Pramāṇa · Search · About · API

Samavidhanabrahmana (Sāmavidhānabrāhmaṇa)

सामविधानब्राह्मण

Manual in three prapāṭhakas on the use of particular sāmans for expiation, magic and the attainment of wishes.

Language
Sanskrit
Date
600–100 BCE
Extent
278 passages, 3,012 words
Text
partly digitised
Source
archiveorg · The Samavidhanabrahmana (being the Third Brahmana) of the Sama Veda , Vol. I- Text and Commentary with… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

Contents

Text

p3

1. brahma ha vā idamagra āsīt

p4

2. tasya tejoraso 'tyaricyata sa brahmā samabhavat

p5

3. sa tūṣṇīṃ manasādhyāyattasya yanmana āsītsa prajāpatirabhavat

p6

4. tasmātprājāpatyāṃ manasā juhvati mano hi prajāpatiḥ

p7

5. tasya dyauḥ śira āsīduro 'ntarikṣaṃ madhyaṃ samudraḥ pṛthivī pādau

p8

6. sa vā idaṃ vi̱śvaṃbhūtamasṛjata tasya sāmopajīvanaṃ prāyacchat

p9

7. upajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda

p10

8. tadyo 'sau kruṣṭatama iva sāmnaḥ svarastaṃ devā upajīvanti yo 'vareśāṃ pratha̱mastaṃ manuṣyā yo dvitīyastaṃ gandharvāpsaraso yastṛtīyastaṃ paśavo yaścaturthastaṃ pitaro ye cāṇḍeṣu śerate yaḥ pañcamastamasurarakṣāṃsi yo 'nyastamòṣadhayo vanaspatayo yaccānyajjagattatsādāṅkaḥ sāmaivānnama̱miti sāma hye̍ṣāmupajīvanaṃ prāyacchat

p11

9. upajīvanīye bhavati ya evaṃ veda

p12

10. tasya ha vā etasya sāmna ṛgevāsthīni svaro māṃsāni stobhā lomāni

p13

11. yo ha vai sāmnaḥ svaṃ yaḥ suvarṇaṃ veda svaṃ ca ha vai sāmnaḥ suvarṇaṃ ca bhavati svaro vāva sāmnaḥ svaṃ tadeva suvarṇam

p14

12. yo ha vai sāmnaḥ pratiṣṭhāṃ veda prati ha tiṣṭhatyasmiṃśca loke 'muṣmiṃśca vāgvāva sāmnaḥ pratiṣṭhā yadvetadgātigvāgeva sarcaṃ sāma pratiṣṭhitam

p15

13. sa yadā gāyatraṃ vṛhatyāṃ gāyati bārhataṃ jagatyāṃ jāgataṃ triṣṭubhiḥ samatāṃ cāpadyate tasmādetatsāmetyāha samā u ha vā asmiṃśchandāṃsi sāmyāditi tatsāmnaḥ sāmatvam

p16

14. kruṣṭaḥ prājāpatyo brāhmo vā vaiśvadevo vādityānāṃ prathamaḥ sādhyānāṃ dvitīyo 'gnestṛtīyo vāyoścaturthaḥ somo mandro mitrāvaruṇayoratisvāryaḥ

p17

15. te devāḥ prajāpatimupādhāvaṃste 'bruvankathaṃ nu vayaṃ svargaṃ lokamiyāmeti tebhya etānyajñakratūnaprāyacchadetaiḥ svargaṃ lokameṣyatheti taiḥ svargaṃ lokamāyan

p18

16. svargaṃ lokameti ya evaṃ veda | 17. teṣāmahīyantājāḥ pṛśnayo vaikhānasā vasurociṣo ye cāpūtā ye ca kāmepsavaste 'bruvankathaṃ nu vayaṃ svargaṃ lokamiyāmeti tebhya etatsvādhyāyādhyayanaṃ prāyacchattapañcaitābhyāṃ svargaṃ lokameṣyatheti tābhyāṃ svargaṃ lokamāyan

p19

18. svargaṃ lokameti ya evaṃ veda ya evaṃ veda || 1

p20

1. athātastrīnkṛcchrānvyākhyāsyāmaḥ

p21

2. haviṣyānprātarāśānbhuktvā tisro rātrīrnāśnīyāt

p22

3. athāparaṃ tryahaṃ naktaṃ bhuñjītāthāparaṃ tryahaṃ na kañcana⁸ yācedathāparaṃ tryahamupavaset

p23

4. tiṣṭhedahani rātrāvāsīta kṣiprakāmaḥ

p24

5. satyaṃ vadedanāryairna saṃbhāṣeta rauravayaudhājaye¹ nityaṃ prayuñjītānusavanamudakopasparśanamāpohiṣṭhīyābhi̍rathòdakatarpaṇaṃ namò 'hmāya mohamāya maṃhamāya dhūnvate tāpasāya punarvasave namo namo mauñjyāyaurmyāya saumyāya śamyāya śivāya namo namaḥ pārāya supārāya mahāpārāya pāradāya pāravindāya namo namaḥ puruṣāya supuruṣāya mahāpuruṣāya madhyamapuruṣāyottamapuruṣāya brahmacāriṇe namo nama ityetadevā̍dityopasthānametā ājyāhutayo dvādaśarātrasyānte sthālīpākaṃ śrapayitvaitābhyo devatābhyo juhuyādagnaye svāhā somāya svāhāgnīṣomābhyāmindrā̍gnibhyāmindrāya viśvebhyo devebhyo brahmaṇe prajāpataye 'gnaye sviṣṭakṛta ityato³ brāhmaṇatarpaṇam

