Atharvavedabrahmana 4
Atharvavedabrāhmaṇa 4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.17 — 2 parts
4.2
jāyamāno ha vai brāhmaṇaḥ saptendriyāṇyabhijāyante, brahmavarcasañca
yaśaśca svapnaśca krodhaśca ślāghāñca rūpañca puṇyameva gandhaṃ saptamaṃ | tāni
ha vā asyaitāni brahmacaryyamupetopakrāmanti, mṛgānasya brahmavarcasaṃ
gacchatyācāryyaṃ yaśo'jagaraṃ svapno varāhaṃ krodhopaślāghaṃ kumārīṃ rūpameoṣadhivanaspatīn puṇyo gandhaḥ sa yanmṛgājināni vaste tena tad
brahmavarcasamavarundhe, yadasya mṛgeṣu bhavati saha snāto brahmavarcasī
bhavati sa yadaharaharācāryyāya karmmakaroti tena tadyaśo'varundhe yadasyācāryye bhavati saha snāto yaśasvī bhavati sa yatsuppurnidrātrinayati tena taṃ svapramavarundhe yo'syājagare bhavati taṃ ha snātaṃ svapantamāhuḥ
svapitu mainaṃ bobudhatheti sa kruddho vācā na kañcana hinasti puruṣāt
puruṣāt pāpīyāniva manyamānastena taṃ krodhamavarundhe, yo'sya varāhe
bhavatitasya ha snātasya krodhā ślāghīyasaṃ viśante'thyāṅgaḥ ślāghyamāno na
ślāyāttaina taṃ ślāghāmavarundhe, yā'syāpsu bhavati saha snātaḥ ślāvīyau'nyebhyaḥ ślāghyate'thaitadbrahmacāriṇo rūpaṃ yatkumāryyāstānyagnāvodocedetiveti mukhaṃ viparidhāpayettena tadrūpamavarundhe, ya dasya kumāyyāṃ
bhavati taṃ ha snātaṃ kumāromiva nirokṣante'thaidvahmacāriṇa. puṇyogandho ya oṣadhivanaspatīnāṃ tāsāṃ puṇyaṃ gandhaṃ pracchidya nopajighrettena taṃ puṇyaṃ gandhamavarundhe, yo'syoṣadhivanaspatoṣu bhavati sa ha
snātaḥ puṇyagandhirbhavati
4.3
sa vā eṣa upayaṃścaturddhīpaityagniṃ pādenācāryyaṃ pādena grāmaṃ
pādena mṛtyuṃ pādena, sa yadaharahaḥ samidha āhṛtya sāyaṃ prātaragniṃ
paricarettena taṃ pādamavarundhe, yo'syāgnaubhavati| sa yadaharaharācāyyāya karmma karoti, tena taṃ pādamavarundhe, yo'syācāryye bhavati
sa yadaharahayīmaṃ praviśya bhikṣāmeva parokṣati na maithunantena taṃ
pādamavarundhe, yo'sya grāme bhavati, sa yat kruddho vācā na kañcana
hinasti puruṣāt puruṣāt pāpīyāni manyamānastenava taṃ pādamavarudhe, yo'sya mṛtyau bhavati
4.4
pañca ha vā ete brahmacārikhayamayo dhīyante, hau pṛthag hastayormukhe
hṛdaya upastha eva pañcamaḥ | sa yahakṣiṇena pāṇinā bhikṣayanna spṛśati
tenāharaharyājināṃ lokamavarundhe, yatsavyena tena pravājināṃ, yanmukhena
tenāgnipraskandināṃ, yaddhṛdayena tena śūrāṇāṃ, yadupasthena tena gṛhamedhināṃ, taiśvet striyaṃ parāharatyanagniriva śiṣyate | sa yadaharaharācāryyāya kule'nutiṣṭhate so'nuṣṭhāya brūyāddharmaṃgupto (1) mā gopāyeti
dharmo haina gupto gopāyeti, tasya ha prajā śvaḥ śvaḥ śreyasī śreyaso ha
