Samavidhanabrahmana (Sāmavidhānabrāhmaṇa)
सामविधानब्राह्मण
Manual in three prapāṭhakas on the use of particular sāmans for expiation, magic and the attainment of wishes.
- Language
- Sanskrit
- Date
- 600–100 BCE
- Extent
- 278 passages, 3,012 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · The Samavidhanabrahmana (being the Third Brahmana) of the Sama Veda , Vol. I- Text and Commentary with… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
- p3
- p4
- p5
- p6
- p7
- p8
- p9
- p10
- p11
- p12
- p13
- p14
- p15
- p16
- p17
- p18
- p19
- p20
- p21
- p22
- p23
- p24
- p25
- p26
- p27
- p28
- p29
- p30
- p31
- p32
- p33
- p34
- p35
- p36
- p37
- p38
- p39
- p40
- p41
- p42
- p43
- p44
- p45
- p46
- p47
- p48
- p49
- p50
- p51
- p52
- p53
- p54
- p55
- p56
- p57
- p58
- p59
- p60
- p61
- p62
- p63
- p64
- p65
- p66
- p67
- p68
- p69
- p70
- p71
- p72
- p73
- p74
- p75
- p76
- p77
- p78
- p79
- p80
- p81
- p82
- p83
- p84
- p85
- p86
- p87
- p88
- p89
- p90
- p91
- p92
- p93
- p94
- p95
- p96
- p97
- p98
- p99
- p100
- p101
- p102
- p103
- p104
- p105
- p106
- p107
- p108
- p109
- p110
- p111
- p112
- p113
- p114
- p115
- p116
- p117
- p118
- p119
- p120
- p121
- p122
- p123
- p124
- p125
- p126
- p127
- p128
- p129
- p130
- p131
- p132
- p133
- p134
- p135
- p136
- p137
- p138
- p139
- p140
- p141
- p142
- p143
- p144
- p145
- p146
- p147
- p148
- p149
- p150
- p151
- p152
- p153
- p154
- p155
- p156
- p157
- p158
- p159
- p160
- p161
- p162
- p163
- p164
- p165
- p166
- p167
- p168
- p169
- p170
- p171
- p172
- p173
- p174
- p175
- p176
- p177
- p178
- p179
- p180
- p181
- p182
- p183
- p184
- p185
- p186
- p187
- p188
- p189
- p190
- p191
- p192
- p193
- p194
- p195
- p196
- p197
- p198
- p199
- p200
- p201
- p202
- p203
- p204
- p205
- p206
- p207
- p208
- p209
- p210
- p211
- p212
- p213
- p214
- p215
- p216
- p217
- p218
- p219
- p220
- p221
- p222
- p223
- p224
- p225
- p226
- p227
- p228
- p229
- p230
- p231
- p232
- p233
- p234
- p235
- p236
- p237
- p238
- p239
- p240
- p241
- p242
- p243
- p244
- p245
- p246
- p247
- p248
- p249
- p250
- p251
- p252
- p253
- p254
- p255
- p256
- p257
- p258
- p259
- p260
- p261
- p262
- p263
- p264
- p265
- p266
- p267
- p268
- p269
- p270
- p271
- p272
- p273
- p274
- p275
- p276
- p277
- p278
- p279
- p280
Text
p3
1. brahma ha vā idamagra āsīt
p4
2. tasya tejoraso 'tyaricyata sa brahmā samabhavat
p5
3. sa tūṣṇīṃ manasādhyāyattasya yanmana āsītsa prajāpatirabhavat
p6
4. tasmātprājāpatyāṃ manasā juhvati mano hi prajāpatiḥ
p7
5. tasya dyauḥ śira āsīduro 'ntarikṣaṃ madhyaṃ samudraḥ pṛthivī pādau
p8
6. sa vā idaṃ vi̱śvaṃbhūtamasṛjata tasya sāmopajīvanaṃ prāyacchat
p9
7. upajīvanīyo bhavati ya evaṃ veda
p10
8. tadyo 'sau kruṣṭatama iva sāmnaḥ svarastaṃ devā upajīvanti yo 'vareśāṃ pratha̱mastaṃ manuṣyā yo dvitīyastaṃ gandharvāpsaraso yastṛtīyastaṃ paśavo yaścaturthastaṃ pitaro ye cāṇḍeṣu śerate yaḥ pañcamastamasurarakṣāṃsi yo 'nyastamòṣadhayo vanaspatayo yaccānyajjagattatsādāṅkaḥ sāmaivānnama̱miti sāma hye̍ṣāmupajīvanaṃ prāyacchat
p11
9. upajīvanīye bhavati ya evaṃ veda
p12
10. tasya ha vā etasya sāmna ṛgevāsthīni svaro māṃsāni stobhā lomāni
p13
11. yo ha vai sāmnaḥ svaṃ yaḥ suvarṇaṃ veda svaṃ ca ha vai sāmnaḥ suvarṇaṃ ca bhavati svaro vāva sāmnaḥ svaṃ tadeva suvarṇam
p14
12. yo ha vai sāmnaḥ pratiṣṭhāṃ veda prati ha tiṣṭhatyasmiṃśca loke 'muṣmiṃśca vāgvāva sāmnaḥ pratiṣṭhā yadvetadgātigvāgeva sarcaṃ sāma pratiṣṭhitam
p15
