Pramāṇa · Search · About · API

Rigveda 23.8

Ṛgvedabhāṣya (Udgītha) 23.8

Language
Sanskrit

23.8

na etāvat | naitāvadevajātaṃ sāmarthyayuktaṃ | kintarhi enā ebhyo devebhyaḥ | para utkṛṣṭaḥ anyadanyaḥ hiraṇyagarbho'sti | ukṣā sektā | prajānāṃ sṛṣṭyarthaḥ | sa hiraṇyagarbhaḥ paramasakṣmo vāyurūpo liṃgātmā antaranupraviśya dyāvāpṛthivī bibharti dhārayati | kiñca | tvacaṃ pavitraṃ mantraṃ tanmayīmātmīyāntvacantanumityarthaḥ | dīptaṃ vā mantraṃ | kṛṇuta karotu | svadhāvān | kadā karoti | yat yadā raśmaḥ tvacaṃ sūrye | haritaḥ aśvān vahanti | tadā devasṛṣṭeḥ prāgityarthaḥ ||
mahābhāgyayogāt sarvātmabhāvāt taddharmatvamāpanna indra stūyate | adya it adyaiva | [ u ] iti padapūraṇaḥ | pra ānīt prāṇiti jīvati | svamāyayā kenacit prāṇirūpeṇādyaiva jātaḥ san adyaiva jīvitvā svecchayā śvo maraṇana iḍyata ityarthaḥ | adya grahaṇañca pradarśanārthaṃ | garbhasrāve tat kṣaṇaṃ jīvati | hiraṇyagarbhātmā āmahāpralayañjīvati | evaṃ sarvatra yathākālaṃ yojyaṃ | kiñca na | jīvanameva kevalammaraṇaṃ vā kālāḥ kurvanti sarvabhūtātmakasya indrasya | kintarhi | amaman | amaṃ roge | rogāñca kurvanti | imā imāni | ahā ahāni kālā ityarthaḥ | kiñca | apīvṛtaḥ vāyvādi sannirodhārthaṃ vastreṇācchāditaḥ śiśurūpa indraḥ | adhayat pivati | svasyāḥ mātuḥ deva manuṣyādi sarvajātisthāyā svabhūtaṃ ūdhaḥ ūdhasthaṃ stanamityarthaḥ | kiñca | ā īmanaṃ āpa | īmiti padapūraṇaḥ | enamindraṃ maryādayā vyāpnoti | jarimā jarābhāvaḥ jaretyarthaḥ | yuvānantaruṇaṃ santaṃ | kiñca | ahelan
akrudhyan | pravasuḥ praśastaḥ | sumanāḥ śobhanabuddhiḥ prasannacittaśca | babhūva bhavati | devādi bhāvesthitaḥ mahābhāgyayogādindro yadyadrūpaṃ kāmayate tad bhavati taddharmoyeti samastārthaḥ ||
yadi | īśīya īśvaro'haṃ syāṃ | amṛtānāndevānāmuta vā martyānāṃ manuṣyāṇāṃ | deva manuṣyādikasya sarvasya maraṇa hetoḥ nirdhāraṇe yadyahaṃ samarthaḥ syāmityarthaḥ | tataḥ kimucyate | jīvet it prāṇāndhārayedeva na mriyeta evetyarthaḥ | maghavā dhanavānīśvaro rājā mitrātithiḥ | mama kaṣaṣasya purohitabhūtasya yājya iti śeṣaḥ | anyacca kaṣaṣa kathyate ||

Linked texts (1)