Pramāṇa · Search · About · API

Gaudapadiya 6

Gauḍapādīya 6

Language
Sanskrit

6.1

iti gauḍapādācāryyakṛtā māṇḍūkyopaniṣatkārikā sampūrṇā || oṃ tat sat oṃ
ajamapi janiyogaṃ prāpadaiśvaryyayogādagati ca gatimattāmyatpadaikaṃ hyanekam | vividhaviṣayadharmmigrāhi mugdhe cattānāṃ praṇataśayavihantṛ brahma yattannato'smi

6.2

prajñāvaiśākhavedhakṣubhitajalanidhervedanāmno'ntarasthaṃ bhūtānyālokya magnānyaviratajananagrāhaghore samudre | kāruṇyāduddhadhārāmṛtamidamamarairdurlabhaṃ bhūtahetoryastaṃ pūjyābhipūjyaṃ
paramagurumamuṃ pādapātairnato'smi

6.3

yatprajñālokabhāsā pratihatimagamatkhāntamohāndhakāro
majjonmajjacca ghore hyasakṛdupajanodanvati trāsane me
yatpādāvāśritānāṃ śrutiśamavinayaprāptiragrāhyamoghā tatpādau pāvanīyau bhavabhayabhinudau sarvvabhāvairnamasye

6.1-2

īṣadvīṣadanadhītavidyayā tātamātṛsudamāvivarddhayan
kṣepaṇīya bhavajanmakarmmiṇāṃ ko'pi gopatanayo namasyate
satpakṣaprasaraḥ satāṃ parimalodbodhabaddhotsavo
vimlāno na vimarddene'mṛtarasaprasyandamādhvīkabhūḥ
īśasyaiṣa niveśitaḥ padayuge bhṛṅgāyamāṇaṃ bhramaccetome ramayatvavighnamanaghanyāyaprasūnāñjaliḥ

6.2-2

svargāpavargayormārgamāmananti manīṣiṇaḥ
yadupāstimasāvatra paramātmā nirūpyate

6.2-3

hetutve mānañca yadyātmānaṃ vijānīyādayamasmīti pūruṣaḥ
kimicchan kasya kāmāya saṃsāra manusaṃsarediti

6.3-2

iha yadyapi yaṃ kamapi puruṣārthamarthayamānāḥ śuddhabuddhasvabhāva.ityaupaniṣadāḥ ādividvān siddha iti kāpilāḥ kleśakarmmavipākāśayairaparāmṛṣṭo nirmmāāṇakāyamadhiṣṭhāya sampradāyapradyotako'nugrāhakaśceti pātañjalāḥ lokavedaviruddhairapi nirlepaḥ svatantra iti mahāpāśupatāḥ śiva iti śaivāḥ puruṣottama iti vaiṣṇavāḥ pitāmaha iti paurāṇikāḥ yajñapuruṣa iti
yājñikāḥ sarvvajña iti saugatāḥ | nirāvaraṇa iti digambarāḥ
upāsyatvena deśita iti mīmāṃsakāḥ lokavyavahāra siddha iti
cāvvārkāḥ yāvaduktopapanna iti naiyāyikāḥ kiṃ bahunā yaṃ kāravo'pi viśvakarmetyupāsate tasminnevaṃ jātigotrapravaracaraṇakula
dharmmādivadāsaṃsāraṃ suprasiddhānubhave bhagavati bhave tattvasandehaeva
kutaḥ kiṃ nirūpaṇīyaṃ tathāpi nyāyacarcaiyamīśasya mananavyapadeśabhāk | upāsanaiva kriyate śravaṇānantaraṃgatā | śruto hi bhagavān bahuśaḥ śruti smṛtītihāsapurāṇādiṣu idānīṃ mantavyo
bhavati śrotavyomantavyaiti śruteḥ āgamenānumānena dhyānābhyāsarasena ca | tridhā prakalpayan prajñāṃ labhate yogamuttamamiti
smṛteśca | tadiha saṃkṣepataḥ pañcatayī vipratipattiḥ alaukikasya
paralokasādhanasyābhāvāt anyathāpiparalokasādhanānuṣṭhānasambhavāt tadabhāvavedakapramāṇasambhavāt satve'pi tasyāpramāṇatvāt
tatṣādhakapramāṇābhāvācceti