13. sa yadā gāyatraṃ vṛhatyāṃ gāyati bārhataṃ jagatyāṃ jāgataṃ triṣṭubhiḥ samatāṃ cāpadyate tasmādetatsāmetyāha samā u ha vā asmiṃśchandāṃsi sāmyāditi tatsāmnaḥ sāmatvam
p16
14. kruṣṭaḥ prājāpatyo brāhmo vā vaiśvadevo vādityānāṃ prathamaḥ sādhyānāṃ dvitīyo 'gnestṛtīyo vāyoścaturthaḥ somo mandro mitrāvaruṇayoratisvāryaḥ
p17
15. te devāḥ prajāpatimupādhāvaṃste 'bruvankathaṃ nu vayaṃ svargaṃ lokamiyāmeti tebhya etānyajñakratūnaprāyacchadetaiḥ svargaṃ lokameṣyatheti taiḥ svargaṃ lokamāyan
p18
16. svargaṃ lokameti ya evaṃ veda | 17. teṣāmahīyantājāḥ pṛśnayo vaikhānasā vasurociṣo ye cāpūtā ye ca kāmepsavaste 'bruvankathaṃ nu vayaṃ svargaṃ lokamiyāmeti tebhya etatsvādhyāyādhyayanaṃ prāyacchattapañcaitābhyāṃ svargaṃ lokameṣyatheti tābhyāṃ svargaṃ lokamāyan
p19
18. svargaṃ lokameti ya evaṃ veda ya evaṃ veda || 1
p20
1. athātastrīnkṛcchrānvyākhyāsyāmaḥ
p21
2. haviṣyānprātarāśānbhuktvā tisro rātrīrnāśnīyāt
p22
3. athāparaṃ tryahaṃ naktaṃ bhuñjītāthāparaṃ tryahaṃ na kañcana⁸ yācedathāparaṃ tryahamupavaset
p23
4. tiṣṭhedahani rātrāvāsīta kṣiprakāmaḥ
p24
5. satyaṃ vadedanāryairna saṃbhāṣeta rauravayaudhājaye¹ nityaṃ prayuñjītānusavanamudakopasparśanamāpohiṣṭhīyābhi̍rathòdakatarpaṇaṃ namò 'hmāya mohamāya maṃhamāya dhūnvate tāpasāya punarvasave namo namo mauñjyāyaurmyāya saumyāya śamyāya śivāya namo namaḥ pārāya supārāya mahāpārāya pāradāya pāravindāya namo namaḥ puruṣāya supuruṣāya mahāpuruṣāya madhyamapuruṣāyottamapuruṣāya brahmacāriṇe namo nama ityetadevā̍dityopasthānametā ājyāhutayo dvādaśarātrasyānte sthālīpākaṃ śrapayitvaitābhyo devatābhyo juhuyādagnaye svāhā somāya svāhāgnīṣomābhyāmindrā̍gnibhyāmindrāya viśvebhyo devebhyo brahmaṇe prajāpataye 'gnaye sviṣṭakṛta ityato³ brāhmaṇatarpaṇam
p25
6. etenaivātikṛcchro vyākhyātaḥ
p26
7. yāvatsakṛdādadīta tāvadaśnīyāt
p27
8. abbhakṣastṛtīyaḥ sa kṛcchrātikṛcchraḥ
p28
9. prathamaṃ caritvā śuciḥ pūtaḥ karmaṇyo bhavati dvitīyaṃ caritvā yatkiṃcidanyanmahāpātakebhyaḥ pāpaṃ kurute tasmātpramucyate tṛtīyaṃ caritvā sarvasmādenaso . mucyate
p29
10. athaitāṃstrīnkṛcchāṃścaritvā³ sarveṣu vedeṣu snāto bhavati sarveṣu deveṣu snāto bhavati yaścaivaṃ veda yaścaivaṃ veda || 2
p30
1. athātaḥ svādhyāyādhyayanasya kāmamuktvopakrāmedante vā trīnkṛcchrāṃścaritvā pūto bhavati
p31
2. agniṃ pratiṣṭhāpyāgnyabhāve tūdaka̍mādityaṃ vopasamādhāya darbhānupastīrya darbheṣvāsīnaḥ prākkūleṣūdakkūleṣu vā dakṣiṇena pāṇinā darbhamuṣṭiṃ gṛhītvā prathamaṃ trivargaṃ³ navakṛtvo navakṛtvo gāyet
p32
3. evaṃ sadā prayuñjāno 'gnyādheyamavāpnoti
p33
4. indrāya pavate mada¹ iti pavamānahavīṃṣyetena kalpena
p34
5. svarmahā svarmayā² ityetābhyāṃ darśapūrṇamāsāvetenaiva kalpena
p35
6. bhṛtyātithiśeṣabhojī kāle dārānupayādyathāśakti cātithibhyo dadyādapyudakamantata evaṃvrato yadindrāhaṃ yathā tvami⁵tyete sadā⁶ prayuñjīta svarmahā svarmayā ityete ca parvaṇī tathā hāsyāgnihotramaviluptaṃ sadāhutaṃ sadarśapūrṇamāsaṃ bhavati
p36
7. karmānte 'gniṃ pratiṣṭhāpya vrīhiyavāṃstilataṇḍulāṃstriḥ prakṣālya juhuyādagnaye svāhā somāya pavitravate varuṇāya dhanvantaraye manasā prajāpatyāṃ brahmaṇe 'gnaye sviṣṭakṛta iti paścāt
p37
8. athātaḥ pāñcarātrikāṇāṃ vrīhiyavau bhojanamasauhityamante tvagnyādiruktaḥ kalpaḥ kāmyānāṃ cāvipratiṣedhastamindraṃ vājayāmasīti² caturvegeṇa cāturmāsyānyavāpnotyasya preṣeti³ pāśukāni
p38
9. cātāramindraṃ yajāmaha⁵ ityetābhyāṃ paśubandham
p39
10. payovratametena kalpena bṛhadindrāya gāyateti⁶ caturvargeṇa sautrāmaṇī sautrāmaṇī | 3
p40
