Pramāṇa · Search · About · API

Rigvedabrahmana 17

Ṛgvedabrāhmaṇa 17

Language
Sanskrit

17.1

iti ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ samāptaḥ
ānuṣṭubho vā eṣa vajro yatṣoḍaśī tadyatṣoḍaśinamupayantyānuṣṭubhenaiva tadvajreṇa yajamānasya pāpmānamapaghnanti sa vai harivānbhavati prāṇo vai hariḥ sa hi harati tasmāddharivānbhavati tadasau vai ṣoḍaśī
yo 'sau tapatyetameva tatprīṇantyatho ṣoḍaśaṃ vā etatstotraṃ ṣoḍaśaṃ śastraṃ
tasmātṣoḍaśītyākhyāyate tadyatṣoḍaśinamupayanti ṣoḍaśakalaṃ vā idaṃ sarvamasyaiva sarvasyāptyā atho indra u vai ṣoḍaśī tasmāddharivānbhavati
haristvo hīndra indra juṣasva pravāhāyāhi śūra hariheti¹ tāḥ pañcaviṃśatyakṣarā ekaikā navabhirnavabhirakṣarairupaspṛṣṭātmā vai pañcaviṃśaḥ prajā paśava
upasargaḥ prajayeva tatpaśubhiḥ preṣṭhairannādyenetyātmānamupasṛjate tāścatustriṃśadakṣarāḥ saṃpadyante svarāḍḍhai tacchando yatkiṃca catustriṃśadakṣaraṃ svārājyamenenāpnoti tāḥ śaṃsastāḥ pañcānuṣṭubhaḥ saṃpadyante daśākṣaraṃ ca padamudaityekaikasyai dve dve kvāvataḥ purūvaso iti gāyatrīmupaśaṃsatyeteṣāmevākṣarāṇāṃ saṃpade 'tho etayā saha stotriyaḥ ṣaḍanuṣṭubhaḥ saṃpadyante tasmādetāṃ śaṃsati saṃpad etatpratirūpamu haike 'nurūpaṃ kurvanti tadu vā āṅgarasau vai ṣoḍaśī yo 'sau tapati na vā etasyānyo 'nurūpo 'sti
sa yo 'trānurūpaṃ kurvantaṃ brūyādapriya enaṃ bhrātṛvyaḥ pratyākhyāyiṣyata
iti tathā ha syāttasmādatrānurūpaṃ nādriyeta

17.2

athāta ūrdhvāni cchandāṃsi viharati prāṇā vai cchandāṃsi prāṇāneva tadātmanvyatiṣajatyavivarhāya tasmāddīme prāṇā viṣvañco vānto
na nirvāntya1tho ānuṣṭubho vai ṣoḍaśī sarvāṇyevaitacchandāṃsyanuṣṭubhamabhisaṃpādayati gāyatrīśca paṅktīśca viharati yajamānacchandasaṃ paṅktistejo brahmavarcasaṃ gāyatrī teja eva tadbrahmavarcasaṃ yajamāne dadhātyuṣṇihaśca bṛhatīśca
viharati yajamānacchandasamevauṣṇikapaśavo bṛhatī bā2rhatāneva tatpaśūnyajamāne dadhāti dvipadāṃ ca viṃśatyakṣarāṃ triṣṭubhaṃ ca viharati yajamānacchandasaṃ dvipadā balaṃ vai vīryaṃ triṣṭubbalameva tadvīryaṃ yajamāne dadhāti dvipadāśca ṣoḍaśākṣarā jagatīśca viharati yajamānacchandasameva
dvipadāḥ paśavo jagatī jā3gatāneva tatpaśūnyajamāne dadhāti gāyatrīḥ
śaṃsati prāṇo vai gāyatryaḥ prāṇameva tadātmandhatte saptapadāṃ śaṃsati sapta
vai cchandāṃsi sarveṣāmeva cchandasāmāptyā atho etayā saha gāyatryaścatasro
'nuṣṭubhaḥ saṃpadyante tasmādetāṃ śaṃsati saṃpade

