Aitareya 2: atha dvitīyo'dhyāyaḥ
Aitareya 2
- Language
- Sanskrit
atha dvitīyo'dhyāyaḥ
2.p1
svargaṃ vā etena lokamupaprayanti yat prāyaṇīyastat prāyaṇīyasya prāyaṇīyatvam
2.p2
prāṇo vai prāyaṇīya udāna udayanīyaḥ samāno hotā bhavati
2.p3
samānau hi prāṇodānau
2.p4
prāṇānāṃ kḷptyai prāṇānāṃ pratiprajñātyai
2.p5
yajño vai devebhya udakrāmat
2.p6
te devā na kiñcanāśaknuvan kartum
2.p7
na prājānan
2.p8
te'bruvannaditim
2.p9
tvayemaṃ yajñaṃ prajānāmeti
2.p10
sā tathetyabravīt
2.p11
sā vai vo varaṃ vṛṇā iti
2.p12
vṛṇīṣveti
2.p13
saitameva varamavṛṇīta
2.p14
matprāyaṇā yajñāḥ santu madudayanā iti
2.p15
tatheti
2.p16
tasmādādityaścaruḥ prāyaṇīyo bhavatyāditya udayanīyaḥ
2.p17
varavṛto hyasyāḥ
2.p18
asyāḥ
2.p19
atho etaṃ varamavṛṇīta
2.p20
mayaiva prācīṃ diśaṃ prajānātha
2.p21
agninā dakṣiṇām
2.p22
somena pratīcīm
2.p23
savitrodīcīmiti
2.p24
†pathyāṃ yajati
2.p25
yat pathyāṃ yajati tasmādasau pura udeti paścāstameti
2.p26
pathyāṃ hyeṣo'nusañcarati
2.p27
agniṃ yajati
2.p28
yadagniṃ yajati tasmād dakṣiṇato'gna oṣadhayaḥ pacyamānā āyanti
2.p29
āgneyyo hyoṣadhayaḥ
2.p30
somaṃ yajati
2.p31
yat somaṃ yajati tasmāt pratīcyo'pyāpo bahvyaḥ syandante
2.p32
saumyā hyāpaḥ
2.p33
savitāraṃ yajati
2.p34
yat savitāraṃ yajati tasmāduttarataḥpaścādayaṃ bhūyiṣṭhaṃ pavamānaḥ pavate
2.p35
ata āha— || savitṛprasūto hyeṣa etat pavate
2.p36
uttamāmaditiṃ yajati
2.p37
yaduttamāmaditiṃ yajati tasmādasāvimāṃ vṛṣṭyābhyunātti
2.p38
abhijighrati
2.p39
pañca devatā yajati
2.p40
pāṅkto yajñaḥ
2.p41
sarvā diśaḥ kalpante kalpate yajño'pi tasyai janatāyai kalpate yatraivaṃ vidvān hotā bhavati
2.p42
yastejo brahmavarcasamicchet prayājāhutibhiḥ prāṅ sa iyāt
2.p43
tejo vai brahmavarcasaṃ prācī dik
2.p44
tejasvī brahmavarcasī bhavati ya evaṃ vidvān prāṅeti
2.p45
yo'nnādyamicchet prayājāhutibhirdakṣiṇā sa iyāt
2.p46
annādo vā eṣo'nnapatiryadagniḥ
2.p47
annādo'nnapatirbhavatyaśnute prajayānnādyaṃ ya evaṃ vidvān dakṣiṇeti
2.p48
yaḥ paśūnicchet prayājāhutibhiḥ pratyaṅ sa iyāt
2.p49
paśavo vā ete yadāpaḥ
2.p50
paśumān bhavati ya evaṃ vidvān pratyaṅṅeti
2.p51
yaḥ somapīthamicchet prayājāhutibhirudaṅ sa iyāt
2.p52
uttarā ha vai somo rājā
2.p53
pra somapīthamāpnoti ya evaṃ vidvānudaṅṅeti
2.p54
svargyaivordhvā dik
2.p55
sarvāsu dikṣu rādhnoti
2.p56
samyañco vā ime lokāḥ
2.p57
samyañcastu samīcīnā anyonyasyopakāriṇaḥ | bhavantyevaṃ kurvato hi lokā bhūkhasvarākhyakāḥ
2.p58
samyañco'smā ime lokāḥ śriyai
2.p59
dīdyati ya evaṃ veda
2.p60
paśyāṃ yajati
2.p61
yat pathyāṃ yajati vācameva tad yajñamukhe sambharati
2.p62