1. athātaḥ sāptarātrikāṇāṃ bhaikṣaṃ payo vā vratameke bhaikṣārthāyaiva grāmaṃ praviśennānyatra svādhyāyādvācamutsṛjedadhaḥ śayīta nāpo 'bhyaveyādante tvagnyādiruktaḥ kalpaḥ kāmyānāṃ cāvipratiṣedhaḥ
p41
2. īṃkhayantīriti⁶ daśartaṃ rathantaraṃ ca vāmadevyaṃ⁷ caitānyanusavanaṃ prayuñjāno 'gniṣṭomamavāpnoti
p42
3. yajñāyājñā vo agnaya¹ iti caturvargeṇātyagniṣṭomaṃ namaste agna ojasa² iti daśatokthyaṃ punānaḥ soma dhārayeti³ vargeṇa ṣoḍaśinaṃ parīto ṣiñcatā sutamiti⁴ vargeṇātirātram
p43
4. payovrata etena kalpena tisro vāca udīrata⁵ iti vargeṇa vājapeyaṃ māsametena kalpena vā indraṃ kraviṃ yatheti⁶ daśatāptoryāmam
p44
5. māsaṃ caturthe kāle bhuñjāna ā juhotā haviṣā marcayadhvamiti⁸ daśatā dvādaśāham
p45
6. saṃvatsarametena kalpenābodhyagniriti¹ daśartaṃ rathantaraṃ vāmadevyaṃ ca bṛhacca vairūpaṃ ca vairājaṃ ca mahānāmnyaśca revatyaṃ² caitānyanusavane prayuñjāno gavāmayanamavāpnoti
p46
7. rājanarauhiṇābhyāṃ³ tāpaścite
p47
8. payovrata etena kalpena somaḥ pavate janitā matīnāmiti⁵ caturvargeṇa cāturmāsyāni saumikānyavāpnoti
p48
9. saṃvatsaramaṣṭame kāle bhuñjāno grāmyamannaṃ pra tu draveti¹ daśartamāvartayannaimiśīyaṃ dvādaśasaṃvatsaramavāpnoti
p49
10. āgneyamaindraṃ pavamānamityetena kalpena catvāri varṣāṇi prayuñjānaḥ śatasaṃvatsaramavāpnoti
p50
11. sarvaṃ prayuñjānaḥ sahasrasaṃvatsaramavāpnotyanaśnantsaṃhitāsahasreṇa vā pṛṣṭhopatāpaśatasahasreṇa vā
p51
12. prathamastrivargaḥ⁴ sāvitraṃ gāyatraṃ mahānāmnyasaiṣāmṛtā nāma saṃhitaitayā vai devā amṛtatvamāyan
p52
13. amṛtatvameti ya evaṃ
p53
14. idaṃ hyanvojaseti² prathamottame tvāmidā hyo naraḥ³ sa pūrvyo mahonāṃ⁴ purāṃ bhinduryavā kaviṃrūpa prace madhumati ciyantaḥ pavasva soma madhumāṃ ṛtāvā⁷ surūpakṛdrāhasaṃ mādhucchandasaṃmeṣāṃ mādhucchandasī nāma saṃhitaitayā vai devāḥ svargaṃ lokamāyan
p54
15. svargaṃ lokameti ya evaṃ veda
p55
16. ā vo rājā¹⁰ taddvivarge¹¹ ājyadohāni¹² devavratāni¹³ caiṣā raudrī nāma saṃhitaitāṃ prayuñjandrudraṃ prīṇāti
p56
17. idaṃ viṣṇuḥ pṛcchasthaḥ pṛṣṇaḥ prakāvyamuśaneva bruvāṇa iti vārāhamantyaṃ puruṣavrate caiṣā vaiṣṇavī nāma saṃhitāṃ prayuñjanviṣṇuṃ prīṇāti
p57
18. adadarśaḥ suṣvāṇāsa ā tū na' iti vargaṃ mṛjyamānaḥ suhastyeti prathamaṣaṣṭhe caiṣā vaināyakī nāma saṃhitaitāṃ prayuñjanvināyakaṃ prīṇāti
p58
19. ā mandrairindra haribhirājo viśvāsā havyaṃ pra senānīrati vargāḥ pavitraṃ ta iti dve eṣā skāndasya saṃhitaitāṃ prayuñjanskandaṃ prīṇāti
p59
20. yadvā u vivapatiḥ sanādagne kṣannamīmadaṃta hya" bhi triṣṛṣṭha-" makrāntasamudraḥ kanikrantīti dve eṣā pitryāṇāṃ saṃhitaitāṃ prayuñjanpitṝnprīṇāti
p60
21. āsyadaghna udake tiṣṭhannakvenāṃkītyetattriḥ saptakṛtvo gāyedetatsarvvacogatasamamitametena sarvvānkāmānavāpnoti
p61
22. yaścaivaṃ veda yaścaivaṃ veda | 4
p62
1. athātaḥ prāyaścittānām
p63
‘prâyo nâma tapaḥ proktam̃ cittam̃ niçcaya ucyate tapo niçcayasam̃yogât prâyaçcittam itîryate’ ¹
p64
2. anādeśe mantrā balavantastaponvitāḥ pāvanā² bhavanti
p65
3. āpannaḥ prāyaścittaṃ caret
p66
4. abhyāsaḥ sāmnāṃ śataṃ daśāvaram
p67
5. kāhalamuktā dadhikrāvṇo akāriṣamityetadgāyet |¹
p68
6. puruṣamuktedaṃ viṣṇurvicakrama³ iti
p69
7. brāhmaṇamuktā triḥ
p70
8. bhrātaraṃ mātulaṃ pitṛvyamiti gurujātīyānprasādya pakṣiṇīṃ rātrimupoṣya tavāhaṃ soma rāraṇyeti⁴ prathamamekaviṃśatikṛtvaḥ
p71
9. upādhyāyaṃ mātaraṃ pitaramityeteṣu trirātramupavasettatsaivāntyam
p72
10. anadhyāpyamadhyāpya saptarātramupavasansadā gāvaḥ śucayo vivyadhāpasa¹ ityetadgāyet
p73
11. ayājyayājane dakṣiṇāstyaktvā māsaṃ caturthe kāle bhuñjānaḥ kānī³tyetadgāyet
p74
12. amedhyadarśane ye te panthā adho diva⁵ iti tathāmedhyaghrāṇe
p75
