāṃśca tatkleśānādāyaṃ vyayameva ca || 103 ||
2.1.110
āyurvidveṣamaraṇaṃ pāpaṃ bhāgyaṃ tathaiva ca |
vyādhiṃ puṣṭiṃ tathā śāntiṃ prātarutthānadikphalam || 104 ||
2.1.111
niśāntimo yāma uṣo yāmārdhaḥ sandhirucyate |
tatkāle ca samutthāya viṇmūtre utsṛjedbudhaḥ || 105 ||
2.1.112
gṛhāddūraṃ tato gatvā vāgyataḥ prāvṛtastathā |
udaṅmukhaḥ samāviśya pratibandhe'nyadiṅmukhaḥ || 106 ||
2.1.113
atha śaucavidhiḥ -
2.1.114
jalāgnibrāhmaṇādīnāṃ devānāṃ nābhimukhyataḥ |
liṅgaṃ pidhāya vāmena mukhamanyena pāṇinā || 107 ||
2.1.115
malamutsṛjya cotthāya na paśyedeva tanmalam |
uddhṛtena jalenaiva śaucaṃ kuryājjalādbahiḥ || 108 ||
2.1.116
athavā devapitrarthatīrthāvataraṇaṃ vinā |
saptavāraṃ ca vā tisro gudaṃ saṃśodhayenmṛdā || 109 ||
2.1.117
śiśne karkoṭimātraṃ tu gude prasṛtiriṣyate |
tata utthāya paddhastaśaicaṃ gaṇḍuṣamaṣṭakam || 110 ||
2.1.118
yena kena ca patreṇa kāṣṭhena ca jalādbahiḥ |
kārpāsaṃ tarjanīṃ tyaktvā dantadhāvanamācaret || 111 ||
2.1.119
p. 10) divyāgamoktavacanaṃ vilikhāmi samāsataḥ |
ādityasyodayātpūrvaṃ muhūrtadvitaye sthite || 112 ||
2.1.120
utthāya dhautāṅghrikaraḥ kṛtabhasmāvakuṇṭhanaḥ |
hṛdi sāmānyasamayī cintayet parameśvarīm || 113 ||
2.1.121
viśiṣṭasamayī bindau mūrdhni nirvāṇadīkṣitaḥ |
ācamya sādhakaḥ śambhuṃ dvādaśānte vicintayet || 114 ||
2.1.122
nāmāni cāsya hṛdyāni caritrāṇi ca kīrtayet |
nirābhāro viśiṣṭaśca hyevameva hi cintayet || 115 ||
2.1.123
viṇmūtrotsarjanaṃ kuryādgatvā deśaṃ yathocitam |
udaṅmukho'haḥsandhyāsu rajanyāṃ dakṣiṇāmukhaḥ || 116 ||
2.1.124
prākpratyagvadano yadvā dinapūrvāparārdhayoḥ |
udaṅmukhastu madhyāhne rajanyāṃ dakṣiṇāmukhaḥ || 117 ||
2.1.125
nabhoviṇmūtradikcandrasūryatārāgnidarśanam |
devagomuniviprastrīsammukhaṃ ca vivarjayet || 118 ||
2.1.126
tṛṇaiḥ pāyumayajñāṅgairmṛjyādanupayogibhiḥ |
loṣṭādyairvā na satparṇaśākhāpuṣpaphalādibhiḥ || 119 ||
2.1.127
adhodṛṣṭiḥ prajananaṃ gṛhṇan vāmena pāṇinā |
jalābhyāśamupāgatya śaucaṃ kurvīta mṛjjalaiḥ || 120 ||
2.1.128
ekā śiśne gude pañca daśa vāmakare mṛdaḥ |
ṣaṭsapta pṛṣṭhe cāṅghryośca karayoḥ sapta mṛttikāḥ || 121 ||
2.1.129
valmīke vṛkṣamūle ca gṛhe mārge jalāntare |
ūṣare mūṣakoddhāte govraje devatālaye || 122 ||
2.1.130
vāpīkūpataṭākādikūle sikatilasthale |
vīthyāṃ śmaśāne kīṭāsthituṣārāṅgāradūṣite || 123 ||
