Pramāṇa · Search · About · API

Atharvavedabrahmana 5

Atharvavedabrāhmaṇa 5

Language
Sanskrit

5.18

devāsa ha vā asurāścāsparḍanta te devā indramabruvannivannastāvadyajñaṃ
gopāya, yāvadasuraiḥ saṃpatāmahā dūti, sa vai nastena rūpeṇa gopāya
yena no rūpeṇa bhūyiṣṭhaṃ chādayasi yena śacyasi goptu miti, sa ṛgvedo
bhūtvā purastātparītyopātiṣṭhantaṃ devā abruvannanyattadrūpaṃ kuruṣva naitena
no rūpeṇa bhūyiṣṭhaṃ chādayasi naitena śacyasi goptumiti, sa yajurvedo
bhūtvā paścātparītyopātiṣṭhantaṃ devā abruvannanyattadrūpaṃ kuruṣva naitena
no rūpeṇa bhūyiṣṭhaṃ chādayasi naitena śacyasi goptumiti, sa sāmavedo
bhūtvā uttarataḥ parolyopātiṣṭhat taṃ devā abruvannanyadeva tadrūpaṃ kuruṣva
naitena no rūpeṇa bhūyiṣṭhaṃ chādayasi naitena śakṣyasi goptumiti,
sa indra uṣṇīṣau brahmavedo bhūtvā dakṣiṇataḥ parītyopātiṣṭhantaṃ
devā abruvannetattadrūpaṃ kuruṣvai tena no rūpeṇa bhūyiṣṭhaṃ chādayasyetena
śakṣyasi goptumiti, tayadindra uṣṇīṣī brahmavedo bhūtvā dakṣiṇataḥ
parotyopātiṣṭhattadbrahmā'bhavattadbrahmaṇo brahmatvaṃ tadvā etadatharvvaṇo rūpaṃ
yaduṣṇīṣī brahmā, taṃ dakṣiṇato viśvedevā upāsīraṃstaṃ yahakṣiṇato
viśvedevā upāsīraṃstatsaṭastho'bhavattatsadasyasya sadasyatvaṃ barleha vā
etad balamupajāyate yatsadasya āmayatī vai vrajasya bahutvataraṃ vrajaṃ
vinvanti,(1) ghorā vā eṣā digdakṣiṇā śāntā itarāstadyāni stutāni brahyā'numantrayate manasaiba tāni sadasyo janadityetāṃ vyāhṛtiṃ
japaṃ cetyātmānaṃ janayati najilyātmānamapile dadhāti, taṃ devā
abruvanvaraṃ vṛṇīṣveti vṛṇā3 iti, sa varamavṛṇītāsyāmiva māṃ
hotrāyāmindrabhūtaṃ punantastuvantaḥ śaṃsantaḥ tiṣṭheyuriti taṃ tasyāmiva
hotrāyāmindrabhūtaṃ punantastuvantaḥ śaṃsanto'tiṣṭhaṃstaṃ yattasyāmiva
hotrāyāmindrabhūtaṃ punantaḥstuvantaḥ śaṃsantastiṣṭhaṃstadbrāhmaṇācchaṃsyabhavattadbrāhmaṇācchaṃsino brāhmaṇacchaṃsitvaṃ saipendrī hotrā yad brāhmaṇācchaṃsīyā, dvitīyaṃ varaṃ vṛṇīṣveti vṛṇī3 iti sa varamavṛṇītāsyāmeva māṃ hotrāyāṃ vāyubhūtaṃ punantastudantaḥ śaṃsantastiṣṭheyuriti
taṃ tasyāmeva hotrāyāṃ vāyubhūtaṃ punantastuvantaḥ śaṃsanto'tiṣṭhaṃstaṃyattasyāmeva hotrāyāṃ vāyubhūtaṃ punantastuvantaḥ śaṃsantastiṣṭhaṃstat potā'
bhavattat potuḥ potṛtvaṃ saiṣā vāyavyā hotrā yat potriyā, tṛtīyaṃ varaṃ
vṛṇīṣveti vṛṇī3 iti sa varamavṛṇītāsyāmeva māṃ hotrāyāmagnibhūtamindhānāḥ punantastuvantaḥ śaṃsantastiṣṭheyuriti tantasyāmeva hotrāyāmagnibhūtamindhānāḥ punantastuvantaḥ śaṃsanto'tiṣṭhaṃstaṃ
yattasyāmeva hotrāyāmagnibhūtamindhānāḥ punantastuvantaḥ śaṃsantastiṣṭhaṃstadāgnīdhro'bhavattadāgnīdhrasyāgnīdhratvaṃ saiṣāgneyī hotrā
yadāgnīdhrīyeti brāhmaṇam