bhavati, dhāyyaiva pratidhīyate, svarge loke pitṝndadhāti, tāntavaṃ na
vasīta, yattāntavaṃ vaste kṣatraṃ varddhate na brahma, tasmāttāntavaṃ na vasīta brahma
varddhatāṃ mā kṣatramiti, noparyāsauta yaduparyāste prāṇameva tadātmanaḥ'dharaṃ kurute yahāto vahati, adha evāsīta, adhaḥ śayīta, adhastiṣṭhedadho vrajedevaṃ ha sma vaitat pūrve brāhmaṇā brahmacaryyañcaranti taṃ ha sma
tatputraṃ bhrātaraṃ vopatāpinamāhurupanayetainamityāsamiddhārāt khareṇanto'śramayādyāha javanamāhuḥ, snāpayetainamityāsamiddhārātra
hyetāni vratāni bhavanti, taṃ cecchrayānamācāryo'bhivadet, sa pratisaṃhāya pratiśṛṇuyāttaṃ cecchrayānamutthāya tañcedrutatthitamabhiprakramya (2)
taṃ cedabhiprakrāntamabhipalāyamānamevaṃ ha sma vaitat pūrve brāhmaṇā brahmacaryya caranti, teṣāṃ ha sma vaiṣā puṇyā kīrttirgacchatyāha vā ayaṃ
so'dya gamiṣyatīti
4.5
janamejayo (3) ha vai pārīkṣito mṛgayāñcariṣyan haṃsābhyāmabhicanupāvatastha iti, tāvūcaturjanamejayaṃ (1) pārīkṣitamabhyājagāma,
sa hovāca namo vāṃ bhagavantau, kau nu bhagavantāviti, (2) tāvūcatuīkṣiṇāgniścāhavanīyaśceti, sa hovāca namo vāṃ bhagavantau, tadākīyatāmitihopārāmamityapi kila devā na ramante na hi devā na
ramante'pi caikopārāmāddevā ārāmamupasaṅkrāmantīti, sa hovāca
namo vāṃ bhagavantau, kiṃ puṇyamiti brahmacaryyamiti, kiṃ laukyamiti(3) brahmacaryyameveti, tat ko veda iti,(4) dantābalo dhaumro'tha
khalu dantābalo dhaumro yāvati tāvati kāle pārīkṣitaṃ janamejayamabhyājagāma, tasmā utthāya svayameva viṣṭaraṃ nidadhau, tamupasaṅgṭahya
papracchādhīhi bho kiṃ puṇyamiti brahmacaryyamiti, kiṃ laukyamiti
brahmacaryyameveti, tasmā etat provācāṣṭācatvāriṃśadvarṣaṃ sarvvavedabrahmacaryyaṃ, taccaturddhā vedeṣu vyūhya dvādaśavarṣaṃ brahmacaryyaṃ dvādaśavarṣāṇyavarārddhamapi stāyaṃścaredyathāśaktyaparaṃ | tasmā udṛṣṭṭaṣabho
sahasrandadāvapyapikīrttitamācāryyo brahmacārītyeka āhurākāśamadhidaivatamathādhyātmaṃ brāhmaṇo vratavāṃścaraṇavān brahmacārī
4.6
brahma ha vai prajā mṛtyave samprāyacchat, brahmacāriṇameva na sampradadau,
sa hovācāsyāmasminniti kimiti yāṃ rātrīṃ samidhamanāhṛtya vasettāmāyuṣo'varundhīyeti, tasmād brahmacāryyaharahaḥ samidha āhṛtya
sāyaṃ prātaragniṃ paricaret, noparyyupasādayet, atha pratiṣṭhāpayet yaduparyyupasādayejjīmūtavarṣo tadahaḥ, parjjanyo bhavati, te devā abruvan
brāhmaṇo vā ayaṃ brahmacaryyañcariṣyati brūtāsmai bhikṣā iti,
gṛhapatirbrūta bahucārī gṛhapatnya iti kimasyā vṛṅktātādadatyā
iti, dūṣṭāpūrtta-sukṛtadraviṇamavarundhyāditi, tasmād brahmacāriṇe'