2.1.131
pāṃsule paraśaucārthaśiṣṭamṛtkīrṇabhūtale |
halodhāte ca jambāle śārkare nāharenmṛdam || 124 ||
2.1.132
viśuddhabhūmau mṛdgāhyā vyapohyopari mṛtīkām |
yathā syācchaucaparyāptaṃ nāvaśiṣyeta vā yathā || 125 ||
2.1.133
p. 11) prathamaṃ pāyuśaucaṃ syādatha prasṛtimānataḥ |
tadardhamānataḥ paścāttadardhena tataḥ param || 126 ||
2.1.134
ārdrāmalakamātraṃ syānmūtraśauce tu mṛttikā |
dviguṇā mṛttikā śukle triguṇā dārasaṅgatau || 127 ||
2.1.135
etacchaucaṃ gṛhasthasya śāvamadhye tato'dhikam |
brahmacaryādikānāṃ tu kramāddvitricaturguṇam || 128 ||
2.1.136
yasya yāvaddivā śaucaṃ tadardhaṃ niśi tasya tat |
tadardhamāturasyoktamāturasyārdhamadhvani || 129 ||
2.1.137
āgulphaṃ caraṇau mṛdbhiḥ karāvāmaṇibandhakam |
saṃkṣālya kṣālayet paścādājānvākūrparaṃ jalaiḥ || 130 ||
2.1.138
dhārāśaucaṃ na kartavyaṃ śaucasiddhimabhīpsatā |
culakenaiva kartavyaṃ hastaśuddhividhānataḥ || 131 ||
2.1.139
śauce mṛjjaladānārthaṃ kartavyau paricārakau |
savyahastagṛhītā ca kṣepyā mṛdvāmahastake || 132 ||
2.1.140
kuryāddvādaśagaṇḍuṣān purīṣotsarjane kute |
kurvīta caturo mūtre bhojanānte tu ṣoḍaśa || 133 ||
2.1.141
prāṅmukhaḥ kṣālayet pādau hastāvatra udaṅmukhaḥ |
udaṅmukhaḥ prāṅmukho vā tatastvācamanaṃ caret || 134 ||
2.1.142
atha dantadhāvanavidhi -
2.1.143
hṛnmantreṇa tato grāhyaṃ dantakāṣṭhaṃ tvaganvitam |
āparvāgrasamacchedamārdramagre ca kūrcakam || 135 ||
2.1.144
kaniṣṭhikāsamasthaulyaṃ sūkṣmaṃ vā dantasaukṣmyataḥ |
aṣṭāṅgulaṃ naiṣṭhikānāṃ bhogināṃ dvādaśāṅgulam || 136 ||
2.1.145
varṇināṃ daśaṣaṣṭhāṣṭasaptāṅgulakameva vā |
ṣaḍaṅgulaṃ prahīṇānāṃ nārīṇāṃ caturaṅgulam || 137 ||
2.1.146
p. 12) jambvāmrakakubhāśokakapitthabakulodbhavam |
plakṣaudumbaraphullāṅghrijātīcampakaśaṅkhajam || 138 ||
2.1.147
atimuktakadambhotthamapāmārgaṃ ca bhoginām |
grāhyametacca śairīṣacirabilvakarañjakam || 139 ||
2.1.148
śrīparṇīdārunirguṇḍīsārajaṃ khādirādikam |
akṣakṣīrīdhavairaṇḍavaṭāśvatthakakudvaraiḥ || 140 ||
2.1.149
guḍikāmadhukāśilpīkulodbhavaniśigrujaiḥ |
nākulīperuvānīradhātrīkādambasaṃbhavam || 141 ||
2.1.150
kharjūrīnārikelotthaṃ pālāśaṃ tālavaṃśajam |
tṛṇaparṇapiśācotthamiṣṭakāṅgārabhasmajam || 142 ||
2.1.151
aṅgulyāṃ tarjanī varjyā suvarṇādikṛtaṃ tathā |
pratipannavamī ṣaṣṭhī dvādaśī parvapañcakam || 143 ||
2.1.152