5.20

brāhmaṇo ha vā imamagniṃ vaiśvānaraṃ babhāra | so'yamagnirvaiśvānaro brāhmaṇena bhriyamāṇa(1) imāṃllokān janayate'thāyamīkṣate'gnirjātavedā brāhmaṇadvitīyo ha vā ayamidamagnirvaiśvānaro
jvalati hantāhaṃ yanmayi teja indriyaṃ vīryyantaddarśayāmyuta vai mā
bibhriyāditi, sa ātmānamāpyāyayettaṃ payodhoktamimaṃ brāhmaṇaṃ
darśayitvā''tmanyajuhot sadvitīyamātmānamāpyāyayettaṃ ghṛtamadhoktamimaṃ
brāhmaṇaṃ darśayitvā ātmanyajuhot, sa tṛtīyamātmānamāpyāyayettadidaṃ
viśvaṃ vikṛtamavāyamadhoktamimaṃ brāhmaṇaṃ darśayitvā''tmanyajuhot, sa
caturthamātmānamāpyāyayettena brāhmaṇasya jāyāṃ virājamapaśyat
tāmasmai prāyacchat sa ātmā apitvamabhavattata imamagniṃ vaiśvānaraṃ
parāsyurbrahmaṇo'gniṃ jātavedasamadhatta, so'yamabravīt agne jātavedo
adhinidhehi mehīti tasya haitaṃ nāmādhattāghoraṃ cākrūrañca, so'śvo'bhavattasmādaśvo vaheta rathaṃ na bhavati(1) pṛṣṭhena sādinaṃ, sa devānāgacchatsa devebhyo'nvātiṣṭhat tasmāddevā abibhayustaṃ brahmaṇe prāyacchattametayarcā'śamayat