haraharbhikṣāṃ dadyādgṛhiṇīmāmiyuriṣṭāpūrttaṃ (1) sukṛtadraviṇamavarundhyāditi | saptamīṃ nātinayetsaptamīmatinayana brahmacārī
bhavati, samiddhaiñca saptarātramacaritavān brahmacārī punarapaneyo
bhavati
4.7
nopari śāyī syānnagāyano na narttano na saraṇo na niṣṭhīvet
yadupāra śāyī bhavatyabhīkṣṇaṃ nivāsā jāyante, yadgāyano bhavatyabhīkṣṇaśa ākrāndābhāyante, yannarttano bhavatyabhokṣṇaśaḥ pretānniharante,
yatsaraṇo bhavatyabhīkṣṇaśaḥ prajāḥ saṃviśante, yanniṣṭhovati madhya eva
tadātmano niṣṭhīvati, sa cenniṣṭhoveddevo nu māṃ yadannāpaṃ madhorahaṃ yadannāpi rasasya ma ityātmānamanumantrayate | yadannāpi madhorahaṃ niriṣṭaviṣamamṛtaṃ (1) | agniśca tatsavitā ca punarme jaṭhare
dhattāṃ (3) | yadannāpi rasasya me parāpapātāsma taṃ | tadihopahvayāmahe
tanma āpyāyatāṃ punariti | na śmaśānamātiṣṭhet, sa cedadhitiṣṭhe dudakaṃ haste kṛtvā yadodamṛtakāmyetyabhimantrya japannapodya parikrāmet
samayāyopari vrajet yadodamṛtakāmyāghaṃ ripramupeyima adbhyaḥ kṣīṇaiva hīyatāṃ | mā no'nvāgādaghaṃ yata iti | atha haitaddevānāṃ
pariṣūtaṃ yad brahmacārī
tadetedṛcoktaṃ | devānāmetatpariṣūtamanbhārūḍhaṃ carati
rocamānaṃ tasmin sarvve paśavastatra yajñāstasminnannaṃ saha devatābhiriti
brāhmaṇam
4.7-2
prāṇāpānau janayanniti śaṅgasya mūle maharṛṣervasiṣṭhasya
putraḥ etāṃ vācaṃ sasṛje, śītoṣṇāvihyotsau (1) prādurbhāveyātāmiti
tathā tacchabdamanuvarttate, atha khalu vipāṇamadhye vaśiṣṭhaśilā nāma
prathama āśramro, ditīyaḥ kṛṣṇaśilāstasmin vasiṣṭhaḥ samatapadviśvāmitrajamadagnī jāstore tpataḥ, gautamabharadvājau siṃhī prabhave
tapataḥ śṛṅgagurgurvāse tapatyucchirṛṣṭidroṇe'bhyatapadagastyo'gasyatīrthe
tapati divyaṃ trihaṃ tapati svayambhūḥ kaśyapaḥ kaśyapatuṅge'bhyatapadulūkakacutarakṣuḥ śvā varāhacilvatibabhrukāḥ sarpadaṃṣṭranaḥ saṃhatanukṣaṇavānāḥ
kaśyapatuṅgadarśanāttaraṇavāṭāt siddhirbhavati brāhmaṃ varṣasahasramṛṣivane brahmacāryaikapādenātiṣṭhad ditīyaṃ varṣasahasraṃ mūrddhanyevāmṛtasya dhārāmadhārayad brāhmākhyaṣṭācatvāriṃśataṃ varṣasahasrāṇi
salilasya pṛṣṭhe śivo'bhyatapattasmāttaptāttapaso bhūya evābhyatapat
tadapyetā ṛco'bhivadanti prāṇāpānau janayanniti brāhmaṇam
4.8
ekapād dvipada iti vāyurekapāttasyākāśaṃ pādaścandramā
dvipāttasya pūrvvapakṣāparapacau pādāvādityastripāttasyeme lokāḥ
pādā agniḥ ṣaṭpādastasya pṛthivyantarikṣaṃ dyaurāpa oṣadhivanaspataya imāni bhūtāni pādāsteṣāṃ sarveṣāṃ vedā gatirātmā pratiṣṭhitāścatasro brahmaṇaḥ śākhā, atho āhuḥ ṣaḍiti mūrttirākāśasyetyṛcā mūrttiryājuṣī gatiḥ sāmamayantejo bhṛgvaṅgirasāmāpaitad brahmaiva