†prāṇāpānāvagnīṣomau || nasato bahirgaṃto vāyuḥ prāṇāpānau viśan punaḥ | yāgo'gneśca somasya syāt prāṇāpānavṛddhaye
2.p63
prasavāya savitā
2.p64
pratiṣṭhityai aditiḥ
2.p65
†pathyāmeva yajati
2.p66
yat pathyāmeva yajati vācaiva tad yajñaṃ panthāmapi nayati
2.p67
‡cakṣuṣī evāgnīṣomau
2.p68
prasavāya savitā
2.p69
pratiṣṭhityai aditiḥ
2.p70
cakṣuṣā vai devā yajñaṃ prājānan
2.p71
cakṣuṣā vā etat prajñāyate yadaprajñeyam
2.p72
tasmādapi mugdhaścaritvā yadaivānuṣṭhyā cakṣuṣā prajānātyatha prajānāti
2.p73
yad vai tad devā yajñaṃ prājānannasyāṃ vāva tat prājānan
2.p74
asyāṃ samabharan
2.p75
asyai vai yajñastāyate'syai kriyate'syai sambhriyate
2.p76
iyaṃ hyaditiḥ
2.p77
taduttamāmaditiṃ yajati
2.p78
yaduttamāmaditiṃ yajati yajñasya prajñātai svargasya lokasyānukhyātyai
2.p79
devaviśaḥ kalpayitavyā ityāhuḥ
2.p80
tāḥ kalpamānā anu manuṣyaviśaḥ kalpanta iti
2.p81
sarvā viśaḥ kalpante
2.p82
kalpate yajño'pi tasyai janatāyai kalpate yatraivaṃ vidvān hotā bhavati
2.p83
'svasti naḥ pathyāsu dhanvasvi'tyanvāha
2.p84
svastyapsu vṛjane svarvāta svasti naḥ putrakṛtheṣu yoniṣu svasti rāye maruto dadhātanèti
2.p85
maruto vai devānāṃ viśaḥ
2.p86
ta evaitadyajñamukhe'cīkḷpat
2.p87
sarvaiśchandobhiryajedityāhuḥ
2.p88
sarvairvai chandobhiriṣṭvā devāḥ svargaṃ lokamajayan
2.p89
tathaivaitad yajamānaḥ sarvaiśchandobhiriṣṭvā svargaṃ lokaṃ jayati
2.p90
‡'svasti naḥ pathyāsu dhanvasu' §'svastiriddhi prapathe śreṣṭhe'ti pathyāyāḥ svastestriṣṭubhau
2.p91
' agne naya supathā rāye asmān' 'ādevānāmapi' panthāmaganme'tyagnestriṣṭubhau| '†tvaṃ soma pracikito manīṣā' '§yā te dhāmāni divi yā pṛthivyāmi'ti somasya triṣṭubhau | '¶ā viśvadevaṃ satpatiṃ' 'ya imā viśvā jātānī'ti saviturgāyatryau | '‡sutrāmāṇaṃ pṛthivīṃ dyāmanehasaṃ' 'mahīmūṣu mātaraṃ suvratānāmi'tyaditerjagatyau
2.p92
etāni vāva sarvāṇi chandāṃsi gāyatraṃ traiṣṭubhaṃ jāgatam
2.p93
anvanyāni
2.p94
etāni hi yajñe pratamāmiva kriyante
2.p95
etairha vā asyacchandobhiryajataḥ sarvaiśchandobhiriṣṭaṃ bhavati
2.p96
ya evaṃ veda
2.p97
tā vā etāḥ pravatyo netumatyaḥ pandhimatyaḥ svastimatya etasya haviṣo yājyānuvākyāḥ
2.p98
etābhirvā iṣṭvā devāḥ svargaṃ lokamajayan
2.p99
tathaivaitad yajamāna etābhiriṣṭvā svargaṃ lokaṃ jayati
2.p100
tāsu padamasti svasti rāye maruto dadhātaneti
2.p101
maruto ha vai devaviśo'ntarikṣabhājanāḥ
2.p102
tebhyo ha yo'nivedya svargaṃ lokametīśvarā haina ni vā roddhorvi vā mathitoḥ
2.p103
sa yadāha svasti rāye maruto dadhātaneti taṃ marudbhyo devaviṭbhyo yajamānaṃ nivedayati
2.p104
na ha vā enaṃ maruto devaviśaḥ svargaṃ lokaṃ yantaṃ nirundhate na vimakṣate
2.p105
svasti hainamatyarjanti svargaṃ lokamabhi
2.p106