p25

6. etenaivātikṛcchro vyākhyātaḥ

p26

7. yāvatsakṛdādadīta tāvadaśnīyāt

p27

8. abbhakṣastṛtīyaḥ sa kṛcchrātikṛcchraḥ

p28

9. prathamaṃ caritvā śuciḥ pūtaḥ karmaṇyo bhavati dvitīyaṃ caritvā yatkiṃcidanyanmahāpātakebhyaḥ pāpaṃ kurute tasmātpramucyate tṛtīyaṃ caritvā sarvasmādenaso . mucyate

p29

10. athaitāṃstrīnkṛcchāṃścaritvā³ sarveṣu vedeṣu snāto bhavati sarveṣu deveṣu snāto bhavati yaścaivaṃ veda yaścaivaṃ veda || 2

p30

1. athātaḥ svādhyāyādhyayanasya kāmamuktvopakrāmedante vā trīnkṛcchrāṃścaritvā pūto bhavati

p31

2. agniṃ pratiṣṭhāpyāgnyabhāve tūdaka̍mādityaṃ vopasamādhāya darbhānupastīrya darbheṣvāsīnaḥ prākkūleṣūdakkūleṣu vā dakṣiṇena pāṇinā darbhamuṣṭiṃ gṛhītvā prathamaṃ trivargaṃ³ navakṛtvo navakṛtvo gāyet

p32

3. evaṃ sadā prayuñjāno 'gnyādheyamavāpnoti

p33

4. indrāya pavate mada¹ iti pavamānahavīṃṣyetena kalpena

p34

5. svarmahā svarmayā² ityetābhyāṃ darśapūrṇamāsāvetenaiva kalpena

p35

6. bhṛtyātithiśeṣabhojī kāle dārānupayādyathāśakti cātithibhyo dadyādapyudakamantata evaṃvrato yadindrāhaṃ yathā tvami⁵tyete sadā⁶ prayuñjīta svarmahā svarmayā ityete ca parvaṇī tathā hāsyāgnihotramaviluptaṃ sadāhutaṃ sadarśapūrṇamāsaṃ bhavati

p36

7. karmānte 'gniṃ pratiṣṭhāpya vrīhiyavāṃstilataṇḍulāṃstriḥ prakṣālya juhuyādagnaye svāhā somāya pavitravate varuṇāya dhanvantaraye manasā prajāpatyāṃ brahmaṇe 'gnaye sviṣṭakṛta iti paścāt

p37

8. athātaḥ pāñcarātrikāṇāṃ vrīhiyavau bhojanamasauhityamante tvagnyādiruktaḥ kalpaḥ kāmyānāṃ cāvipratiṣedhastamindraṃ vājayāmasīti² caturvegeṇa cāturmāsyānyavāpnotyasya preṣeti³ pāśukāni

p38

9. cātāramindraṃ yajāmaha⁵ ityetābhyāṃ paśubandham

p39

10. payovratametena kalpena bṛhadindrāya gāyateti⁶ caturvargeṇa sautrāmaṇī sautrāmaṇī | 3

p40

1. athātaḥ sāptarātrikāṇāṃ bhaikṣaṃ payo vā vratameke bhaikṣārthāyaiva grāmaṃ praviśennānyatra svādhyāyādvācamutsṛjedadhaḥ śayīta nāpo 'bhyaveyādante tvagnyādiruktaḥ kalpaḥ kāmyānāṃ cāvipratiṣedhaḥ

p41

2. īṃkhayantīriti⁶ daśartaṃ rathantaraṃ ca vāmadevyaṃ⁷ caitānyanusavanaṃ prayuñjāno 'gniṣṭomamavāpnoti

p42

3. yajñāyājñā vo agnaya¹ iti caturvargeṇātyagniṣṭomaṃ namaste agna ojasa² iti daśatokthyaṃ punānaḥ soma dhārayeti³ vargeṇa ṣoḍaśinaṃ parīto ṣiñcatā sutamiti⁴ vargeṇātirātram

p43

4. payovrata etena kalpena tisro vāca udīrata⁵ iti vargeṇa vājapeyaṃ māsametena kalpena vā indraṃ kraviṃ yatheti⁶ daśatāptoryāmam

p44

5. māsaṃ caturthe kāle bhuñjāna ā juhotā haviṣā marcayadhvamiti⁸ daśatā dvādaśāham

p45

6. saṃvatsarametena kalpenābodhyagniriti¹ daśartaṃ rathantaraṃ vāmadevyaṃ ca bṛhacca vairūpaṃ ca vairājaṃ ca mahānāmnyaśca revatyaṃ² caitānyanusavane prayuñjāno gavāmayanamavāpnoti

p46

7. rājanarauhiṇābhyāṃ³ tāpaścite

p47

8. payovrata etena kalpena somaḥ pavate janitā matīnāmiti⁵ caturvargeṇa cāturmāsyāni saumikānyavāpnoti