13. abhojyabhojane ' medhyaprāśane vā niṣpurīṣībhāvastrirātrāvaraṃ tūpavasanneto nvindraṃ stavāma śuddhamiti' pūrvaṃ sadā sahasrakṛtva āvartayan
p76
14. bahūnyapyupapatanīyāni kṛtvā tribhiranaśnanpārāyaṇaiḥ pūto bhavati
p77
15. surāṃ pītvā saṃvatsaramaṣṭame kāle bhuñjāno yatyāṇyoḥ sambhavedvāṅgāmyūrdhvajānu parihitastiraha upaspṛśaṃstathā rātrau sthānāsanābhyāṃ pavitraṃ ta' ityuttareṇāhorātrāṇi japangrāmadvāre sthānāsanabhojanāni yatra labhettatra vasenna pravasetsvakarmaṇābhibhāṣeta caturṇāṃ brāhmaṇānāmagrataḥ prāśnīyādvāmadvārasyaivāyata āvaśyakāyābhikrāmedato ' nyathā śaṅkāṃ pūrṇe saṃvatsare taijasaṃ lavaṇaṃ suramagniṃ gāṃ bījñānītyālabhyavantaṃ brāhmaṇā brūyuścaritaṃ tavetyoṃ bho iti brūyātsaptāvarānsapta parānhantyanṛtaṃ caritaṃ tava sucaritaṃ tavetyo bho iti brūyādata ūrdhvaṃ keśaśmaśrulomanakhāni' vāpayitvāhataṃ vasanaṃ paridhāya . brāhmaṇānsvasti vācayitvā pūto bhavati
p78
16. etena kalpena bhrūṇahā pūrvvametena brahmahā śuddhāśuddhīyamuttara̍metena suvarṇasteno 'bhivipṛṣṭamitya̍bhivipṛṣṭamiti
p79
1. brāhmaṇasvaṃ hṛtvā māsamudake vāsaścaturthe kāle bhojanaṃ divā vahirā syādbhūtānte śuklaṃ te anyadyajataṃ te anyadityetadgāyet
p80
2. anyasya hṛtvā kṛcchraṃ carannayaṃ sahasramānava² iti dvitīyam
p81
3. gurudārāngatvā surāpakalpenākrāntetyetaddrāyeta
p82
4. brāhmaṇadārāngatvā cīnkṛcchāṃścarannahya jajñānamiti pūrvam
p83
5. anyasya gatvā kṛcchraṃ carannaraṇyorityetat
p84
6. śūdrāṃ gatvā trirātramupavasanniḍāmagna¹ ityetat
p85
7. akāle dārānupelya trīnprāṇāyāmānāyamya kayānīyāṃ²dvitīyamāvartayet
p86
8. brāhmaṇādvārdhuṣaṃ hṛtvā trīnkṛcchrāṃścaranbrahma jajñānamityuttaram
p87
9. anyasya hṛtvā kṛcchraṃ carannanu hi tvā sutaṃ sometyanu hi⁶ tvā sutaṃ someti
p88
7. Atha râjapratigrahe prâyaçcittam âha—
p89
1. rājñaḥ pratigṛhya māsamudake vasandivā bhuñjāno mahattatsomo mahiṣaścakāretyetadgāyeta |¹
p90
2. anyasyāpratigrāhyasya kṛcchraṃ caraṃstrikadrukeṣvityetat
p91
3. adattādāna ekarātramupavasantanirigameneti² dvitīyam
p92
4. brāhmaṇāyavagūrya prāṇaṃ⁵ gāyennihatyāpānaṃ⁶ śoṇite carati pra soma deva vītaya⁷ iti dvitīyam
p93
5. rājanyavaiśyau savanagatau hatvā brāhmaṇasvakalpena śuddhāśuddhīyamuttaram
p94
6. śūdraṃ hatvā dvādaśarātramupavāsa udake ca vāso 'yaṃ ta indra soma³ iti dvitīyam
p95
7. gāṃ hatvā dvādaśarātramupavāsa udake ca vāso vayaṃ gha tvā sutāvanta³ iti dvitīyam
p96
8. anyatprāṇi hatvaikārātramupavasannagnistagmaseneti⁵ dvitīyam
p97
9. avakīrṇī trīnkṛcchāṃścaranparīto ṣiñcatā sutamiti⁶ caturthamāvartayet
p98
10. etena kalpena parivettā parivindaśca somaṃ rājānaṃ varuṇamityetat |¹
p99
• 11. ayonau retaḥ siktvāgnirmūrddhā³ ghṛtavatīṃdvitīyaṃ yadidantanvo mameti⁴ ca
p100
12. śūdrajīvikāṃ sevitvoparamya cīnkṛcchrāṃścaraṃścakramityetadgāyet⁶
p101
13. vaiśyajīvikāyāṃ vayaḥ suparṇā⁸ ityetadrājanyajīvikāyāṃ pavasva soma madhumām̐ ṛtāvidhyetadabhi tyaṃ⁹ meṣamiti¹⁰ vā
p102
14. sadā prayogaḥ
p103
15. brāhmaṇamanṛtamabhiśasya tatpāpaṃ pratipadyate guhyaṃ prakāśayannardhabhāgbhavati
p104
16. agnastigmaneneti¹ vargaṃ prayuñjānastena tattarati tena tattarati
p105
1. rasānvikrīya kṛcchraṃ caranghṛtavatīṃdvitīyam
p106
2. ubhayatodantānvikrīya kṛcchraṃ caranko adya yuṅkta¹ ityetat
p107
3. tānpratigṛhyaitenaiva kalpena śaṃ padaṃmityetat |²
p108
4. adattāṃ kanyāṃ prakṛtya kṛcchraṃ carannabhrātṛvyo anā tvamityetadgāyet |⁴
p109
5. tāṃ pratigṛhyaitenaiva kalpena śaṃ padaṃmityetat
p110
6. abhyudito bhadro no agniraṅganna⁶ ityetadabhyastamito na tasya mā⁷ yayā ca neti
p111
7. duḥsvapneṣvadya no deva savitariti dvitīyam
p112
8. anyasmiṃstvanājñāte kayānīyāṃ dvitīyamāvartayet
