Dashopanishad 28.1.2
Daśopaniṣad 28.1.2
- Language
- Sanskrit
28.1.2
abhyuktā tādṛśaṃ brahmāstītyāmnātetyarthaḥ | tat brahma kīdṛśam ? ityata āhasatyamiti | nīlaṃ mahat sugandhi utpalamityatra yathā nīlādipadatrayaṃ viśeṣaṇaṃ
utpalapadaṃ viśeṣyaṃ tathā satyādipadatrayaṃ viśeṣaṇaṃ brahmapadaṃ viśeṣyamiti cenna;
brahmaṇo nirviśeṣasāmānyatvena sajātīyavijātīyasvagatabhedavairalyāt na hi
viśeṣaṇaviśeṣyabhāvaḥ saṃbhavati | nissāmānyaviśeṣakaṃ "ekamevādvitīyaṃ"
iti śruteḥ
iti candrikānirdiṣṭaviśeṣaṇaviśeṣyābhāve'pi,
dvitīyo'nuvākaḥ
annabrahmopāsanam
annādvai prajāḥ prajāyante | yāḥ kāśca pṛthivīm̐ śritāḥ
atho annenaiva jīvanti | athainadapi yantyantataḥ | annam̐ hi bhūtānāṃ
jyeṣṭham | tasmātsarvauṣadhamucyate | sarvaṃ vai te'nnamāpnuvanti | ye'nnaṃ
brahmopāsate | annam̐ hi bhūtānāṃ jyeṣṭham | tasmātsarvauṣadhamucyate
annādbhūtāni jāyante | jātānyannena vardhante | adyate'tti ca
bhūtāni tasmādannaṃ taducyata iti | tasmādvā etasmādannarasamayāt
anyo'ntara ātmā prāṇamayaḥ | tenaiṣa pūrṇaḥ | sa vā eṣa puruṣavidha
eva | tasya puruṣavidhatām | anvayaṃ puruṣavidhaḥ | tasya prāṇa eva
śiraḥ | vyāno dakṣiṇaḥ pakṣaḥ | apāna uttaraḥ pakṣaḥ | ākāśa
ātmā | pṛthivī pucchaṃ pratiṣṭhā | tadapyeṣa śloko bhavati
iti dvitīyo'nuvākaḥ
tṛtīyo'nuvākaḥ
prāṇamayamanomayakośavivaraṇam
prāṇaṃ devā anu prāṇanti | manuṣyāḥ paśavaśca ye
prāṇo hi bhūtānāmāyuḥ | tasmātsarvāyuṣamucyate | sarvameva ta
āyuryanti | ye prāṇaṃ brahmopāsate | prāṇo hi bhūtānāmāyuḥ
tasmātsarvāyuṣamucyata iti | tasyaiṣa eva śārīra ātmā | yaḥ
pūrvasya | tasmādvā etasmātprāṇamayāt | anyo'ntara ātmā