p48

9. saṃvatsaramaṣṭame kāle bhuñjāno grāmyamannaṃ pra tu draveti¹ daśartamāvartayannaimiśīyaṃ dvādaśasaṃvatsaramavāpnoti

p49

10. āgneyamaindraṃ pavamānamityetena kalpena catvāri varṣāṇi prayuñjānaḥ śatasaṃvatsaramavāpnoti

p50

11. sarvaṃ prayuñjānaḥ sahasrasaṃvatsaramavāpnotyanaśnantsaṃhitāsahasreṇa vā pṛṣṭhopatāpaśatasahasreṇa vā

p51

12. prathamastrivargaḥ⁴ sāvitraṃ gāyatraṃ mahānāmnyasaiṣāmṛtā nāma saṃhitaitayā vai devā amṛtatvamāyan

p52

13. amṛtatvameti ya evaṃ

p53

14. idaṃ hyanvojaseti² prathamottame tvāmidā hyo naraḥ³ sa pūrvyo mahonāṃ⁴ purāṃ bhinduryavā kaviṃrūpa prace madhumati ciyantaḥ pavasva soma madhumāṃ ṛtāvā⁷ surūpakṛdrāhasaṃ mādhucchandasaṃmeṣāṃ mādhucchandasī nāma saṃhitaitayā vai devāḥ svargaṃ lokamāyan

p54

15. svargaṃ lokameti ya evaṃ veda

p55

16. ā vo rājā¹⁰ taddvivarge¹¹ ājyadohāni¹² devavratāni¹³ caiṣā raudrī nāma saṃhitaitāṃ prayuñjandrudraṃ prīṇāti

p56

17. idaṃ viṣṇuḥ pṛcchasthaḥ pṛṣṇaḥ prakāvyamuśaneva bruvāṇa iti vārāhamantyaṃ puruṣavrate caiṣā vaiṣṇavī nāma saṃhitāṃ prayuñjanviṣṇuṃ prīṇāti

p57

18. adadarśaḥ suṣvāṇāsa ā tū na' iti vargaṃ mṛjyamānaḥ suhastyeti prathamaṣaṣṭhe caiṣā vaināyakī nāma saṃhitaitāṃ prayuñjanvināyakaṃ prīṇāti

p58

19. ā mandrairindra haribhirājo viśvāsā havyaṃ pra senānīrati vargāḥ pavitraṃ ta iti dve eṣā skāndasya saṃhitaitāṃ prayuñjanskandaṃ prīṇāti

p59

20. yadvā u vivapatiḥ sanādagne kṣannamīmadaṃta hya" bhi triṣṛṣṭha-" makrāntasamudraḥ kanikrantīti dve eṣā pitryāṇāṃ saṃhitaitāṃ prayuñjanpitṝnprīṇāti

p60

21. āsyadaghna udake tiṣṭhannakvenāṃkītyetattriḥ saptakṛtvo gāyedetatsarvvacogatasamamitametena sarvvānkāmānavāpnoti

p61

22. yaścaivaṃ veda yaścaivaṃ veda | 4

p62

1. athātaḥ prāyaścittānām

p63

‘prâyo nâma tapaḥ proktam̃ cittam̃ niçcaya ucyate tapo niçcayasam̃yogât prâyaçcittam itîryate’ ¹

p64

2. anādeśe mantrā balavantastaponvitāḥ pāvanā² bhavanti

p65

3. āpannaḥ prāyaścittaṃ caret

p66

4. abhyāsaḥ sāmnāṃ śataṃ daśāvaram

p67

5. kāhalamuktā dadhikrāvṇo akāriṣamityetadgāyet |¹

p68

6. puruṣamuktedaṃ viṣṇurvicakrama³ iti

p69

7. brāhmaṇamuktā triḥ

p70

8. bhrātaraṃ mātulaṃ pitṛvyamiti gurujātīyānprasādya pakṣiṇīṃ rātrimupoṣya tavāhaṃ soma rāraṇyeti⁴ prathamamekaviṃśatikṛtvaḥ

p71

9. upādhyāyaṃ mātaraṃ pitaramityeteṣu trirātramupavasettatsaivāntyam

p72

10. anadhyāpyamadhyāpya saptarātramupavasansadā gāvaḥ śucayo vivyadhāpasa¹ ityetadgāyet

p73

11. ayājyayājane dakṣiṇāstyaktvā māsaṃ caturthe kāle bhuñjānaḥ kānī³tyetadgāyet

p74

12. amedhyadarśane ye te panthā adho diva⁵ iti tathāmedhyaghrāṇe

p75

13. abhojyabhojane ' medhyaprāśane vā niṣpurīṣībhāvastrirātrāvaraṃ tūpavasanneto nvindraṃ stavāma śuddhamiti' pūrvaṃ sadā sahasrakṛtva āvartayan