p113
9. agnidagdhe ghṛtāktānyavāṅ juhuyājjātaḥ pareṇa dharmaṇetyetenāgnaye³ svāheti ca
p114
10. mūṣikajagdhe tilaṃ juhuyānna hi devā inīmaṃsītīndrāya svāheti ca
p115
11. kūrcanāśa ekarātramupavasanagnastigmeneti⁵ dvitīyam
p116
12. anyasmiṃstvanājñāte yaṃ vṛtreṣviti⁶ dvitīyam
p117
13. manuṣyeṣvabhighāteṣu ghṛtāktānāmāḍhakaṃ juhuyādagne tvaṃ no antama' iti caturvargeṇa sāmānteṣu svāhākārairagnaye svāhā vāyave svāhā sūryāya svāhā candrāya svāheti ca snehavadamāṃsamannaṃ brāhmaṇānbhojayitvā svasti vācayitvā svasti haiṣāṃ bhavati
p118
14. goṣvabhighātāsu ghṛtāktānāṃ yavānāmāḍhakaṃ juhuyādā vo rājāmityetena rudrāya svāheti ca yāvatīrdhūma' spṛśati svasti hāsāṃ bhavati
p119
15. aśveṣvabhighāteṣu ghṛtāktānāṃ yavānāmāḍhakaṃ juhuyādaśvī rathī' dvitīyenāśvibhyāṃ svāheti ca yāvato dhūma spṛśati svasti haiṣāṃ bhavati svasti haiṣāṃ bhavati
p120
1. athātaḥ kāmyānām
p121
2. anādeśe cirācamupavāsaḥ
p122
3. puṣyeṇārambhaḥ
p123
4. āyuṣyāṇyeva prathamam
p124
5. abodhyagnirmahi¹ coṇāmiti² dve tvāvata³ indraṃ naro⁴ grāme geyamāyuriti cāsya nidhanaṃ kuryāttyamū ṣu⁵ dve dātāramindraṃ⁶ havirityetasya sthāne svasti na iti somaḥ punātvaṃsasuprathabhaṃ⁷ viśvato dāvanniti⁸ pūrvaṃ rahasya⁹ uduttamaṃ varuṇapāśamityeṣo 'riṣṭavarga eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ śataṃ varṣāṇi jīvati jarayaiva visraṃsate
p125
6. bhrājābhrāje śukracandre rājanarauhiṇake śukriyeṣve hā ūkharatādīni catvāri setuṣāma¹¹ caiṣa pavitravarga eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ pūto bhavati
p126
7. bahu pratigṛhya yājayitvāsannamātmānaṃ manyamāno goṣūktāśvasūkte¹ śuddhāśuddhīye¹ taratsa mandītyetāni² prayuñjānaḥ pūto bhavati
p127
8. tavaśvavoyaṃ³ prayuñjānaḥ śuciḥ pūto brahmalokamabhisaṃpadyate na ca punarāvartate
p128
9. uduttamaṃ varuṇapāśamityetatsadā prayuñjānaḥ saṃbādhaṃ na nigacchati nigataśca pramucyate
p129
10. gaurānsarṣapāṃstuce tunāya tatsu na² ityetena prāśnīyāddīrghāyurbhavati
p130
11. trīnhodakāñjalīsadācāmetpibā somamindra mandantu tvetyetābhyāṃ³ dīrghāyurbhavati dīrghāyurbhavati
p131
1. atha yasyā jātāni pramoyerannyagrodhaśṭaṅgāṅkaramūlaṃ sotyāya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāyābodhyagnirityetenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarāṃ tṛtīye garbhamāsi nidadhyādāvyuṣeṣaṃ mekhalāyāṃ maṇiṃ dhārayetpumāṃsaṃ ha janayati jātasya kaṇṭhe = vassṛje-
p132
tkumāramājyaśeṣaṃ prāśayetsarvāṇi srotāṃsi tarpayedbhuñjītāharahastata ūrdhvamupayukte punaḥ prayogaḥ śataṃ varṣāṇi jīvati jarayaiva visraṃsate
p133
2. atha yo rakṣasā gṛhītaḥ syādaśanihatasya vṛkṣasyedhmaḥ śuklāyā goḥ sarūpavatsāyā anyasyā vājyaṃ vailvaṃ maṇimutthāpya tadahastrivṛtaṃ kāraye-
p134
ṇaṇiyamagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāyendra tridhātu śaraṇamitye'tenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śaṇāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayanmucyate rakṣasā yadvā u viśpatiriti' caitatsadrā prayuñjīta svasti hāsya bhavati
p135
3. āmayāvī kaumbhyaṃ ghṛtaṃ viśvāḥ pṛtanā abhibhūtaraṃ nara ityetenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ jīveti cāsya nidhanaṃ kuryādetenaiva sadā prāśnīyānmucyata āmayāvyādā no mitrāvaruṇeti' caitatsadrā prayuñjīta svasti hāsya bhavati svasti hāsya bhavati
p136
1. atha yadasya rujecchaṃ no devī rahasyena ghṛtamabhigīyābhyañjyācchāmyati ha
p137
2. dvikādyena vodakaṃ pāyayecchītābhiradbhirabhiṣecayetsomaṃ rājānaṃ⁵ sanādagne⁶ 'gniṃ hotāramityetāni cainamabhigrāvayecchāmyati ha
p138