6.4

sāpekṣatvādanāditvā dvaicitryādviśvavṛttitaḥ
pratyātmaniyamādbhakterasti heturalaukikaḥ

6.5

hetubhūtiniṣedho na svānupārūyavidhirna ca
svabhāvavarṇanā naivamavadherniyatatvataḥ

6.6

pravāho nādimāneṣa na vijātyekaśaktimān
tattve yatnavatā bhāvyamanvayavyatirekayoḥ

6.7

ekasya na kramaḥ kvāpi vaicitryañca samasya na
śaktibhedona cābhinnaḥ svabhāvoduratikramaḥ

6.8

viphalā viśvavṛttirna na duḥkhaikaphalāpi vā
dṛṣṭalābhaphalā vāpi vipralambho'pi nedṛśaḥ

6.6-2

ciradhvastaṃ phalāyālaṃ na karmātiśayaṃ vinā
sambhogonirviśeṣāṇāṃ na bhūtaiḥ saṃskṛtairapi

6.10

bhāvo yathā tathābhāvaḥ kāraṇaṃ kāryyavanmataḥ
pratibandhovi sāmagrī taddhetuḥ pratibandhakaḥ

6.19

saṃskāraḥ puṃsa eveṣṭaḥ prokṣaṇābhyukṣaṇādibhiḥ
svaguṇāḥ paramāṇūnāṃ viśeṣāḥ pākajādayaḥ

6.11

tasya kālāntarabhāviphalānukūlasya dharmmajanakatvakalpanācca saṃskitovrīhiritipratyayabalācca tasya svarūpasambandhena vrīhiniṣṭhatvaṃ
kalpyate etenābhimantritapayaḥpallavādāvapi tattatphalānukūlamadṛṣṭaṃ
puruṣādi niṣṭhaṃ vrīhīniti ca śattūn prokṣati ityādāviva prokṣaṇādijanya jalasaṃyogādirūpaparasamavetakriyājanyaphalaśālitayā karmmatā | yo yadgataphalārthitayā kriyate sa tanniṣṭhaphalajanaka iti ca śatruniṣṭha vadhādyarthakriyamāṇaśyenādau kaniṣṭhaphalajanake vyabhicāri | yavādyutpattiniyamārthamāha svaguṇāḥ paramāṇūnāṃ pākajādayoviśeṣā viśeṣakāḥ tena pākajarūparasādiviśiṣṭāḥ paramāṇavastatkāryyamārabhante | cikitsāsthale tu
dhātusāmyameva bheṣajapānasya rogādināśaphale janayitavye dvāramitibhāvaḥ

6.12

nanu yatra pākajona viśeṣastatra vāgvādau kathamudbhūtasparśādi
karakādau ca pratiruddhaṃ dravatvamiti kathañca pratimādau pratiṣṭhāderupayogaḥ tathāca pratiṣṭhājanyā śaktiścāṇḍālādisparśanāśyā
pūjyatāprayojikā svīkāryyā ityata āha
nimittabhedasaṃsargādudbhavānudbhavādayaḥ
devatāḥ sannidhānena pratyabhijñānato'pi vā

6.13

nimittabhedaḥ adṛṣṭabhedaḥ devatāḥ pratiṣṭhāvidhinā sannidhānenāhaṅkāramamakārādinā ārādhanīyatāmāsādayanti pratiṣṭhāvidhinā devatānāṃ pratimādau ahaṅkāramamakārau cāṇḍālādisparśe ca tādṛśābhimānābhāvaḥ devatācaitanyāvivāde'pi yathārthapūjitatvadhīśca pratiṣṭhita tvadhīśca caṇḍālādisparśābhāvaviśiṣṭā pūjyatvāniyāmikā tatra copayoginī pratiṣṭhā| vastutastu pratinanu tulāparīkṣādau parīkṣāvidhinā śaktistulādau janyate
tayā namanonnamanādikaṃ phalaṃ janyate ityatrāha
jayetaranimittasya vṛttilābhāya kevalam
parīkṣyasamavetasya parīkṣāvidhayomatāḥ