p76

14. bahūnyapyupapatanīyāni kṛtvā tribhiranaśnanpārāyaṇaiḥ pūto bhavati

p77

15. surāṃ pītvā saṃvatsaramaṣṭame kāle bhuñjāno yatyāṇyoḥ sambhavedvāṅgāmyūrdhvajānu parihitastiraha upaspṛśaṃstathā rātrau sthānāsanābhyāṃ pavitraṃ ta' ityuttareṇāhorātrāṇi japangrāmadvāre sthānāsanabhojanāni yatra labhettatra vasenna pravasetsvakarmaṇābhibhāṣeta caturṇāṃ brāhmaṇānāmagrataḥ prāśnīyādvāmadvārasyaivāyata āvaśyakāyābhikrāmedato ' nyathā śaṅkāṃ pūrṇe saṃvatsare taijasaṃ lavaṇaṃ suramagniṃ gāṃ bījñānītyālabhyavantaṃ brāhmaṇā brūyuścaritaṃ tavetyoṃ bho iti brūyātsaptāvarānsapta parānhantyanṛtaṃ caritaṃ tava sucaritaṃ tavetyo bho iti brūyādata ūrdhvaṃ keśaśmaśrulomanakhāni' vāpayitvāhataṃ vasanaṃ paridhāya . brāhmaṇānsvasti vācayitvā pūto bhavati

p78

16. etena kalpena bhrūṇahā pūrvvametena brahmahā śuddhāśuddhīyamuttara̍metena suvarṇasteno 'bhivipṛṣṭamitya̍bhivipṛṣṭamiti

p79

1. brāhmaṇasvaṃ hṛtvā māsamudake vāsaścaturthe kāle bhojanaṃ divā vahirā syādbhūtānte śuklaṃ te anyadyajataṃ te anyadityetadgāyet

p80

2. anyasya hṛtvā kṛcchraṃ carannayaṃ sahasramānava² iti dvitīyam

p81

3. gurudārāngatvā surāpakalpenākrāntetyetaddrāyeta

p82

4. brāhmaṇadārāngatvā cīnkṛcchāṃścarannahya jajñānamiti pūrvam

p83

5. anyasya gatvā kṛcchraṃ carannaraṇyorityetat

p84

6. śūdrāṃ gatvā trirātramupavasanniḍāmagna¹ ityetat

p85

7. akāle dārānupelya trīnprāṇāyāmānāyamya kayānīyāṃ²dvitīyamāvartayet

p86

8. brāhmaṇādvārdhuṣaṃ hṛtvā trīnkṛcchrāṃścaranbrahma jajñānamityuttaram

p87

9. anyasya hṛtvā kṛcchraṃ carannanu hi tvā sutaṃ sometyanu hi⁶ tvā sutaṃ someti

p88

7. Atha râjapratigrahe prâyaçcittam âha—

p89

1. rājñaḥ pratigṛhya māsamudake vasandivā bhuñjāno mahattatsomo mahiṣaścakāretyetadgāyeta |¹

p90

2. anyasyāpratigrāhyasya kṛcchraṃ caraṃstrikadrukeṣvityetat

p91

3. adattādāna ekarātramupavasantanirigameneti² dvitīyam

p92

4. brāhmaṇāyavagūrya prāṇaṃ⁵ gāyennihatyāpānaṃ⁶ śoṇite carati pra soma deva vītaya⁷ iti dvitīyam

p93

5. rājanyavaiśyau savanagatau hatvā brāhmaṇasvakalpena śuddhāśuddhīyamuttaram

p94

6. śūdraṃ hatvā dvādaśarātramupavāsa udake ca vāso 'yaṃ ta indra soma³ iti dvitīyam

p95

7. gāṃ hatvā dvādaśarātramupavāsa udake ca vāso vayaṃ gha tvā sutāvanta³ iti dvitīyam

p96

8. anyatprāṇi hatvaikārātramupavasannagnistagmaseneti⁵ dvitīyam

p97

9. avakīrṇī trīnkṛcchāṃścaranparīto ṣiñcatā sutamiti⁶ caturthamāvartayet

p98

10. etena kalpena parivettā parivindaśca somaṃ rājānaṃ varuṇamityetat |¹

p99

• 11. ayonau retaḥ siktvāgnirmūrddhā³ ghṛtavatīṃdvitīyaṃ yadidantanvo mameti⁴ ca

p100

12. śūdrajīvikāṃ sevitvoparamya cīnkṛcchrāṃścaraṃścakramityetadgāyet⁶

p101

13. vaiśyajīvikāyāṃ vayaḥ suparṇā⁸ ityetadrājanyajīvikāyāṃ pavasva soma madhumām̐ ṛtāvidhyetadabhi tyaṃ⁹ meṣamiti¹⁰ vā

p102

14. sadā prayogaḥ

p103

15. brāhmaṇamanṛtamabhiśasya tatpāpaṃ pratipadyate guhyaṃ prakāśayannardhabhāgbhavati

p104

16. agnastigmaneneti¹ vargaṃ prayuñjānastena tattarati tena tattarati

p105

1. rasānvikrīya kṛcchraṃ caranghṛtavatīṃdvitīyam

p106

2. ubhayatodantānvikrīya kṛcchraṃ caranko adya yuṅkta¹ ityetat

p107

3. tānpratigṛhyaitenaiva kalpena śaṃ padaṃmityetat |²

p108

4. adattāṃ kanyāṃ prakṛtya kṛcchraṃ carannabhrātṛvyo anā tvamityetadgāyet |⁴

p109

5. tāṃ pratigṛhyaitenaiva kalpena śaṃ padaṃmityetat

p110

6. abhyudito bhadro no agniraṅganna⁶ ityetadabhyastamito na tasya mā⁷ yayā ca neti