5.21

agniṃ tvādvaiśvānaraṃ sadanān pradahanvagāḥ | sano devatrādhibrūhi māriṣāmā vayantaveti
tametābhiḥ pañcabhirṛgbhirupākurute yadakrandaḥ prathamaṃ jāyamāna iti
so'śāmyattasmādaśvaḥ paśūnāṃ jighatsuratamo bhavati vaiśvānaro
hyeṣa tasmādagniḥ padamaśvaṃ brahmaṇe dadāti brahmaṇe hi prattantasya
rasamapoḍayat sa raso'bhavadraso ha vā eṣa taṃ vā etaṃ rasaṃ santaṃ ratha
ityācakṣate, parokṣeṇa parokṣapriyā iva hi devā bhavanti pratyakṣadviṣaḥ | sa devānāgacchat sa devebhyo'nvātiṣṭhattasmāddevā abibhayustaṃ
brahmaṇe prāyacchattametayarcā''jyāhutyā'bhyajuhodindrasyaujò marutāmanīkamiti
rathamabhihutvā tametayarcā'tiṣṭhad vanaspate vīḍvaṅgo hi
bhūyā iti
tasmādāgnyādheyikaṃ rathaṃ brahmaṇe dadāti, brahmaṇe hi prattaṃ
tasya takṣāṇastanūjyeṣṭhāṃ dakṣiṇāṃ niramimata | tāṃ pañcasvapaśyadṛci yajuṣi sāmni śānte'tha ghore
tāsāṃ dve brahmaṇe prāyacchadvācaṃ ca jyotiśca, vāgvai dhenuryyotirhiraṇyaṃ tasmādāgnyādheyikāṃ cātuṣprāśyāṃ dhenuṃ brahmaṇe
dadāti, brahmaṇe hi prattā paśuṣu śāmyamāneṣu cakṣurhāpayanti
cakṣureva tadātmani dhatte yadvai cakṣustaddhiraṇyaṃ tasmādāgnyādheyikaṃ
hiraṇyaṃ brahmaṇe dadāti, brahmaṇe hi prattaṃ tasyātmannadhatta tena
prājvaladyad yannādhatta tadāglā'bhavattadāglā bhūtvā sā samudraṃ
prāviśatsā samudramadahattasmātsamudro durgirapi vaiśvānareṇa hi
dagdhaḥ sā pṛthivīmudaitsā pṛthivīṃ vyadahatsā devāṃnāgacchatsā devānahiḍatte devā brahmāṇamupādhāvan sa naivāgāyannānṛtyat saiṣāglaiṣā
kāruvidā nāma taṃ vā etamāglāhṛtaṃ santamāglāṣṭadha ityācakṣate,
parokṣeṇa parokṣapriyā dūva hi devā bhavanti pratyakṣadviṣaḥ | ya eṣa
brāhmaṇo gāyano vā narttano vā bhavati tamāglāṣṭadha ityācakṣate,
tasmād brāhmaṇo naiva gāyennānṛtyenmāglāṣṭadhaḥ syāttasmād brāhmā
pūrvaṃ haviraparaṃ prājāpatyaṃ prājāpatyāt brāhmāmevottamamiti brāhmaṇam

5.22

atharvāṇañca ha vā āṅgirasañca bhṛgucakṣuṣī tad brahmābhivyapaśyaṃstadajānanvayaṃ vā idaṃ sarvaṃ yadbhagvaṅgirasa iti | te devā brāhmaṃ
haviryyasāntapane'gnāvajuhavuretadvai brāhmaṃ haviryyatsāntapane'gnau
hūyate, eṣa ha vai sāntapano'gniryyad brāhmaṇastasyorjjāyojjāṃ devā
abhajanta sumanasa eva svadhāṃ pitaraḥ śraddhayā svargaṃ lokaṃ brāhmaṇāstena sunvantyubhayo'ntataḥ striyaḥ kevala ātmanyavārundhata vāhyā
ubhayena sunvanti, yadvai yanne brāhmaṃ havirna nirūpyetānṛjavaḥ prājāpatyahaviṣo manuṣyā jāyerannaso yāṃllokān sṛṇviti pitā hyeṣa āhavanoyasya gārhapatyasya dakṣiṇāmneryo'gnihotraṃ juhotīti, devā
priye dhāmani madanti teṣāmeṣo'gniḥ sāntapanaśreṣṭho bhavyetasya
vāci tṛptāyāmagnistṛpyati, prāṇe tṛpte vāyustṛpyati, cakṣuṣī tṛpta
ādityastṛpyati, manasi tṛpte candramāstṛpyati, śrotre tṛpte diśaścāntaddeśāśca tṛpyanti, sneheṣu tṛpteṣvāpastṛpyanti, lomeṣu tṛpteṣvoṣadhivanaspatayastṛpyanti, śarīre tṛpte pṛthivo tṛpyatyevameṣo'gniḥ sāntapanaḥ śreṣṭhastṛptaḥ sarvāstṛptāṃstarpayatīti brāhmaṇam

