Pramāṇa · Search · About · API

Isha Upanishad 13

Commentary of Śaṅkarācārya of Śaṅkarācārya 13

Language
Sanskrit

13

śaṅkaraḥ |—athunobhayorupāsanayoḥ samuccayakāraṇamavayavaphalabhedamāha | anyadeva pṛthagevāhuḥ phalaṃ sambhavāt sambhūteḥ kāryyabrahmopāsanādaṇimādyaiśvaryya lakṣaṇamākhyāptavanta ityarthaḥ | tathā cānyadāhurasambhavādasambhṛteravyākṛtādavyākṛtopāsanādyaduktamandhantamaḥ praviśantīti prakṛtilaya iti ca paurāṇikairucyate iti evaṃ śuśruma dhīrāṇāṃ ye nastadvicacakṣire vyākṛtāvyākṛtopāsanaphalaṃ vyākhyātavanta ityarthaḥ |
śaṅkaraḥ|—yata evamataḥ samuccayaḥ sambhūtyasambhṛtyopāsanayoryukta ekapuruṣārthatvāccetyāha | sambhūtiṃ ca vināśañca yastadvedobhayaṃ sa vināśī dharmmī yasya kāryyasya tena dhammirṇābhedenocyate vināśa iti tena tadupāsanenānaiśvaryyamadharmmakāmādidoṣajātañca mṛtyuṃ tīrtvā hiraṇyagarbhopāsanena hyaṇimādiprāptiḥ phalam| tenānaiśvaryyādimṛtyumatītyāsambhṛtyā avyākṛtopāsanayā amṛtaṃ prakṛtilayalakṣaṇamaśnute| sambhūtiñca vināśañcetyavāvarṇalopena vinirddeśo draṣṭavyaḥ| prakṛtilayaphalaṃ śrutyanurodhāt| mānuṣadaivavittasādhyaṃ phalaṃ śāstralakṣaṇaṃ prakṛtilayāntam| etāvatī saṃsāragatiḥ| ataḥparaṃ pūrvoktamātmaivābhūdvijānata iti sarvātmabhāvasarvvaiṣaṇāsaṃnyāsajñānaniṣṭhāphalam evaṃ dvipakāraḥ pravṛttinivṛttilakṣaṇo vedārtho'tra prakāśitaḥ| tatra pravṛttitlakṣaṇasya vedārthasya vidhipratiṣedhalakṣaṇasya kṛtsnasya prakāśane pravargāṃntaṃ brāhmaṇamupayuktam| nivṛttitlakṣaṇasya prakāśane'ta ūrddhaṃ bṛhadāraṇyakaṃ tatra niṣekādiśmaśānāntaṃ karmma kurvvan jijīviṣet yo vidyāyā sahāparabrahmaviṣayayā| taduktaṃ vidyāñcāvidyāñca yastadvedobhayaṃ saha iti |

Linked texts (1)