3. śaṅkhapuṣpīṃ sarpasugandhāṃ cotthāpya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya carṣaṇīdhṛtamiti⁸ vargeṇābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śśūtāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayato na sarpabhayaṃ bhavati kayānīyāyāṃ ca sarpasāma⁹ sadā prayuñjīta svasti hāsya bhavati
p139
4. śvetapuṣpīṃ bṛhatīmutpāṭya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya mo ṣu tvā vāghata ścenetyetenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayato na śastrabhayaṃ bhavati yata indra bhayāmahe iti caitatsadā prayuñjīta svasti hāsya bhavati
p140
5. śvetapuṣpamarkamutpāṭya tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya svāśirāmakeṇaiābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayanbahvanno bhavati
p141
6. dīrghatamaso 'rko 'rkaśiro 'rkagrīvā¹⁰ iti caitāni prayuñjānaḥ sarvatrānnaṃ labhate
p142
7. samanvāyantīnidhanaṃ¹¹ prayuñjāno na pipāsayā mriyate
p143
8. dṛṣṭāhītīyaṃ² prayuñjāno nāpsu mriyate
p144
9. acodasa³ iti tṛtīyaṃ prayuñjīta nainaṃ yakṣmā gṛhṇāti
p145
10. tvamimā oṣadhīrityutsadā prayuñjāno na gareṇa mriyate
p146
11. saṃ te payāṃsīti⁶ pūrveṇa prathamaṃ grāsaṃ graseduttareṇa nigaredviṣamapyasyānnaṃ bhavati nainaṃ hiṃsati nainaṃ hiṃsati
p147
1. karavīradaṇḍamutthāpya devavratairabhijuhuyādanugānaśastena hastagatena yatra kvaca gacchati sarvatra hāsya svasti bhavati
p148
2. tena nagaraṃ vā nigamaṃ vā grāmaṃ vā goṣṭhaṃ vāgāraṃ vā manasā dhyāyanparilikhetrātrāniṣṭāḥ praviśanti
p149
3. pratibhaye 'dhvani devavratamādyaṃ⁶ gītvā madhyamamāvartayeddhate 'dhvanyuttamaṃ samāpayitvā viramet
p150
4. udyataśastrāñchatrūndṛṣṭvā devavratāni⁷ manasā dhyāyennainaṃ hiṃsanti
p151
5. amānuṣe bhaye kayānīyottṛtīyamāvartayennainaṃ hiṃsanti
p152
6. adhvānamabhyutthita ā mandrairiti1 vargaṃ gītvā 'napekṣamāṇo vrajetsvastyarthacaritaḥ punareti nādhvani ca pramīyate
p153
7. anyo vainamanugāyetkadā ca na starīrasītyetena2 cainamabhiśrāvayeddarhasāmni pradakṣiṇamāvartayetsamāpyānapekṣamāṇaḥ paro vrajetsvastyarthacaritaḥ punareti nādhvani ca pramīyate
p154
8. eṣo uṣā apūrvyeti4 saṃviśantsadā prayuñjītākālaṃ svastyayanamudite yadya kañca vṛtrahannityākālaṃ svastyayanam
p155
9. mūlaphalairupavasathaṃ kṛtvā māsamupavasedara ṇye nistāntavo muniryā rauhiṇī vā pauṣī vā paurṇamāsī syāttadaharudyantamādityamupatiṣṭhetodvayaṃ tamasasparityetena tata ūrdhvaṃ tadvratastadbhakṣaścatvāri varṣāṇi prayuñjāno jarāmṛtyū jahāti jarāmṛtyū jahāti
p156
1. athaikamanuṣyāṇāmāvartanaṃ striyā vā puṃso vā
p157
2. śravaṇena vratamupetya
p158
3. pūrvaiḥ proṣṭhapadaiḥ pāṃsubhiḥ pratikṛtiṃ kṛtvā² prākśirasaṃ pūrvāhṇe dakṣiṇāśirasaṃ madhyāhne pratyakśiramapararāhne- 'rdharātra udakśirasaṃ tasya hṛdayadeśamadhiṣṭhāyāyaṃ ta indra soma³ iti brāhmaṇasyedaṃ ta ekamiti⁴ kṣatriyasyaiṣa pra kośe⁵ iti vaiśyasya vibhoṣṭa indra rādhase⁶ iti śūdrasyodvayaṃ tamasparauti⁷ vā sarveṣāṃ sauvarṇīṃ pratikṛtiṃ kuryādbrāhmaṇasya rājatīṃ kṣatriyasyaudumbarīṃ vaiśyasyāyasīṃ śūdrasyaudumbarīṃ vā sarveṣāmayamasāviti prākśirasamagnau pratiṣṭhāpyaudumbareṇa suveṇājyenābhijuhuyādacchāva⁸ itīnidhanena guṇī hāsya bhavati
p159
4. kṛṣṇabrohīṇāṃ nakhanirbhinnānāṃ piṣṭamayīṃ pratikṛtiṃ kṛtvā piṣṭasvedaṃ svedayitvā sarṣapatailenābhyajya tasyāḥ kṣureṇāṅgānravadāyāgnau juhuyātpra mandine⁶ ityetena śeṣaṃ svayaṃ prāśnīyāditarathābhāve mriyeta
p160
5. atha yaḥ kāmayetāvartayeyamityekarānaṃ curasaṃyuktastiṣṭhetsutāso madhumattamā¹ iti varga eteṣāmekamenaṃkaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjāna ekarātreṇa . kuṭumbinamāvartayati