p111

7. duḥsvapneṣvadya no deva savitariti dvitīyam

p112

8. anyasmiṃstvanājñāte kayānīyāṃ dvitīyamāvartayet

p113

9. agnidagdhe ghṛtāktānyavāṅ juhuyājjātaḥ pareṇa dharmaṇetyetenāgnaye³ svāheti ca

p114

10. mūṣikajagdhe tilaṃ juhuyānna hi devā inīmaṃsītīndrāya svāheti ca

p115

11. kūrcanāśa ekarātramupavasanagnastigmeneti⁵ dvitīyam

p116

12. anyasmiṃstvanājñāte yaṃ vṛtreṣviti⁶ dvitīyam

p117

13. manuṣyeṣvabhighāteṣu ghṛtāktānāmāḍhakaṃ juhuyādagne tvaṃ no antama' iti caturvargeṇa sāmānteṣu svāhākārairagnaye svāhā vāyave svāhā sūryāya svāhā candrāya svāheti ca snehavadamāṃsamannaṃ brāhmaṇānbhojayitvā svasti vācayitvā svasti haiṣāṃ bhavati

p118

14. goṣvabhighātāsu ghṛtāktānāṃ yavānāmāḍhakaṃ juhuyādā vo rājāmityetena rudrāya svāheti ca yāvatīrdhūma' spṛśati svasti hāsāṃ bhavati

p119

15. aśveṣvabhighāteṣu ghṛtāktānāṃ yavānāmāḍhakaṃ juhuyādaśvī rathī' dvitīyenāśvibhyāṃ svāheti ca yāvato dhūma spṛśati svasti haiṣāṃ bhavati svasti haiṣāṃ bhavati

p120

1. athātaḥ kāmyānām

p121

2. anādeśe cirācamupavāsaḥ

p122

3. puṣyeṇārambhaḥ

p123

4. āyuṣyāṇyeva prathamam

p124

5. abodhyagnirmahi¹ coṇāmiti² dve tvāvata³ indraṃ naro⁴ grāme geyamāyuriti cāsya nidhanaṃ kuryāttyamū ṣu⁵ dve dātāramindraṃ⁶ havirityetasya sthāne svasti na iti somaḥ punātvaṃsasuprathabhaṃ⁷ viśvato dāvanniti⁸ pūrvaṃ rahasya⁹ uduttamaṃ varuṇapāśamityeṣo 'riṣṭavarga eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ śataṃ varṣāṇi jīvati jarayaiva visraṃsate

p125

6. bhrājābhrāje śukracandre rājanarauhiṇake śukriyeṣve hā ūkharatādīni catvāri setuṣāma¹¹ caiṣa pavitravarga eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ pūto bhavati

p126

7. bahu pratigṛhya yājayitvāsannamātmānaṃ manyamāno goṣūktāśvasūkte¹ śuddhāśuddhīye¹ taratsa mandītyetāni² prayuñjānaḥ pūto bhavati

p127

8. tavaśvavoyaṃ³ prayuñjānaḥ śuciḥ pūto brahmalokamabhisaṃpadyate na ca punarāvartate

p128

9. uduttamaṃ varuṇapāśamityetatsadā prayuñjānaḥ saṃbādhaṃ na nigacchati nigataśca pramucyate

p129

10. gaurānsarṣapāṃstuce tunāya tatsu na² ityetena prāśnīyāddīrghāyurbhavati

p130

11. trīnhodakāñjalīsadācāmetpibā somamindra mandantu tvetyetābhyāṃ³ dīrghāyurbhavati dīrghāyurbhavati

p131

1. atha yasyā jātāni pramoyerannyagrodhaśṭaṅgāṅkaramūlaṃ sotyāya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāyābodhyagnirityetenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarāṃ tṛtīye garbhamāsi nidadhyādāvyuṣeṣaṃ mekhalāyāṃ maṇiṃ dhārayetpumāṃsaṃ ha janayati jātasya kaṇṭhe = vassṛje-

p132

tkumāramājyaśeṣaṃ prāśayetsarvāṇi srotāṃsi tarpayedbhuñjītāharahastata ūrdhvamupayukte punaḥ prayogaḥ śataṃ varṣāṇi jīvati jarayaiva visraṃsate

p133

2. atha yo rakṣasā gṛhītaḥ syādaśanihatasya vṛkṣasyedhmaḥ śuklāyā goḥ sarūpavatsāyā anyasyā vājyaṃ vailvaṃ maṇimutthāpya tadahastrivṛtaṃ kāraye-

p134

ṇaṇiyamagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāyendra tridhātu śaraṇamitye'tenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śaṇāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayanmucyate rakṣasā yadvā u viśpatiriti' caitatsadrā prayuñjīta svasti hāsya bhavati