17.3

atha nityā anuṣṭubhaḥ śaṃsatyānuṣṭubho vai ṣoḍaśī tadenaṃ svena rūpeṇa samardhayati tā vā aṣṭau bhavantyetābhirvai devāḥ sarvā aṣṭīrāpnuvata
tatho evaitadyajamāna etābhireva sarvā ṛṣṭīraśnute triḥ śastayā paridhānīyayā daśa saṃpadyante daśadaśinī virāṭ śrīrvirāḍannādyaṃ śriyo
virājo 'nnādyasyopāptyā ubadvaghnasya viṣṭapamiti paridadhātyado vai
bradhnasya viṣṭapaṃ yatrāsau tapati tadeva tadyajamānaṃ¹ dadhāti trireva ṣoḍaśina āhvayate stotriye nivide paridhānīyāyai trivṛdvai ṣoḍaśī trivṛtaiva tadvajreṇa yajamānasya pāpmānaṃ hanti ta ete ślokā ghoṣā vīryāṇītyukthānāṃ ślokī ghoṣī vīryavānkīrtimānbhavati ya evaṃ vedokthānāṃ vīryāṇi tāḥ saṃśastāścatvāriṃśadanuṣṭubhaḥ saṃpadyante catvāriṃśadakṣarā paṅktiḥ pratiṣṭhā vai paṅktiḥ sarveṣveva tadbhūteṣu yajamānaṃ pratiṣṭhāpayati

17.4

vihṛtayā triṣṭubhā yajediti haika āūrevā hi vājyapāḥ pūrveṣāṃ
harivaḥ sutānāṃ vājī hi vājyatho idaṃ savanaṃ kevalaṃ te voḍhā
hi vājī mamaddhi somaṃ madhumantamindra jiṣṇurhi vājī satrā vṛṣañjaṭhara
āvṛṣasvetyavihṛtayeti tveva sthitaṃ saṃsiddhāni vā etāni devapātrāṇi
yadyājyāḥ saṃsiddhenaiva taddevapātreṇa devebhyo haviḥ prayacchati tanna rātryāmupeyādindra u vai ṣoḍaśī na vā indrādanyaduttaramasti bahurātryāmupāhriyate paryāyā iva tvadāśvinaṃ tata² evainaṃ caturthe 'hanyupeyāttadvai
ṣoḍaśina āyatanaṃ tadvaitadahaḥ ṣoḍaśyantaṃ saṃtiṣṭhate tadu vā āūrupeyādevaitat³ kṛtsne vā ahorātre yatṣoḍaśī yatṣoḍaśinamupayantyahorātrayoreva kṛtsnatāyai

17.5

atha yadatirātramupayantyetāvānvai saṃvatsaro yadahorātre tadyadatirātramupayanti saṃvatsarasyaivāptyā atho dvayaṃ vā idaṃ sarvaṃ snehaścaiva tejaśca tadubhayamahorātrābhyāmāptaṃ tadyadatirātramupayanti snehatejasorevāptyai

17.6

gāyatrāntastotriyānurūpāñchaṃsanti jyotirvai gāyatrī tamaḥ pāpmā
rācistena tajjyotiṣā tamaḥ pāpmānamapaghnanti punarādāyaṃ śaṃsantyevaṃ hi
sāmagāḥ stuvate yathā stutamanuśastaṃ bhavatīti tadāhuratha kasmāduttamātpratīhārādūrdhvamāhūya sāmnā śastramupasaṃtanvantīti