5.23

sāntapanā idaṃ havirityeṣa ha vai sāntapano'gniryad brāhmaṇo
yasya garbhādhānapuṃsavanasīmantonnayanajātakarmanāmakaraṇaniṣkramaṇānnaprāśanagodānacūr̤ākaraṇopanayanāplavanāgnihotravratacaryyādīni kṛtāni bhavanti, sa sāntapano'tha yo'yamanagnikaḥ sa kumbhe loṣṭaḥ, tadyathā
kumbhe loṣṭaḥ prakṣipto naiva śaucārthāya kalpate naiva śasyaṃ nirvarttayatyevamevāyaṃ brāhmaṇo'nagnikastasya brāhmaṇasyānagnikasya naiva daivaṃ dadyānna
pitryaṃ na cāsya svādhyāyāśiṣo na yajña āśiṣaḥ svargaṅgamā bhavanti
tadapyetadṛcoktam | agniṃ dūtaṃ vṛṇīmahe hotāraṃ viśvavedasaṃ
asya yajñasya sukratumiti brāhmaṇam

5.24

atha ha prajāpatiḥ somena yakṣyamāṇo vedānuvāca, kaṃ vo
hotāraṃ vṛṇīyāṃ, kamadhvaryyuṃ, kamudgātāraṃ, kaṃ brahmāṇamiti | ta jaḍuṝgvidmeva hotāraṃ vṛṇīṣva, yajurvidamadhvaryyuṃ, sāmavidmudgātāramatharvāṅgirovidaṃ brahmāṇaṃ, tathā hāsya yajñaścaturṣu lokeṣu caturṣu deveṣu
caturṣu vedeṣu catasṛṣu hotrāṣu catuṣpād yajñaḥ pratiṣṭhati, pratitiṣṭhati
prajayā paśubhirya evaṃ veda, tasmādṛgvidmeva hotāraṃ vṛṇīṣva, sa hi
hautraṃ vedāgnirvai hotā, pṛthivī vā ṛcāmāyatanamagnirdevatā gāyatraṃ
chandaḥ bhūriti śuklaṃ tasmāttameva hotāraṃ vṛṇīṣvetyetasya lokasya
jitaya etasya lokasya vijitaya etasya lokasya sañjitayaetasya lokasyāvaruddhaya etasya lokasya vṛddhya etasya lokasya samṛddhyaetasya lokasyodāntya etasya lokasya vyāptaya etasya lokasya
paryāptaya etasya lokasya samāptaye, atha cennaivagviṃdaṃ hotāraṃ vṛṇute,
purastāddaivaṣāṃ yajño ricyate| yajurvidamevādhvaryuṃ vṛṇīṣva sa hyādhvaryyavaṃ
veda, vāyurvā adhvaryurantarikṣaṃ vai yajuṣāmāyatanaṃ vāyurdevatā traiṣṭubhaṃ
chando bhuva iti śuklaṃ tasmāttamevādhvaryuṃ vṛṇīṣvetyetasya lokasyetyevātha cennaivagvidamadhvaryuṃ vṛṇute, paścāddaiveṣāṃ yajño ricyate
sāmavidamevodgātāraṃ vṛṇīṣva sa hyodgātraṃ vedādityo vā udgātā
dyorvai sāmnāmāyatanamādityo devatā jāgataṃ chandaḥ svariti śuklaṃ
tasmāttamevodgātāraṃ vṛṇīṣvetyetasya lokasyetyevātha cennaivagvidmudgātāraṃ vṛṇute, uttara evaiṣāṃ yajño ricyate | atharvāṅgirovidameva
brahmāṇaṃ vṛṇīṣva sa hi brahmatvaṃ veda candramā vai brahmā āpo vai bhṛgvaṅgirasāmāyatanaṃ candramā devatā vaidyutaśroṣṇikakubhe chandaso omityatharvvaṇāṃ śuklaṃ janadityaṅgirasāṃ, tasmāttameva brahmāṇaṃ vṛṇīṣvetyetasya
lokasya jitaya etasya lokasya vijitaya etasya lokasya sañjitayaetasya lokasyāvaruddhaya etasya lokasya vṛddhya etasya lokasya samṛddhyaetasya lokasyodāntya etasya lokasya vyāptaya etasya lokasya
paryāptaya etasya lokasya samāptaye'tha cennaivagviṃdaṃ brahmāṇaṃ vṛṇute,
dakṣiṇata evaiṣāṃ yajño ricyate dakṣiṇata evaiṣāṃ yajño ricyate

Linked texts (2)