ya evaṃ veda
2.p107
virājāvetasya haviṣaḥ sviṣṭakṛtaḥ saṃyājye syātām
2.p108
ye trayastriṃśadakṣare
2.p109
' sedagnigmīm̐2 ratyarastvanyānu' '†sedagniryo vanuṣyato nipātī'tyete
2.p110
virāḍbhyāṃ vā iṣṭvā devāḥ svargaṃ lokamajayan
2.p111
tathaivaitad yajamāno virāḍbhyāmiṣṭvā svargaṃ lokaṃ jayati
2.p112
te trayastriṃśadakṣare bhavataḥ
2.p113
trayastriṃśad vai devāḥ
2.p114
aṣṭau vasava ekādaśa rudrā dvādaśādityāḥ prajāpatiśca vaṣaṭkāraśca
2.p115
tat prathame yajñamukhe devatā akṣarabhājaḥ karoti
2.p116
akṣareṇākṣareṇaiva tad devatāṃ prīṇāti'
2.p117
devapātreṇaiva tad devatāstarpayati
2.p118
†prayājavadananuyājaṃ kartavyaṃ prāyaṇīyamityāhuḥ
2.p119
hīnamiva vā etadīṅkṣitamiva yat prāyaṇīyasyānuyājā iti
2.p120
tat tannādṛtyam
2.p121
prayājavadevānuyājavat kartavyam
2.p122
prāṇā vai prayājāḥ
2.p123
prajānuyājāḥ
2.p124
§yat prayājānantariyāt prāṇāṃstad yajamānasyāntariyāt
2.p125
yadanuyājānantariyāt prajāṃ tad yajamānasyāntariyāt
2.p126
tasmāt prayājavadevānuyājavat kartavyam
2.p127
†patnīrna saṃyājayet
2.p128
‡saṃsthitayajurna juhuyāt | tāvataiva yajño'saṃsthitaḥ
2.p129
§prāyaṇīyasya niṣkāsaṃ nidadhyāt tamudayanīyenābhi nirvapet
2.p130
yajñasya saṃtatyai
2.p131
yajñasyāvyavacchedāya
2.p132
athokhalu yasyāmeva sthālyāṃ prāyaṇīyaṃ nirvapet tasyāmudayanīyaṃ nirvapet | tāvataiva yajñaḥ santato'vyavacchinno bhavati
2.p133
amuṣmin vā etena loke rādhruvanti nāsminnityāhuryat prāyaṇīyamiti nirvapanti prāyaṇīyamiti caranti prayantyevāsmāllokād yajamānā iti
2.p134
avidyayaiva tadāhuḥ
2.p135
vyatiṣajed yājyānuvākyāḥ
2.p136
^†yāḥ prāyaṇīyasya puronuvākyāstā udayanīyasya yājyāḥ kuryād yā udayanīyasya puronuvākyāstāḥ prāyaṇīyasya yājyāḥ kuryāt
2.p137
tad vyatiṣajatyubhayorlokayorṛddhyā ubhayorlokayoḥ pratiṣṭhityai
2.p138
ubhayorlokayorṛdhnotyubhayorlokayoḥ pratitiṣṭhati
2.p139
pratitiṣṭhati ya evaṃ veda
2.p140
ādityaścaruḥ prāyaṇīyo bhavatyāditya udayanīyo yajñasya dhṛtyai yajñasya varsanaddhyai yajñasyāprasraṃsāya
2.p141
tad yathaivāda iti ha smāha̍
2.p142
tejantyā ubhayato'ntayoraprasraṃsāya varso nahyatyevamevaitad yajñasyobhayato'ntayoraprasraṃsāya basa nahyati yadādityaścaruḥ prāyaṇīyo bhavatyāditya udayanīyaḥ
2.p143
pandhyayaivetaḥ svastyā prayanti pathyāṃ svastimabhyudyanti
2.p144
svastyevetaḥ prayanti svastyudyanti svastyudyanti
2.p145
atha tṛtīyo'dhyāyaḥ
2.p146
prācyāṃ vai diśi devāḥ somaṃ rājānamakrīṇan
2.p147
tasmāt prācyāṃ diśi krīyate
2.p148
taṃ trayodaśānmāsādakrīṇan
2.p149
tasmāt trayodaśo māso nānuvidyate
2.p150
na ^1 vai somavikrayyanuvidyate
2.p151
pāpo hi somavikrayī
2.p152