p161
6. dvirātreṇa rājopajīvinaṃ trirātreṇa rājānaṃ catūrātreṇa grāmaṃ pañcarātreṇa nagaraṃ ṣaḍrātreṇa janapadaṃ saptarātreṇāsurarakṣāṃsyaṣṭarātreṇa pitṛpiśācānnavarātreṇa yakṣāndaśarātreṇa gandharvāpsaraso 'rdhamāsena vaiśravaṇaṃ māsenendraṃ caturbhiḥ prajāpatiṃ saṃvatsareṇa yatkiṃca jagatsarvaṃ hāsya guṇībhavati guṇībhavati
p162
1. athātaḥ saubhāgyānāṃ yadindro anayaduccā te jātamandhasa iti navamadaśame eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ subhago bhavati
p163
2. dvandvādyāyāḥ⁴ saptamāṣṭamābhyāmindrāṇīṃ sadā tarpayansabhago bhavati
p164
3. apāmārgaṃ dantapavanaṃ ghṛtamadhuliptaṃ bhadro no agnirārutaḥ ityetenāniṣṭhovansaṃvatsaraṃ bhakṣayansubhago bhavati
p165
4. bhago na citra⁷ ityetābhyāmañjayansubhago bhavati
p166
5. imamindramiti¹ varge prayuñjānaḥ sarvajanasya priyo bhavati
p167
6. pari priyā divaḥ kavirityete yāṃ kāmayettāṃ śrāvayetkāmayate haina̍
p168
7. atha yāsya na guṇīsyāttāṃ brūyādācāmetīndro viśvasya rājatī-³ tyetābhyāmācāmet
p169
8. padapāṃsūnvāsyā agnau juhuyādete panthā adho diva⁴ iti
p170
9. tailaṃ vaināṃ yācayitvā pāṇī parimṛṅgannagnau pratāpayedagna ā yāhi vītaya⁵ iti dvitīyena nānāgatāyāṃ viramet|⁶
p171
10. gojarāyukamahastaspṛṣṭaṃ śoṣayitvā priyaṅgukāṃ sahāṃ sahadevāmadhyaṇḍāṃ bhūmipāśakāṃ sacāṅge 11. utpale buddhe priyaṅgukā āvapedyadā parṇāni saṃharedathainamutthāpya caturaṅgulamabhayataḥ paricchidya madhyamamuddharettadanulepanaṃ tenānulimpidevāṃgaṃ ca ni tvā nakṣya vispata¹ ityetenāsya veśasthāḥ pravrajitāśca bhavanti
p172
12. kanyāpravahaṇa ekarātropoṣito 'māvāsyāyāṃ niśi catuṣpatha etyūṣu bravāṇi ta² ityetenābhiṣiñcecciramabhiktā pradīyate
p173
13. ā te vatsa² iti puṃsaḥ
p174
15. athāto yaśasyānāṃ tvamindra yaśā asi pavate haryato harirryaśa ityeteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjāno yaśasvī bhavati
p175
16. priyaṅgukā vā puṣyeṇābhijuhuyādyaśo meti tadanulepanaṃ tenānulimpetsaṃvatsaraṃ yaśasvī bhavati yaśasvī bhavati
p176
1. athāto brahmavarcasyānāṃ rathantaraṃ vāmadevyaṃ naudhasaṃ śyaitaṃ mahānāmnyo yajñāyajñīyamityeteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjāno brahmavarcasvī bhavati
p177
2. kastamindreti¹ dvikaṃ prayuñjāno brahmavarcasvī bhavati śraddhā cāsya bhavati
p178
3. jagṛbhā ta² iti ṣaḍvargaṃ prayuñjāno brahmavarcasvī bhavati
p179
4. aṣṭarātropoṣito brāhmīmutthāpya prajāpaterhṛdayenābhigīya sahasrakṛtvaḥ prāśnīyācchrutanigādī bhavati
p180
5. puṣpāṇi vāsyā udakena saṃvatsaraṃ yaṇvena⁷ prāśnīyācchrutanigādī bhavati
p181
6. māsaṃ somabhakṣaḥ syātsadasaspatimadbhutamiṃtyetaina śrutanigādī bhavati
p182
7. sadā vaitatprayuñjīta śrutanigādī bhavati
p183
8. bhāradvājikāyā jihvāmutthāpya tadahaścūrṇaṃ kārayitvā madhusarpibhyāṃ saṃyūya prāgannaprāśanātkumāraṃ prāśayedindramidgāthino bṛhadityetena śrutanigādī bhavati
p184
9. harivrāyāstulāvarārdhyaṃ cūrṇayitvaitenaiva kalpena saṃvatsaraṃ yaṇvena prāśrīyācchrutanigādī bhavati
p185
10. vacāmetena kalpena vāco vratena⁴ pūrveṇa prāśrīyācchrutanigādī bhavati
p186
11. matsyākṣakaśaṅkhapuṣpīvacārakeraṭīghṛtāni bārhadgireṇābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarāmetenaiva prāśnīyācchrutanigādī bhavati
p187
12. vacāyāstrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāya vācovratenottareṇābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śaṇāvaraṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayankathāsu śreyānbhavati
p188
13. vacāṃ madhukamityete āsye 'vadhāyāpāṃ phenenetyetanmanasānudrutyānte svāhākāreṇa nigīrya rājanvānahamarājakastvamasītyuktvā vivadetpariṣadi rājani cottaravādī bhavatyuttaravādī bhavati