6.14

ṇarasanāghrāṇamanāṃsi vākpāṇipādapāyūpasthāni indriyāṇi tanmātraiḥ pañca mahābhūtāni pṛthivyaptejovāvākāśāni jāyante
taduktam | mūlaprakṛtiravikṛtirmahadādyāḥ prakṛtivikṛtayaḥ sapta
ṣoḍaśakastu vikārona prakṛtirna vikṛtiḥ puruṣaḥ | pañca mahābhūtānyekādaśendriyāṇi ceti ṣoḍaśa caitanyasya nityasya svābhāvikeṣṭāniṣṭaviṣayāvacchinnasvābhāvye'nirmokṣaḥ syāt prakṛtyadhīnatve'pi viṣayāvacchedyatvasya prakṛternityatayā tayaivānirmokṣaprasaṅgaḥ
ghaṭāderanityasyāpi svābhāvikacaitanyāvacchinnatve dṛṣṭādṛṣṭavibhāgānupapatteśca indriyamātrāpekṣoyadi viṣayacaitanyāvacchedastathāpi
prāsaṅgyānupapatti ratomanaḥ svīkāryaṃ yatsambandhena indriyasya
viṣayoyacaitanyāvaccheda niyāmakatvaṃ svapnadaśāyāṃ vyāghratvābhimāninona naro'hamityabhimānaḥ atastanniyamāya niyataviṣayābhimānavyāpārako 'haṅkāro'pi svīkāryaḥ jāgratsvapnasuṣuptiṣu
svātmapraśvāsadarśanāt svavyāpāraṃ yadanuvarttate tadbuddhitattvaṃ prāguktabhāvāṣṭakayogi svīkāryaṃ tasya jñānarūpa pariṇāmena sambaddhoviṣayaḥ puruṣasya svarūpatirodhāyakaḥ evañca buddhi tattvanāśādeva
viṣayāvacche dābhāvāt puṃsomokṣaḥ bhedāgrahācca cetano'haṃ karomītyabhimānaḥ | taduktaṃ prakṛteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvvaśaḥ | ahaṅkāravimūḍhātmā karttāhamiti manyate iti | sā ca
buddhiraṃśatrayavatī puruṣoparāgaḥ viṣayoparāgaḥ vyāpārāveścca
mamedaṃ karttavyamityatra mameti cetanaparāgaḥ buddhicetanayorbhedāgrahāt atātvikaḥ idamiti viṣayoparāgaḥ tadubhayāyattodhyāpā
rāveśo buddhyāvāropitacaitanyasya viṣayeṇa sambandhaḥ jñānaṃ jñānena
sambandhacetano'haṃ karomītyupalabdhirityāṅgaḥ | atrāha
kartṛdharmmī niyantāraścetitā ca sa eva naḥ
anyathānapavargaḥ syādasaṃsāro'tha vā dhruvaḥ

6.15

nānyadṛṣṭaṃ smaratyanyo naikaṃ bhūtamupakramāt
vāsanāsaṃkramonāsti na ca gatyantaraṃ sthire

6.16

na vaijātyaṃ vinā tat syāt na tasminnanumā bhavet
vinā tena na tatsiddhināradhyakṣaṃ niścayaṃ vinā

6.17

sthairyyadṛṣṭyorna sandeho na prāmāṇye virodhataḥ
ekatānirṇayoyena kṣaṇe tena sthire mataḥ

6.18

hetuśaktimanādṛtya nīlādyapi na vastusat
tadyuktaṃ tatra tacchaktamiti sādhāraṇaṃ na kim

6.19-2

pūrvvabhāvohi hetutvaṃ mīyate yena kenacit
vyāpakasyāpi nityasya dharmmidhīranyathā nahi

6.20

ityeṣāsahakāriśaktirasamāmayyādurunnītirtomulatvāt
prakṛtiḥ prabodhasamayeto'vidyeti yasyoditā | devo'sau
virataprapañcaracanākalolakolāhalaḥ sākṣātsākṣitayā manasyabhiratiṃ badhnātu śāntomama

Linked texts (3)