yajñaścatuṣpād hiḥ saṃsthita iti | tasya bhṛgvaṅgirasaḥ saṃkhye atho
āhurekasaṃsthita iti, yaddhotarccā maṇḍalaiḥ karoti pṛthivīṃ tenāpyāyayati etasyāṃ hyagniścarati
tadapyetadṛcoktam | agnivāsāḥ pṛthivyasi tanūriti
yadadhvaryyuryajuṣā karotyantarikṣaṃ tenāpyāyayati tasminvāyurrna
niviśate katamacca nāha iti
tadapyetadṛcoktaṃ | antarikṣe pathibhirḍīyamāṇo (1) na niviśate katamacca nāhaḥ | apāṃ yoniḥ prathamajā ṛtasya ka svijjātaḥ kuta ābabhūveti
yadudgātā sāmnā karoti divaṃ tenāpyāyayati tatra hyādityaḥ
śukraścarati
tadapyetadṛcoktaṃ | uccāyataṃ tamaruṇaṃ suparṇamiti | yad
brahmarcā kāṇḍaiḥ karotyapastenāpyāyayati candramā hyapsu carati
tadapyetadṛcoktam | candramā apsvantariti | tāsāmoṣadhivanaspatayaḥ kāṇḍāni, tato mūlakāṇḍaparṇapuṣpaphalapraroharasagandhairyajño varttate'dbhiḥ karmāṇi pravarttante'dbhiḥ somo
viṣūyate, tad yad brahmāṇaṃ karmaṇi varmaṇyāmantrayatyapastenānujānātyeṣo hyasya bhāgastadyathā bhokṣyamāṇo'pa eva prathamamācāmayedatha upariṣṭādevaṃ yajño'dbhireva pravarttate'psu saṃsthāpyate tasmād
brahmā purastāḍomasaṃsthitahomairyajño varttate'ntarā hi purastāḍomasaṃsthitahomairyajñaṃ parigṛhṇātyantarā hi bhṛgvaṅgirasaḥ vedāno duhya(1)
bhṛgvaṅgirasaḥ somapānaṃ manyante somātmako hyayaṃ veda
tadapyetadṛcoktaṃ | somaṃ manyate papivāniti
tadyathemāṃ pṛthivīmuddīptāṃ jyotiṣā dhūmāyamānāṃ varṣaṃ śamayatyevam brahmā bhṛgvaṅgirobhirvyāhṛtibhiryajñasya viriṣṭaṃ śamayatyagnirādityāya ma ityete'ṅgirasa eta idaṃ sarvaṃ samāpnuvanti, vāyurāpaścandramā ityete bhṛgava eta idaṃ sarvaṃ samāpyāyantyekameva saṃsthaṃ bhavatīti brāhmaṇam
4.6-2
vicāro ha vai kābandhiḥ kabandhasyātharvaṇasya putro medhāvī
mīmāṃsako'nūcāna āsa, sa ha svenātimānena mānuṣaṃ vittaṃ neyāya,
taṃ mātovāca, ta evaitadannamavocaṃsta imameṣu kurupañcāleṣvaṅgamagadheṣu
kāśikauśaleṣu śālvamatsyeṣu śavasauśīnareṣūdīceṣvannamadantītyatha
vayaṃ tavaivātimāne(2) nānādyāsmo vatsa vāhanamanviccheti sa māturājñayauvanāśvasya sārvabhaumasya rājñaḥ somaṃ prasṛtamājagāma, sa sado'nupraviśyartvijaśca yajamānañcāmantrayāmāsa, tadyāḥ prācyo nadyo vahanti
yāśca dakṣiṇācyo yāśca pratīcyo yāśca udīcyastāḥ sarvāḥ pṛthaṅnāmadheyaurityācakṣate, tāsāṃ samudramabhipadyamānānāṃ chidyate nāmadheyaṃ
samudra ityācakṣate, evamime sarve vedā nirmitāḥ sakalpāḥ sarahasyāḥ sabrāhmaṇāḥ sopaniṣatkāḥ setihāsāḥ sānvākhyātāḥ
sapurāṇāḥ sakharāḥ sasaṃskārāḥ saniruktāḥ sānuśāsanāḥ sānumārjanāḥ savākovākyāsteṣāṃ yajñamabhipadyamānānāṃ kriyate