p189
1. athātaḥ putrīyāṇāṃ ni tvā nakṣya⁹ ni tvāmagne¹⁰ pra yo rāye¹¹ -yamagniḥ suvīryasya¹² jātaḥ pareṇa¹³ na hi vaścaramaṃ ca na¹⁴ somaḥ pavate janitā matīnāmiti¹⁵ sarvākhyaṃ tyaṃ¹⁶ nityavatsārayantaraṃ vyāhṛtivargāe¹⁷ -rūrucaditi¹⁸ dve eteṣāmekamanekaṃ vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ surūpāndīrghāyuṣaḥ putrāllabhate
p190
3. rohiṇyāṃ vā rohiṇyā goḥ sarūpavatsāyāḥ payasi raktaśālīnāṃ sthālīpākaṃ śrapayitvā parameṣṭhinaḥ prājāpatyasya vratenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarametenaivābhigīyoddhṛtya sabhārthaḥ prāśnīyātsurūpāndīrghāyuṣaḥ putrālm̐labhate
p191
3. kṛṣṇāyā goḥ sarūpavatsāyāḥ payasi kṛṣṇaṣaṣṭikānāṃ sthālīpākaṃ śrapayitvā kṛṣṇapañcamyāmaudite some tvamimā oṣadhīrityetenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarametenaivābhigīyoddhṛtya sabhārthaḥ prāśnīyātsurūpāndīrghāyuṣaḥ putrālm̐labhate
p192
4. kaumbhyaṃ ghṛtaṃ puruṣavratenābhijuhuyādanugānaśca uttareṇa sadā prāśnīyātsurūpāndīrghāyuṣaḥ putrālm̐labhate
p193
5. uḍaṅgavānāṃ yo 'gre gacchettaṃ gṛhītvā tadahastrivṛtaṃ kārayenmaṇimagniṃ pratiṣṭhāpyāvṛtā hutvā maṇiṃ nidhāyocātejātamandhasa² iti tṛtīyenābhijuhuyātsahasrakṛtvaḥ śatāvarāṃ taṃ maṇiṃ kaṇṭhena śirasā vā dhārayanśatānucaro bhavati śatānucaro bhavati
p194
1. athāto dhānyānām
p195
2, śuklavāsasā prayogaḥ snānamavalekhanamaniṣṭhovanaṃ³ sadā cāñjanaṃ satyavacanaṃ sumanasāṃ dhāraṇaṃ keśaśmaśrulomanakhānāṃ tu nānyatra vratāddārānnevopeyātkāla evaṃvrato yadudīrata⁴ ā haryatāyeti⁵ varge⁶ eteṣāmekameka vā sarvāṇi vā prayuñjānaḥ śrīmānyaśasvī puṣṭimāndhanyo bhavati
p196
3. girvaṇaḥ pāhi naḥ sutamiti¹ caitatsadā prayuñjīta mayi śrīriti cāsya nidhanaṃ kuryācchrīmānbhavati
p197
4. trīnvodakāñjalīnsadācāmedayaṃ sahasramānava³ ityetābhyāṃ śrīriti cottarasya nidhanaṃ kuryācchrīmānbhavati
p198
5. saktumanthaṃ dadhimadhughṛtamiśramā tvā viśantvindava⁵ ityetena saṃnayedāmā viśantvindavo na māmindrāti ricyata⁶ ityetena pibedalakṣmīṃ nudate
p199
6. tiṣyeṇa ghṛtaṃ krīṇīyādāyāhi suṣumā hita⁸ ityetena pibedalakṣmīṃ nudate
p200
7. gaurānsarṣapāṃstiṣeṇa cūrṇaṃ kārayitvendrehi matsyandhasa¹ ityetena saṃyūrya tairmukhaṃ pāṇī pādau ca sarvāṇi cāṅgāni sarvāṃśca saṃśleṣānutsādayannalackṣmīṃ nudate
p201
8. gaurānsarṣapānagnau juhuyādyadboḍāvindra yatsthira ityetena hiraṇyam̐ labhate
p202
9. vrīhiyavānagnau juhuyātsunītho ghā sa martya ityetena dhānyam̐ labhate
First 200 of 278 passages. Read on
Recensions and editions (2)
- Sharma1980 — Sanskrit
- Sharma1980-2 — Sanskrit
Commentaries (3)
- Vedārthaprakāśa on the Sāmavidhāna (Sāyaṇa) — Sāyaṇa, Sanskrit
- Sāmavidhānabrāhmaṇabhāṣya (Bharatasvāmin) — Bharatasvāmin, Sanskrit
- Sāmavidhānabrāhmaṇaṭīkā — Sanskrit, not yet digitised
Translations (1)
- Das Sāmavidhānabrāhmaṇa. Ein altindisches Handbuch der Zauberei — German, not yet digitised
Parts and works filed with it (1)
- Yajnopavita (Yajñopavīta) — Sanskrit; 450–250 BCE; Āśvalāyana; catalogued, text not yet digitised
Based on
See also: more in Brahmanas
- Shatapatha Brahmana (Śatapathabrāhmaṇa) — Sanskrit; 750–550 BCE
- Aitareyabrahmana (Aitareyabrāhmaṇa) — Sanskrit; 850–600 BCE
- Taittiriyabrahmana (Taittirīyabrāhmaṇa) — Sanskrit; 850–650 BCE
- Kauṣītaki (Śāṅkhāyana) Brāhmaṇa (Kauṣītakibrāhmaṇa) — Sanskrit; 750–550 BCE
- Mantrabrahmana (Mantrabrāhmaṇa) — Sanskrit; 700–500 BCE
- Gopathabrahmana (Gopathabrāhmaṇa) — Sanskrit; 500–250 BCE
Discussed in 28 studies in Pramāṇa (listed on the page).