p135

3. āmayāvī kaumbhyaṃ ghṛtaṃ viśvāḥ pṛtanā abhibhūtaraṃ nara ityetenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ jīveti cāsya nidhanaṃ kuryādetenaiva sadā prāśnīyānmucyata āmayāvyādā no mitrāvaruṇeti' caitatsadrā prayuñjīta svasti hāsya bhavati svasti hāsya bhavati

p136

1. atha yadasya rujecchaṃ no devī rahasyena ghṛtamabhigīyābhyañjyācchāmyati ha

p137

2. dvikādyena vodakaṃ pāyayecchītābhiradbhirabhiṣecayetsomaṃ rājānaṃ⁵ sanādagne⁶ 'gniṃ hotāramityetāni cainamabhigrāvayecchāmyati ha

p138

3. śaṅkhapuṣpīṃ sarpasugandhāṃ cotthāpya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya carṣaṇīdhṛtamiti⁸ vargeṇābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śśūtāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayato na sarpabhayaṃ bhavati kayānīyāyāṃ ca sarpasāma⁹ sadā prayuñjīta svasti hāsya bhavati

p139

4. śvetapuṣpīṃ bṛhatīmutpāṭya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya mo ṣu tvā vāghata ścenetyetenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayato na śastrabhayaṃ bhavati yata indra bhayāmahe iti caitatsadā prayuñjīta svasti hāsya bhavati

p140

5. śvetapuṣpamarkamutpāṭya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya svāśirāmakeṇaiābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayanbahvanno bhavati

p141

6. dīrghatamaso 'rko 'rkaśiro 'rkagrīvā¹⁰ iti caitāni prayuñjānaḥ sarvatrānnaṃ labhate

p142

7. samanvāyantīnidhanaṃ¹¹ prayuñjāno na pipāsayā mriyate

p143

8. dṛṣṭāhītīyaṃ² prayuñjāno nāpsu mriyate

p144

9. acodasa³ iti tṛtīyaṃ prayuñjīta nainaṃ yakṣmā gṛhṇāti

p145

10. tvamimā oṣadhīrityutsadā prayuñjāno na gareṇa mriyate

p146

11. saṃ te payāṃsīti⁶ pūrveṇa prathamaṃ grāsaṃ graseduttareṇa nigaredviṣamapyasyānnaṃ bhavati nainaṃ hiṃsati nainaṃ hiṃsati

p147

1. karavīradaṇḍamutthāpya devavratairabhijuhuyādanugānaśastena hastagatena yatra kvaca gacchati sarvatra hāsya svasti bhavati

p148

2. tena nagaraṃ vā nigamaṃ vā grāmaṃ vā goṣṭhaṃ vāgāraṃ vā manasā dhyāyanparilikhetrātrāniṣṭāḥ praviśanti

p149

3. pratibhaye 'dhvani devavratamādyaṃ⁶ gītvā madhyamamāvartayeddhate 'dhvanyuttamaṃ samāpayitvā viramet

p150

4. udyataśastrāñchatrūndṛṣṭvā devavratāni⁷ manasā dhyāyennainaṃ hiṃsanti

p151

5. amānuṣe bhaye kayānīyottṛtīyamāvartayennainaṃ hiṃsanti

p152

6. adhvānamabhyutthita ā mandrairiti1 vargaṃ gītvā 'napekṣamāṇo vrajetsvastyarthacaritaḥ punareti nādhvani ca pramīyate

p153

7. anyo vainamanugāyetkadā ca na starīrasītyetena2 cainamabhiśrāvayeddarhasāmni pradakṣiṇamāvartayetsamāpyānapekṣamāṇaḥ paro vrajetsvastyarthacaritaḥ punareti nādhvani ca pramīyate

p154

8. eṣo uṣā apūrvyeti4 saṃviśantsadā prayuñjītākālaṃ svastyayanamudite yadya kañca vṛtrahannityākālaṃ svastyayanam

p155

9. mūlaphalairupavasathaṃ kṛtvā māsamupavasedara ṇye nistāntavo muniryā rauhiṇī vā pauṣī vā paurṇamāsī syāttadaharudyantamādityamupatiṣṭhetodvayaṃ tamasasparityetena tata ūrdhvaṃ tadvratastadbhakṣaścatvāri varṣāṇi prayuñjāno jarāmṛtyū jahāti jarāmṛtyū jahāti

p156

1. athaikamanuṣyāṇāmāvartanaṃ striyā vā puṃso vā

p157

2. śravaṇena vratamupetya

p158

3. pūrvaiḥ proṣṭhapadaiḥ pāṃsubhiḥ pratikṛtiṃ kṛtvā² prākśirasaṃ pūrvāhṇe dakṣiṇāśirasaṃ madhyāhne pratyakśiramapararāhne- 'rdharātra udakśirasaṃ tasya hṛdayadeśamadhiṣṭhāyāyaṃ ta indra soma³ iti brāhmaṇasyedaṃ ta ekamiti⁴ kṣatriyasyaiṣa pra kośe⁵ iti vaiśyasya vibhoṣṭa indra rādhase⁶ iti śūdrasyodvayaṃ tamasparauti⁷ vā sarveṣāṃ sauvarṇīṃ pratikṛtiṃ kuryādbrāhmaṇasya rājatīṃ kṣatriyasyaudumbarīṃ vaiśyasyāyasīṃ śūdrasyaudumbarīṃ vā sarveṣāmayamasāviti prākśirasamagnau pratiṣṭhāpyaudumbareṇa suveṇājyenābhijuhuyādacchāva⁸ itīnidhanena guṇī hāsya bhavati