nāmadheyaṃ yajña ityevācakṣate
4.10
bhūmairha vai etadvicchidraṃ devayajanaṃ yadaprākpravaṇaṃ yadanudakpravaṇaṃ yat kṛtrimaṃ yatsamaviṣamamidaṃ ha leva devayajanaṃ yatsamaṃ
samūlasavidagdhaṃ pratiṣṭhitaṃ prāgudakpravaṇaṃ samaṃ samāstīrṇamiva
bhavati, yatra brāhmaṇasya brāhmaṇatāṃ vidyād brahmā brahmatvaṃ karotīti
voce chandastanna vindāmo yenottaramemahīti | tān ha papraccha
kiṃ vidvān hotā hautraṃ karoti, kiṃ vidvānadhvaryyurādhvaryyavaṃ
karoti, kiṃ vidvānudgātodgācaṃ karoti, kiṃ vidvān brahmā brahmatvaṃ
karotīti voce chandastanna vindāmo yenottaramemahīti | te brūmo
vāgeva hotā haucaṃ karoti vāco hi stomā śca vaṣaṭkārāścābhisampadyante, te brūmo vāgeva hotā vāg brahma vāk deva iti
prāṇāpānābhyāmevādhvaryyu rādhvaryyavaṃ karoti, prāṇaiḥ paṇītāni ha
bhūtāni prāṇaḥ praṇītāḥ praṇītāste brūmaḥ prāṇāpānāvevādhvaryyū
prāṇāpānau brahma prāṇāpānau deva iti | cakṣuṣaivodgātā audgācaṃ
karoti cakṣuṣā hīmāni bhūtāni paśyantyatho cakṣurevodgātā cakṣurbrahma
cakṣurdeva iti | manasaiva brahmā brahmatvaṃ karoti manasā hi tiryyak ca
diśa ūrddhaṃ ca yacca kiñca manasaiva karoti tad brahma te brūmo
mana eva brahmā mano brahma mano deva iti
4.11
tadyathā ha vā idaṃ yajamānañca yājayitāraśca divaṃ brūyuḥ pṛthivīti,
pṛthivīṃ vāk dyoriti brūyustadanyo nānujānātyetāmevaṃ nānujānāti yadaitad brūyādatha nu kathamiti hotetyeva hotāraṃ brūyādvāgiti vācaṃ, brahmeti brahma, deva iti devamadhvaryyurityevādhvaryyuṃ
brūyāt, prāṇāpānāviti prāṇāpānau, brahmeti brahma, deva iti devamudgātetyevodgātāraṃ brūyāccakṣuriti cakṣurbrahmeti brahma, deva iti devaṃ
brahmetyeva brahmāṇaṃ brūyānmana iti mano brahmeti brahma deva iti
devam
4.12
nānā pravacanāni ha vā etāni bhūtāni bhavanti ye caivāsomapaṃ yājayanti ye ca surāpaṃ ye ca brāhmaṇaṃ vicchinnaṃ somayājinaṃ
taṃ prātaḥ samitpāṇaya upodeyurupāyāmo bhavantamiti, kimarthamiti
yāniva no bhavāṃstāṃ hyapraśnānapṛcchadyāneva no bhavān vyācakṣoyeti, tatheti tebhya etān praśnān vyācacaṣṭe, tathyena ha vā idaṃ
vidyamānañcāvidyamānañcābhinidadhāti tad brahma tathyo veda sa
brāhmaṇo'dhīyāno'dhotyācacata iti brāhmaṇam
4.13
athāto devayajanānyātmā devayajanaṃ śraddhā devayajanamṛtvijo devayajanaṃ bhaumaṃ devayajanaṃ tadvā etadātmā devayajanaṃ yadupavyāyacchamāno vā'nupavyāyacchamāno vā śarīramadhivasatyeṣa yanna eṣa