upavāsadinaṃ janmatrayaṃ ca śanivāsaram |
bhānuvāravyatīpāte grahaṇaṃ janmavāsaram || 144 ||
2.1.153
sūryodayānantaraṃ ca vivarjyaṃ dantadhāvanam |
gaṇḍūṣairdvādaśāvṛttairdalairvā śodhayedradān || 145 ||
2.1.154
jihvānirlekhanaṃ kuryāñjihvāmalaviśodhane |
lālākṣiśrotranāsāsyaretoviṇmūtragātrajam || 146 ||
2.1.155
karapādagataṃ yacca śodhyaṃ tatsakalaṃ malam |
nāsikāśrotranetrādi kṣālanena viśudhyati || 147 ||
2.1.156
mṛdbhirāmalakādyaiśca nakhakeśādi śudhyati |
evaṃ malādi saṃśodhya vāruṇaṃ snānamācaret || 148 ||
2.1.157
aśeṣamālinyaharaṃ dusvapnādivināśanam |
2.1.158
atha snānavidhi -
2.1.159
jaladevānnamaskṛtya mantrasnānaṃ samācaret || 149 ||
2.1.160
aśaktaḥ kaṇṭhadaghnaṃ vā kaṭidaghnamathāpi vā |
ājānu jalamāsicya mantrasnānaṃ samācaret || 150 ||
2.1.161
p. 13) devādīṃstarpayedvidvānmūlamantrajapena ca |
śivaṃ devīṃ śivagaṇāṃstarpayecchuddhamānasaḥ || 151 ||
2.1.162
dhautavastraṃ samādāya pañcakacchena dhārayet |
uttarīyaṃ ca kiṃcaiva dhāryaṃ sarveṣu karmasu || 152 ||
2.1.163
nadyāditīrthasnāne tu snānavastramadho nayet |
vāpīkūpagrahādau tu snāna ūrdhvaṃ nayedbudhaḥ || 153 ||
2.1.164
śilādārvādike vāpi jale vāpi sthale'pi vā |
saṃśodhya pīḍayedvastraṃ pitṝṇāṃ tṛptaye dvijaḥ || 154 ||
2.1.165
vīraśaivastu naiva syāttarpitā pitṛmuktaye |
śivasāyujyamāptaṃ tairyataḥ śāmbhavadīkṣayā || 155 ||
2.1.166
ityevaṃ vīraśaivānāṃ nirṇītaṃ snānakarma ca ||
2.1.167
iti śrīmadviśiṣṭādvaitasiddhāntarahasyaikottaraśatasthalābhijña śrī
nīlakaṇṭhaśivācāryakṛte nigamāgamasārasaṅgrahe kriyāsāre pañcama
upadeśaḥ
2.1.168
ṣaṣṭha upadeśaḥ
2.1.169
snātasya vīraśaivasya vāruṇenātha bhasmanā |
snānāya dhāraṇāyāpi bhasmotpattiḥ pradarśyate || 1 ||
2.1.170
atha bhasmoddhūlanārthaṃ bhasmotpādanodbodhakapramāṇāni
vilikhyante -
2.1.171
vṛhajjābālopaniṣadi, bṛhajjābālābhidhāṃ muktiśrutiṃ
mamopadeśaṃ kuruṣveti | atha tatheti sadyojātātpṛthivī, tasyā nivṛttiḥ,
tasyāḥ kapilavarṇā nandā, tasyā gomaye vibhūtirjātā |
vāmadevādudakaṃ, tasmāt pratiṣṭhā, tasyāḥ; kṛṣṇavarṇā bhadrā, tasyā
gomaye bhasitaṃ jātam | aghorādvahniḥ, tasmādvidyā, tasyā raktavarṇā
surabhiḥ, tasyā gomaye bhasma jātam | tatpuruṣādvāyuḥ, tasmācchāntiḥ,
tasyāḥ śvetavarṇā suśīlā, tasyā gomaye kṣāraṃ jātam |
īśānādākāśaḥ, tasmācchāntyatītā, tasyāścitravarṇā sumanāḥ, tasyā