p159

4. kṛṣṇabrohīṇāṃ nakhanirbhinnānāṃ piṣṭamayīṃ pratikṛtiṃ kṛtvā piṣṭasvedaṃ svedayitvā sarṣapatailenābhyajya tasyāḥ kṣureṇāṅgānravadāyāgnau juhuyātpra mandine⁶ ityetena śeṣaṃ svayaṃ prāśnīyāditarathābhāve mriyeta

p160

5. atha yaḥ kāmayetāvartayeyamityekarānaṃ curasaṃyuktastiṣṭhetsutāso madhumattamā¹ iti varga eteṣāmekamenaṃkaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjāna ekarātreṇa . kuṭumbinamāvartayati

p161

6. dvirātreṇa rājopajīvinaṃ trirātreṇa rājānaṃ catūrātreṇa grāmaṃ pañcarātreṇa nagaraṃ ṣaḍrātreṇa janapadaṃ saptarātreṇāsurarakṣāṃsyaṣṭarātreṇa pitṛpiśācānnavarātreṇa yakṣāndaśarātreṇa gandharvāpsaraso 'rdhamāsena vaiśravaṇaṃ māsenendraṃ caturbhiḥ prajāpatiṃ saṃvatsareṇa yatkiṃca jagatsarvaṃ hāsya guṇībhavati guṇībhavati

p162

1. athātaḥ saubhāgyānāṃ yadindro anayaduccā te jātamandhasa iti navamadaśame eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ subhago bhavati

p163

2. dvandvādyāyāḥ⁴ saptamāṣṭamābhyāmindrāṇīṃ sadā tarpayansabhago bhavati

p164

3. apāmārgaṃ dantapavanaṃ ghṛtamadhuliptaṃ bhadro no agnirārutaḥ ityetenāniṣṭhovansaṃvatsaraṃ bhakṣayansubhago bhavati

p165

4. bhago na citra⁷ ityetābhyāmañjayansubhago bhavati

p166

5. imamindramiti¹ varge prayuñjānaḥ sarvajanasya priyo bhavati

p167

6. pari priyā divaḥ kavirityete yāṃ kāmayettāṃ śrāvayetkāmayate haina̍

p168

7. atha yāsya na guṇīsyāttāṃ brūyādācāmetīndro viśvasya rājatī-³ tyetābhyāmācāmet

p169

8. padapāṃsūnvāsyā agnau juhuyādete panthā adho diva⁴ iti

p170

9. tailaṃ vaināṃ yācayitvā pāṇī parimṛṅgannagnau pratāpayedagna ā yāhi vītaya⁵ iti dvitīyena nānāgatāyāṃ viramet|⁶

p171

10. gojarāyukamahastaspṛṣṭaṃ śoṣayitvā priyaṅgukāṃ sahāṃ sahadevāmadhyaṇḍāṃ bhūmipāśakāṃ sacāṅge 11. utpale buddhe priyaṅgukā āvapedyadā parṇāni saṃharedathainamutthāpya caturaṅgulamabhayataḥ paricchidya madhyamamuddharettadanulepanaṃ tenānulimpidevāṃgaṃ ca ni tvā nakṣya vispata¹ ityetenāsya veśasthāḥ pravrajitāśca bhavanti

p172

12. kanyāpravahaṇa ekarātropoṣito 'māvāsyāyāṃ niśi catuṣpatha etyūṣu bravāṇi ta² ityetenābhiṣiñcecciramabhiktā pradīyate

p173

13. ā te vatsa² iti puṃsaḥ

p174

15. athāto yaśasyānāṃ tvamindra yaśā asi pavate haryato harirryaśa ityeteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjāno yaśasvī bhavati

p175

16. priyaṅgukā vā puṣyeṇābhijuhuyādyaśo meti tadanulepanaṃ tenānulimpetsaṃvatsaraṃ yaśasvī bhavati yaśasvī bhavati

p176

1. athāto brahmavarcasyānāṃ rathantaraṃ vāmadevyaṃ naudhasaṃ śyaitaṃ mahānāmnyo yajñāyajñīyamityeteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjāno brahmavarcasvī bhavati

p177

2. kastamindreti¹ dvikaṃ prayuñjāno brahmavarcasvī bhavati śraddhā cāsya bhavati

p178

3. jagṛbhā ta² iti ṣaḍvargaṃ prayuñjāno brahmavarcasvī bhavati

p179

4. aṣṭarātropoṣito brāhmīmutthāpya prajāpaterhṛdayenābhigīya sahasrakṛtvaḥ prāśnīyācchrutanigādī bhavati

p180

5. puṣpāṇi vāsyā udakena saṃvatsaraṃ yaṇvena⁷ prāśnīyācchrutanigādī bhavati

p181

6. māsaṃ somabhakṣaḥ syātsadasaspatimadbhutamiṃtyetaina śrutanigādī bhavati

p182

7. sadā vaitatprayuñjīta śrutanigādī bhavati

p183

8. bhāradvājikāyā jihvāmutthāpya tadahaścūrṇaṃ kārayitvā madhusarpibhyāṃ saṃyūya prāgannaprāśanātkumāraṃ prāśayedindramidgāthino bṛhadityetena śrutanigādī bhavati