yajata etaṃ yajanta etaddevayajanamathaitat śraddhā devayajanaṃ yadaiva kadācidādadhyāt śraddhā tvevainaṃ nātoyāttaddevayajanamathaitadṛlijo devayajanaṃ yaca kvacid brāhmaṇo vidyāvānmantre ṇa karoti tadde vayajanamathaitadbhaumaṃ devayajanaṃ yatrāpastiṣṭhanti yatra syandanti pratadvahantyudvahanti
taddevayajanaṃ yatsamaṃ samūlamavidagdhaṃ pratiṣṭhitaṃ prāgudakpravaṇaṃ samaṃsamāstīrṇamiva bhavati yasya śvabhrakūrmo vṛkṣaḥ parvato nadī panyā vā
purastātsyānna devayajanamātraṃ purastātparvvavaśiṣyennottarato'gneḥ
paryyu pasīderanniti brāhmaṇam
4.15
aditirvai prajākāmodanamapacat tata ucchiṣṭamaśnāt sā gabbhaṃmadhatta, tata ādityā ajāyanta, ya eṣa odanaḥ pacyata ārambhaṇamevaitat kriyate ākramaṇameva prādeśamācīḥ samidho bhavantyetāvāṃ hyātmā prajāpatinā sammito'gnervai yā yajñiyā tanūraśvatthe tayā
samagacchata eṣā svakṛtyā tanūryad ghṛtaṃ, yad ghṛtena samidho anakti
tābhyāmevainaṃ tantūbhyāṃ samarddhayati yannirmārgasyāddadhātyavakṝtyā vai
vīryyaṃ kriyate yannirmārgasyāddadhātyavakṝtyā eva saṃvatsaro vai prajananamagniḥ prajananametat prajananaṃ yatsaṃvatsara ṛcā'gnau samidhamādadhāti,
prajananādevainantat prajanayitā prajanayatyavatyarttave puruṣo(1) na hi
taddeda yadattumabhijāyate, yannattucaṃ tadāpnoti, ya eṣa odanaḥ pacyate,
yonirevaiṣā kriyate, yatsamidha ādhoyante retastat dhīyate saṃvatsaro
vai reto hitaṃ prajāyate, ye saṃvatsare paryyeta'gnimādhatte prajāpatirevainamādhatte, dvādaśasu rātrīṣu purā saṃvatsarasyādheyāttā hi saṃvatsarasya pratimā atho tisṛṣvatho dvayoratho pūrvedyurādheyāt, te vā agnimāddhānenādityā vā ita uttarameṣa me'muṣmiṃlloka āyaṃste pathi
rakṣanta iyantadu yacyamāṇaṃ pratinudanta uccheṣaṇabhājā vā ādityā yaducchiṣṭaṃ yaducchiṣṭena samidho anakti tebhya eva provāca
tebhya eva procya svargaṃ lokaṃ yanti
4.16
prajāpatiradharvā devaḥ sa tapastaptaitañcātuṣprāśyaṃ brahmodanaṃ
niramimata, caturlokaṃ caturddevaṃ caturvedaṃ catuharhotramiti, catvāro vā
ime lokāḥ pṛthivyantarikṣaṃ dyaurāpa iti, catvāro vā ime
devā agnirvāyurādityaścandramāḥ, catvāro vā ime vedā ṛgvedo
yajurvedaḥ sāmavedo brahmaveda dūti, catasro vā dūme hotrā hautramādhvaryyavamaudgātraṃ brahmatvamiti
tadapyetadṛcoktam | ca̱tvāri̱ śṛṅgāstrayo̍ asya pādā̱ dve śī̱rṣe
sa̱pta hastā̍so asya | tridhā̍ ba̱ddho vṛ̍ṣa̱bho ro̍ravīti ma̱hode̱vo
martya̍ṃ āviveśa̱ dūti
catvāri śṭaṅgeti vedā vā eta uktāḥ, trayo asya pādā dūti savanānyeva, dve śīrṣa dūti brahmodanapravargyāveva, sapta hastāso asyeti
chandāṃ syeva, tridhā baddha dūti mantraḥ kalpo brāhmaṇaṃ, vṛṣabho roravītyeṣa
ha vai vṛṣabha eṣa tadroravīti yadyajñe ṣu śastrāṇi śaṃsatyṛgbhiryajurbhiḥ