gomaye rakṣā jātā | vibhūtirbhasitaṃ bhasma kṣāraṃ rakṣeti bhasmano
bhavanti pañca nāmāni |
pañcabhirnāmabhirbhṛśamaiśvaryakāraṇādbhūtiḥ | bhasma
sarvāghabhakṣaṇāt | bhāsanādbhasitam | kṣāraṇādāpadāṃ kṣāram |
bhūtapretapiśācabrahmarākṣasāpasmārabhavabhītibhyo'bhirakṣaṇādrakṣ
eti | tathaitra tṛtīyabrāhmaṇe - atha bhūsuṇḍaḥ kālāgnirudraṃ
vibhūtiyogaṃ prabrūhīti sa hovāca vikaṭāṅgāmunmattāṃ mahākhalāṃ
malināmaśivādicihnāṅkitāṃ punardhenuṃ kṛśāṅgāṃ
vatsahīnāmaśāntāmadugdhadohinīṃ nirindriyāṃ jagdhatṛṇāṃ
keśacelāsthibhakṣiṇīṃ sandhinīṃ navaprasūtāṃ rogānvitāṃ vihāya
praśastaṃ gomayamāharet | tatraite ślokāḥ -
2.1.172
vidyāśaktiḥ samastānāṃ śaktirityabhidhīyate |
guṇatrayāśrayā vidyā sā vidyā ca tadāśrayā || 1 ||
2.1.173
guṇatrayamidaṃ dhenuḥ vidyābhūdgomayaṃ śubham |
mūtraṃ copaniṣatproktaṃ kuryādbhasma tataḥ param || 2 ||
2.1.174
vatsāstu smṛtayaścāsyāstatsaṃbhūtaṃ tu gomayam |
pañcākṣareṇa mantreṇa dhenuṃ tatrābhimantrayet || 3 ||
2.1.175
aṣṭottaraśatenātha prāśayettu jalaṃ tṛṇam |
upoṣya ca caturdaśyāṃ śukle kṛṣṇe'thavā vratī || 4 ||
2.1.176
paredyuḥ prātarutthāya śucirbhūtvā samāhitaḥ |
kṛtasnāno dhautavastraḥ payo'rthaṃ ca sṛjecca gām || 5 ||
2.1.177
utthāpya gāṃ prayatnena gāyatryā mūtramāharet |
sauvarṇe rājate tāmre dhārayenmṛṇmaye ghaṭe || 6 ||
2.1.178
pauṣkare'tha palāśe vā pātre gośṛṅga eva vā |
ādadhīta hi gomūtraṃ mūlamantreṇa gomayam || 7 ||
2.1.179
p. 15) abhūmipātaṃ gṛhṇīyātpātre pūrvodite gṛhī |
gomayaṃ śodhayedvidvān mūlamantrāṣṭakena ca || 8 ||
2.1.180
daśajaptena mantreṇa gomayasthānyavarjanam |
bhavāya nama mantreṇa gomūtraṃ gomaye kṣipet || 9 ||
2.1.181
śarvāya nama ityevaṃ piṇḍānāṃ ca caturdaśa |
kuryātsaṃśodhya kiraṇaiḥ saptamūlena cāharet || 10 ||
2.1.182
vidadhyādatha pūrvoktapātre gomayapiṇḍakān |
śaivoktenaiva vidhinā pratiṣṭāpyāgnimarcayet || 11 ||
2.1.183
piṇḍāṃśca nikṣipettatra ādyantapraṇavena tu |
ṣaḍakṣarasya sūtrasya vyāvṛttasya tathākṣaraiḥ || 12 ||
2.1.184
svāhāntairjuhuyāttatra varṇadevāya piṇḍakān |
mūlenaivājyabhāgau ca prakṣipenmūlamantrataḥ || 13 ||
2.1.185
tato nidhanapatraye trayoviṃśat juhoti ca |
hotavyāḥ pañca brahmākhyā namo devāya śambhave || 14 ||
2.1.186
iti sarvāhutīrhutvā caturthyantaiśca mantrakaiḥ |
bhavaḥ śarvo mṛḍo rudro haraḥ śambhurmaheśvaraḥ || 15 ||
2.1.187