17.7

puruṣo vai yajñastasya śira eva havirdhāne mukhamāhavanīya udaraṃ
sado 'nnamukthāni bāhū mārjālīyaścāgnīdhrīyaśca yā imā antardevatāste 'ntaḥsadasaṃ dhiṣṇyāḥ pratiṣṭhā gārhapatyavrataśrapaṇāvityathāparaṃ tasya
mana eva brahmā prāṇa udgātāpānaḥ prastotā vyānaḥ pratihartā vāgghotā
cakṣuradhvaryuḥ prajātiḥ sadasya ātmā yajamāno 'ṅgāni hotrāśaṃsinastadyadadhvaryuḥ stotramupākaroti cakṣureva tatprāṇaiḥ saṃdadhātyatho apānameva
tanmanasā saṃtanolyatha yatprastotā brahmāṇamāmantrayate brahmantsto ṣyāmaḥ praśāstariti mano vā agraṇīrbhavatyeṣāṃ prāṇānāṃ manasā¹ prasūtāḥ stomena
stuyāmetyatho apānameva tanmanasā saṃtanolyatha yadbrahmā stotramanumanyate
mana eva tatprāṇaiḥ saṃdadhātyatho apānameva tanmanasā saṃtanolyatha yatprastotā prastautyapānameva tatprāṇe dadhātyatha yadudgātodgāyati prāṇameva tadyāne dadhātyatha yatpratihartā pratiharati vyānameva tatprāṇe dadhātyevamevaitāḥ sarvā devatāḥ prāṇe eva pratiṣṭhitā atha yaddhotā sāmnā śastramupasaṃtanoti vāgvai hotā vācameva tatprāṇaiḥ saṃdadhātyatho apānameva
tanmanasā saṃtanolyatha yaddhotrāśaṃsinaḥ sāmasaṃtatiṃ kurvantyaṅgānyeva tatprāṇaiḥ
saṃdadhatyatha yadyajamānaḥ stotramupagāti prāṇā vā udgātāraḥ prāṇāneva
tadātmandhatte tasmānnainaṃ bahirvedyabhyastamiyānnābhyudiyānnābhyupākuryānnābhyāśrāvayennābhivaṣaṭkuryānnādhiṣṇye pratapeta netprāṇebhya ātmānamapādadhānīti

17.8

atha yatprathameṣu paryāyeṣu prathameṣu padeṣu ninartayanti prathamarātrādeva
tadasurānnighnantya yanmadhyameṣu paryāyeṣu madhyameṣu padeṣu ninartayanti¹ madhyamarātrādeva tadasurānnighnantya yaduttameṣu paryāyeṣūttameṣu padeṣu ninartayantyuttamarātrādeva tadasurānnighnanti tadyathābhyāgāramabhininarte punaḥ
punaḥ pāpmānaṃ nirhaṇyādādevamevaitaiḥ stotriyānurūpairahorātrābhyāmeva tadasurānnighnanti

17.9

gāyatrāṇyukthamukhāni śaṃsanti tejo brahmavarcasaṃ gāyatrī teja eva
tadbrahmavarcasaṃ yajamāne dadhati gāyatrīḥ śastvā jagatīḥ śaṃsanti vyāhvayante gāyatrīśca jagatīścāntareṇa cchandāṃsyevaitannānāvīryāṇi kurvanti jagatīḥ śastvā triṣṭubbhiḥ paridadhati balaṃ vai vīryaṃ triṣṭuppaśavo jagatī
bala eva tadvīrye 'ntaḥ paśuṣu ca pratitiṣṭhantyanvastyau madatyaḥ pītavatyastriṣṭubho yājyāḥ samṛddhāstrilakṣaṇā etadvai rātre rūpaṃ jāgṛyū rātrīṃ
jyotirvai jāgaritaṃ tamaḥ pāpmā rātristena tajjyotiṣā tamaḥ pāpmānaṃ
taranti yāvadu ha vai na vā stūyate na vā śasyate tāvadīśvarā yadi
nāsrurakṣāṃsyanvavapātostasmādāhavanīyaṃ samiddhamāgnīdhrīyaṃ gārhapatyaṃ dhiṣṇyāntsamujjvalayate 'tibhādherañjvalayayuḥ prakāśamivaiva syādārephantaḥ²
śūyīraṃstānha tacceṣṭiṃ tanvā³ iti pāpmā nāpadhṛṣṇoti te pāpmānamapaghnate te pāpmānamapaghnate

Linked texts (5)