sāmabhirbrahmabhiriti, mahodevo martyāṃ āviveśetyeṣa ha vai mahān devo
yadyajña eṣu martyāṃ āviveśa | yo vidyātsapra pravata dūti prāṇānāha
sapra vidyātparāvata dūtyapānānāha | śiro yajñasya yo vidyādityetadvai yajñasya śiro yanmantravān brahmodano yo ha vā etamamantravantaṃ
brahmodanamupeyādapaśirasā ha vā asya yajñamupeto bhavati tasmānmantravantameva brahmodanamupeyānnāmantravantamiti brāhmaṇam
4.17
kimupayajña ātreyo bhavatītyādityaṃ hi tamo jagrāha, tadatrirapanunnoda tadatriranvapaśyat
tadapyetadṛcoktam | su̱tādyamarcirhivamunnināya di̱vitvā'triradhārayat sūryyāmāsāya karttava dūti
taṃ hovāca varaṃ vṛṇīṣveti, sa hovāca dakṣiṇīyā me prajā
syāditi, tasmādātreyāya prathamadakṣiṇā yajñe dīyanta dūti
brāhmaṇam
4.17.p1
prajāpatirvedānuvāca agnīnādadhīyeti, tāvvāgamyuvācāgnī
vai sambhārāṇāmiti, tadghośat krūrātsalitāttvarasa udāninyustān vāgabhyuvācāśvaḥ śamyeteti, tatheti tamṛgveda etyovācāhamaśvaṃ
śameyamiti tasmā avissṛmāya mahadbhavaṃ sasṛje, sa etāṃ prācīṃ diśambheje sa hovācāśānto nvayamaśva iti | taṃ yajurveda etyovācāhamaśvaṃ śameyamiti tasmā avissṛptāya mahadbhavaṃ sasṛje, sā etāṃ
pratīcīndiśaṃ bheje sa hovācāśānto nvayamaśva iti | taṃ sāmaveda etyovācāhamaśvaṃ śameyamiti, kena nu tvaṃ śamayiṣyasīti, rathantaraṃ nāma me sāmāghorañcākrūrañca tenāśvamabhihūyate tasmāatha vissṛptāya tadeva mahadbhavaṃ sasṛje, sa etāmudīcīndiśambhe je,
sa hovācāśānto nvayamaśva iti | tānvāgabhyuvāca śaṃyumātharvaṇaṃ
gacchatheti, te śaṃyumātharvaṇamāsīnaṃ prāpyocurnamaste astu bhagavannaśvaṃ
śamyeteti | tatheti sa khalu kabandhasyātharvaṇasya putramāmantrayāmāsa
vicārinniti, bhago iti hāsmai pratiśrutaṃ pratiśruśrāvāśvaṃ śamye teti,
tatheti sa khalu śāntyudakaṃ cakārātharvaṇobhiyāṅgirasobhiyāta nairmātṛnāmabhirvāstoṣpatyairiti śamayati tasya ha snātasyāśvasyābhyucitasya
sarvebhyo romaśamarebhyo'ṅgārā āśoryyanta so'śvastuṣṭo namaskāraṃ
cakāra namaḥ śaṃyumātharvaṇāya yo mā yajñamacoklṛpaditi, bhaviṣyanti
ha vā ato'nye brāhmaṇā laghusabhāratāmāsta ādityasya padaṃ ādhāsyantyanaḍuho vatsasyājasya avaṇasya brahmacāriṇo vā etadvā ādityasya padaṃ yadbhūmistayaiva pada āhitaṃ bhaviṣyatīti so'gnau praṇīyamāne'nvenvārabdhaṃ brahmā yajamānaṃ vācayati yadakrandaḥ prathamaṃ jāyamāna
4.17.p2
iti pañca, taṃ brāhmaṇā upavahanti tadbrahmopākurute eṣa ha vai vidvāṃssarvavid brahmā yadbhūgvaṅgiroviditi brāhmaṇam || 18
Linked texts (2)
- Gopathabrāhmaṇa (ed. Gaastra 1919) — Sanskrit
- Vaitānaśrautasūtra — Sanskrit