etaiśca juhuyādvidvān mūlamantrāṣṭakaṃ tathā |
śivāya trayahomaśca sviṣṭakṛnmūlamantrataḥ || 16 ||
2.1.188
itthaṃ śeṣaṃ tu nirvartya pūrṇapātrodakaṃ tathā |
aṣṭottaraśatenātha tarpayecchuddhamānasaḥ || 17 ||
2.1.189
p. 16) pañcabrahmeṇa mantreṇa tajjalaṃ śirasi kṣipet |
daśavāraṃ ca japtena dikṣu toyaṃ vinikṣipet || 18 ||
2.1.190
śaivānāṃ dakṣiṇāṃ datvā śāntyai pulakamāharet |
āhariṣyāmi śaivānāṃ sarveṣāṃ karmaguptaye || 19 ||
2.1.191
jātavedasamenaṃ tvāṃ pulakaiśchādayāmyaham |
mantreṇānena taṃ vahniṃ pulakaicchādayettataḥ || 20 ||
2.1.192
tridinaṃ jvalanasthityai chādanaṃ pulakaiḥ smṛtam |
śaivāṃśca bhojayedbhaktyā svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ || 21 ||
2.1.193
bhasmādhikyamabhīpsaṃstu cādhikaṃ gomayaṃ haret |
dinatrayeṇa yadi vā ekasmindivase'thavā || 22 ||
2.1.194
tṛtīye vā caturthe vā prātaḥ snātvā sitāmbaraḥ |
śuklabhāsvacchaivasūtraḥ śuklabhasmānulepanaḥ || 23 ||
2.1.195
śukladanto bhasmadigdho mantreṇānena mantravit |
mūlamantraṃ samuccārya pulakaṃ bhasma saṃtyajet || 24 ||
2.1.196
tatra cāvāhanamukhānupacārāṃstu ṣoḍaśa |
kartavyā vyāhatīścaivaṃ tato'gnimupasaṃharet || 25 ||
2.1.197
sadyādikena mantreṇa gṛhṇīyādbhasma cottamam |
tadanantaramantreṇa pramṛjya ca tataḥ param || 26 ||
2.1.198
saṃyojya gandhasalilaiḥ kapilāmūtrakena vā |
candrakuṅkumakāśmīramuśīraṃ candanaṃ tathā || 27 ||
2.1.199
agarutritayaṃ caiva cūrṇayitvā tu sūkṣmataḥ |
kṣipedbhasmani taccūrṇamomiti brahmamantrataḥ || 28 ||
2.1.200
praṇavenāharedvidvān bṛhato vaṭakānatha |
aghoramantrataścātha daśajaptena mūlataḥ || 29 ||
First 200 of 2,566 passages. Read on
Linked texts (18)
- Kriyāsāraḥ — Sanskrit
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Bṛhajjābālopaniṣad — Sanskrit
- Candrajñānāgama — Sanskrit
- Devībhāgavatapurāṇa — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivagītā — Sanskrit
- Vāruṇapaddhati — Sanskrit
- Vīrāgama — Sanskrit
- Saurapurāṇa — Sanskrit
- Vīraśaivācārapradīpikā — Gurudeva 1575, Sanskrit
- Sakalāgamasārasaṅgraha — Sanskrit
- Viraktotpattikriyālakṣaṇa — Sanskrit
- Vīraśaivotkarṣapradīpikā — Sanskrit
- Śivagītā (ed. Vāsudevaśarman) — Sanskrit
- Vicāratrayī — Kṛṣṇānanda Sarasvatī 1697, Sanskrit
- Puruṣārthasudhānidhi — Sāyaṇācārya, Sanskrit
- Sūtasaṃhitā — Sanskrit