tasya krītasya manuṣyānabhyupāvartamānasya diśo vīryāṇīndriyāṇi vyudasīdan
2.p153
tānyekayarcā'vārurutsanta
2.p154
tāni nāśaknuvan
2.p155
tāni dvābhyām
2.p156
tāni tisṛbhistāni catasṛbhistāni pañcabhistāni ṣaḍbhistāni saptabhirnaivāvārundhata
2.p157
tānyaṣṭābhiravārundhata
2.p158
aṣṭābhirāśnuvata
2.p159
yadaṣṭābhiravārundhatāṣṭābhirāśnuvata tadaṣṭānārāṣṭatvam
2.p160
aśnute yadyat kāmayate ya evaṃ veda
2.p161
tasmādeteṣu karmasvaṣṭāvaṣṭāvanūcyanta indriyāṇāṃ vīryāṇāmavaruddhayai
2.p162
somāya krītāya prohyamāṇāyānubrūhītyāhādhvaryuḥ
2.p163
‡bhadrādabhi śreyaḥ prehītyanvāha
2.p164
¶ayaṃ vāva loko bhadraḥ
2.p165
tasmādasāveva lokaḥ śreyān
2.p166
svargameva tallokaṃ yajamānaṃ gamayati
2.p167
bṛhaspatiḥ pura etā te astviti¹
2.p168
brahma vai bṛhaspatiḥ
2.p169
§brahmavāsmā etat purogavamakaḥ
2.p170
na vai brahmaṇvad riṣyati
2.p171
adhemavasya vara ā pṛthivyā iti
2.p172
devayajanaṃ vai varaṃ pṛthivyai
2.p173
devayajana evainaṃ tadavasāyayati
2.p174
āre śatrūn kṛṇuhi sarvavīra iti
2.p175
dviṣantamevāsmai tat pāpmānaṃ bhrātṛvyamapabādhate
2.p176
adharaṃ pādayati
2.p177
†soma yāste mayobhuva iti tṛcaṃ saumyaṃ gāyatramanvāha some rājani prohyamāṇe
2.p178
svayaivaivaṃ tad devatayā svena chandasā samardhayati
2.p179
†sarve nandanti yaśasāgatenetyanvāha
2.p180
yaśo vai somo rājā
2.p181
sarvo havā etena krīyamāṇena nandati yaśca yajñe lapsyamāno bhavati yaśca na
2.p182
sabhāsāhena sakhyā sakhāya iti
2.p183
eṣa vai brāhmaṇānāṃ sabhāsāhaḥ sakhā yat somo rājā
2.p184
†kilbiṣaspṛditi
2.p185
eṣa u eva kilbiṣaspṛt
2.p186
yo vai bhavati yaḥ śreṣṭhatāmaśnute sa kilbiṣaṃ bhavati
2.p187
tasmādāhuḥ
2.p188
mānuvoco mā pracārīḥ kilbiṣaṃ nu mā yātayanniti
2.p189
pituṣaṇiriti
2.p190
annaṃ vai pitu dakṣiṇā vai pitu
2.p191
tāmenena sanoti
2.p192
annasanimevainaṃ tat karoti
2.p193
araṃ hito bhavati vājināyeti
2.p194
indriyaṃ vai vīryaṃ vājinam
2.p195
ājarasaṃ hāsmai vājinaṃ nāpacchidyate
2.p196
ya. evaṃ veda
2.p197
āgan deva ityanvāha
2.p198
āgato hi sa tarhi bhavati
2.p199
ṛtubhirvardhatu kṣayamiti | ṛtavo vai somasya rājño ‡rājabhrātaro yathā manuṣyasya
2.p200
tairevainaṃ tat sahāgamayati
First 200 of 470 passages. Read on
Linked texts (10)
- Aitareyabrāhmaṇa — Mahidāsa Aitareya, Sanskrit
- Aitareyāraṇyaka — Sanskrit
- Baudhāyanaśrautasūtra — Baudhāyana, Sanskrit
- Śākala — Sanskrit
- Taittirīyasaṃhitā — Sanskrit
- Gopathabrāhmaṇa (ed. Gaastra 1919) — Sanskrit
- Bahvṛcāraṇyabhāṣya — Sanskrit
- Hiraṇyakeśiśrautasūtra (ed. Kāśīnāthaśāstrī Āgāśe, Ānandāśrama 1907, with Mahādeva's Vaijayantī) — Sanskrit
- Ṛgvedabrāhmaṇa — Sanskrit
- Atharvavedabrāhmaṇa — Brahmā, Sanskrit