Taittirīya Āraṇyaka 10.79
Taittirīyāraṇyaka (complete text) 10.79
- Language
- Sanskrit
10.79
100 prājāpatyo hāruṇiḥ suparṇeyaḥ prajāpatiṃ pitaramupasasāra kiṃ bhagavantaḥ paramaṃ vadantīti tasmai provāca satyena vāyurāvāti satyenādityo rocate divi satyaṃ vācaḥ pratiṣṭhā satye sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmāthsatyaṃ paramaṃ vadanti tapasā devā devatāmagra āyantapasarṣayaḥ suvaranvavindantapasā sapatnānpraṇudāmārātīstapasi sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmāttapaḥ paramaṃ vadanti damena dāntāḥ kilbiṣamavadhūnvanti damena brahmacāriṇaḥ suvaragacchandamo bhūtānāṃ durādharṣaṃ dame sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmāddamaḥ paramaṃ vadanti śamena śāntāḥ śivamācaranti śamena nākaṃ munayo'nvavindañcchamo bhūtānāṃ durādharṣañchame sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmācchamaḥ paramaṃ vadanti dānaṃ yajñānāṃ varūthaṃ dakṣiṇā loke dātāraṃ sarvabhūtānyupajīvanti dānenārātīrapānudanta dānena dviṣanto mitrā bhavanti dāne sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmāddānaṃ paramaṃ vadanti dharmo viśvasya jagataḥ pratiṣṭhā loke dharmiṣṭhaṃ prajā upasarpanti dharmeṇa pāpamapanudati dharme sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmāddharmaṃ paramaṃ vadanti prajananaṃ vai pratiṣṭhā loke sādhu prajāyāstantuṃ tanvānaḥ pitṛṇāmanṛṇo bhavati tadeva tasyā anṛṇaṃ tasmātprajananaṃ paramaṃ vadantyagnayo vai trayī vidyā devayānaḥ panthā gārhapatya ṛkpṛthivī rathantaramanvāhāryapacanaṃ yajurantarikṣaṃ vāmadevyamāhavanīyaḥ sāma suvargo loko bṛhattasmādagnīnparamaṃ vadantyagnihotraṃ sāyaṃ prātargṛhāṇāṃ niṣkṛtissviṣṭaṃ suhutaṃ yajñakratūnāṃ prāyaṇaṃ suvargasya lokasya jyotistasmādagnihotraṃ paramaṃ vadanti yajña iti yajñena hi devā divaṃ gatā yajñenāsurānapānudanta yajñena dviṣanto mitrā bhavanti yajñe sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmādyajñaṃ paramaṃ vadanti mānasaṃ vai prājāpatyaṃ pavitraṃ mānasena manasā sādhu paśyati mānasā ṛṣayaḥ prajā asṛjanta mānase sarvaṃ pratiṣṭhitaṃ tasmānmānasaṃ paramaṃ vadanti nyāsa ityāhurmanīṣiṇo brahmāṇaṃ brahmā viśvaḥ katamaḥ svayaṃbhuḥ prajāpatiḥ saṃvathsara iti saṃvathsaro'sāvādityo ya eṣa āditye puruṣaḥ sa parameṣṭhī brahmātmā yābhirādityastapati raśmibhistābhiḥ parjanyo varṣati parjanyenauṣadhivanaspatayaḥ prajāyanta oṣadhivanaspatibhirannaṃ bhavatyannena prāṇāḥ prāṇairbalaṃ balena tapastapasā śraddhā śraddhayā medhā medhayā manīṣā manīṣayā mano manasā śāntiḥ śāntyā cittaṃ cittena smṛtigg smṛtyā smāragg smāreṇa vijñānaṃ vijñānenātmānaṃ vedayati tasmādannaṃ dadanthsarvāṇyetāni dadātyannātprāṇā bhavanti bhūtānāṃ prāṇairmano manasaśca vijñānaṃ vijñānādānando brahma yonissa vā eṣa puruṣaḥ pañcadhā pañcātmā yena sarvamidaṃ protaṃ pṛthivī cāntarikṣaṃ ca dyauśca diśaścāvāntaradiśāśca sa vai sarvamidaṃ jagathsa sa bhūtaṃ sa bhavyaṃ jijñāsaklṛpta ṛtajā rayiṣṭhāḥ śraddhā satyo mahasvāntapasovariṣṭhādjñātvā tamevaṃ manasā hṛdā ca bhūyo na mṛtyumupayāhi vidvāntasmānnyāsameṣāṃ tapasāmatiriktamāhurvasuraṇvo vibhūrasi prāṇe tvamasi saṃdhātā brahmantvamasi viśvadhṛttejodāstvamasyagnirasi varcodāstvamasi sūryasya dyumnodāstvamasi candramasa upayāmagṛhīto'si brahmaṇe tvā mahasa omityātmānaṃ yuñjītaitadvai mahopaniṣadaṃ devānāṃ guhyaṃ ya evaṃ veda brahmaṇo mahimānamāpnoti tasmādbrahmaṇo mahimānamityupaniṣat ||