p184

9. harivrāyāstulāvarārdhyaṃ cūrṇayitvaitenaiva kalpena saṃvatsaraṃ yaṇvena prāśrīyācchrutanigādī bhavati

p185

10. vacāmetena kalpena vāco vratena⁴ pūrveṇa prāśrīyācchrutanigādī bhavati

p186

11. matsyākṣakaśaṅkhapuṣpīvacārakeraṭīghṛtāni bārhadgireṇābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarāmetenaiva prāśnīyācchrutanigādī bhavati

p187

12. vacāyāstrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya vācovratenottareṇābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śaṇāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayankathāsu śreyānbhavati

p188

13. vacāṃ madhukamityete āsye 'vadhāyāpāṃ phenenetyetanmanasānudrutyānte svāhākāreṇa nigīrya rājanvānahamarājakastvamasītyuktvā vivadetpariṣadi rājani cottaravādī bhavatyuttaravādī bhavati

p189

1. athātaḥ putrīyāṇāṃ ni tvā nakṣya⁹ ni tvāmagne¹⁰ pra yo rāye¹¹ -yamagniḥ suvīryasya¹² jātaḥ pareṇa¹³ na hi vaścaramaṃ ca na¹⁴ somaḥ pavate janitā matīnāmiti¹⁵ sarvākhyaṃ tyaṃ¹⁶ nityavatsārayantaraṃ vyāhṛtivargāe¹⁷ -rūrucaditi¹⁸ dve eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ surūpāndīrghāyuṣaḥ putrāllabhate

p190

3. rohiṇyāṃ vā rohiṇyā goḥ sarūpavatsāyāḥ payasi raktaśālīnāṃ sthālīpākaṃ śrapayitvā parameṣṭhinaḥ prājāpatyasya vratenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarametenaivābhigīyoddhṛtya sabhārthaḥ prāśnīyātsurūpāndīrghāyuṣaḥ putrālm̐labhate

p191

3. kṛṣṇāyā goḥ sarūpavatsāyāḥ payasi kṛṣṇaṣaṣṭikānāṃ sthālīpākaṃ śrapayitvā kṛṣṇapañcamyāmaudite some tvamimā oṣadhīrityetenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarametenaivābhigīyoddhṛtya sabhārthaḥ prāśnīyātsurūpāndīrghāyuṣaḥ putrālm̐labhate

p192

4. kaumbhyaṃ ghṛtaṃ puruṣavratenābhijuhuyādanugānaśca uttareṇa sadā prāśnīyātsurūpāndīrghāyuṣaḥ putrālm̐labhate

p193

5. uḍaṅgavānāṃ yo 'gre gacchettaṃ gṛhītvā tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāyocātejātamandhasa² iti tṛtīyenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarāṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayanśatānucaro bhavati śatānucaro bhavati

p194

1. athāto dhānyānām

p195

2, śuklavāsasā prayogaḥ snānamavalekhanamaniṣṭhovanaṃ³ sadā cāñjanaṃ satyavacanaṃ sumanasāṃ dhāraṇaṃ keśaśmaśrulomanakhānāṃ tu nānyatra vratāddārānnevopeyātkāla evaṃvrato yadudīrata⁴ ā haryatāyeti⁵ varge⁶ eteṣāmekameka vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ śrīmānyaśasvī puṣṭimāndhanyo bhavati

p196

3. girvaṇaḥ pāhi naḥ sutamiti¹ caitatsadā prayuñjīta mayi śrīriti cāsya nidhanaṃ kuryācchrīmānbhavati

p197

4. trīnvodakāñjalīnsadācāmedayaṃ sahasramānava³ ityetābhyāṃ śrīriti cottarasya nidhanaṃ kuryācchrīmānbhavati

p198

5. saktumanthaṃ dadhimadhughṛtamiśramā tvā viśantvindava⁵ ityetena saṃnayedāmā viśantvindavo na māmindrāti ricyata⁶ ityetena pibedalakṣmīṃ nudate

p199

6. tiṣyeṇa ghṛtaṃ krīṇīyādāyāhi suṣumā hita⁸ ityetena pibedalakṣmīṃ nudate

p200

7. gaurānsarṣapāṃstiṣeṇa cūrṇaṃ kārayitvendrehi matsyandhasa¹ ityetena saṃyūrya tairmukhaṃ pāṇī pādau ca sarvāṇi cāṅgāni sarvāṃśca saṃśleṣānutsādayannalackṣmīṃ nudate

p201

8. gaurānsarṣapānagnau juhuyādyadboḍāvindra yatsthira ityetena hiraṇyam̐ labhate

p202

9. vrīhiyavānagnau juhuyātsunītho ghā sa martya ityetena dhānyam̐ labhate

First 200 of 278 passages. Read on

Recensions and editions (2)

Commentaries (3)

Translations (1)

Parts and works filed with it (1)

Based on

See also: more in Brahmanas

Discussed in 28 studies in Pramāṇa (listed on the page).