Kaṭha Upaniṣad 1.2.8
Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 1.2.8
- Language
- Sanskrit
1.2.8
[ atithisatkārākaraṇe pūrvasukṛtasya vināśoktiḥ ]
āśāpratīkṣe saṅgatam̐ sūnṛtāñca iṣṭāpūrte putrapaśūm̐śca sarvān |
etadvṛṅkte puruṣasyālpamedhaso yasyānaśnan vasati brāhmaṇo gṛhe ||
1.2.8.p1
pra.dī. - akaraṇe pratyavāyaṃ ca vadanti santaḥ - āśāpratīkṣe iti | alpamedhasaḥ - svalpabuddheḥ yasya puruṣasya gṛhe brāhmaṇaḥ anaśnan -
1.2.8.p2
abhuñjānaḥ, vasati | tasya puruṣasya āśāpratīkṣe - anutpannavastuviṣayā icchā āśā, utpannavastuprāptiviṣayakecchā pratīkṣā | saṅgatam - satsaṅga labdhaphalaṃ sūnṛtām1 - satyapriyavacanam iṣṭāpūrte - iṣṭaṃ yāgādi, pūrtaṃ taṭākādikaṃ, putra paśūm̐śca etat - anaśanarūpaṃ pāpaṃ vṛṅkte - varjayanti - nāśayati ityarthaḥ | vṛji - varjane (dhā.pā.1029) iti dhātoḥ rūpam ||
1.2.8.p3
pra. - akaraṇe pratyavāyaṃ ca darśayanti sma - āśāpratīkṣe iti | yasya alpamedhasaḥ - alpaprajñasya, puruṣasya gṛhe anaśnan - abhuñjānaḥ, atithirvasati, tasya āśāpratīkṣe - kāmasaṃkalpau | yadvā, anutpannavastuviṣayecchā - āśā; utpannavastuprāptīcchā - pratīkṣā | saṅgatam - satsaṅgamam | sūnṛtām - satyapriyavācam| iṣṭāpūrte - iṣṭaṃ yāgādi, pūrtaṃ khātādi | putrān paśūṃśca, etat anaśanarūpaṃ pāpaṃ vṛṅkte - varjayati - nāśayati ityarthaḥ | vṛji - varjane (dhā.pā.1029) rudhāditvāt śnam | vṛji - varjane (dhā.pā.1029) ityasmāddhātorvā idito num1 | adāditvāt śapo luk ||
1.2.8.p4
ā.bhā. - pādodakādyanāharaṇe kaḥ pratyavāyaḥ ? ityākāṅkṣāyāṃ pratyavāyaṃ dvārapālāḥ bodhayanti vaivasvatāya - āśāpratīkṣe iti | āśā ca pratīkṣā ca āśāpratīkṣe - sveṣṭabhāvivastuprāptīcchā, āśā; sveṣṭavartamānavastu prāptīcchā pratīkṣā; saṅgatam - satpuruṣasaṅgatiṃ, tajjanyaṃ phalaṃ vā ! sūnṛtām - priyāṃ vācam, tasyā nimittaṃ vā; yato priyavāk prāpyate | iṣṭāpūrte - iṣṭaṃ ca pūrtaṃ ca iṣṭāpūrte, pṛṣodarāditvāt iṣṭaśabdasya samāse dīrghatvam | iṣṭaṃ yāgādi, tajjanyaṃ phalaṃ vā, pūrtam -
1.2.8.p5
khātaṃ vāpīkūpataṭākādi, tajjanyaṃ phalaṃ vā | putrān paśūm̐śca sarvān etat atithirūpabrāhmaṇasya anaśanam, tajjanyaṃ pāpaṃ vā kartṛ vṛṅkte - apavarjayati vināśayati, kasya iti ākāṅkṣāyām āhuḥ yasya alpamedhasaḥ - alpaprajñasya puruṣasya gṛhe anaśnan - abhuñjānaḥ brāhmaṇo vasati tasya ityarthaḥ | ataḥ kasyāmapi avasthāyāṃ brāhmaṇo'tithirnopekṣyaḥ, kintu satkaraṇīya eva | vaivasvata!
1.2.8.p6
tvaṃ tu svasthāvastha eveti brāhmaṇāyāsmai pādyādikaṃ śīghram upanayeti bhāvaḥ ||
Linked texts (1)
- Kaṭhopaniṣad — Sanskrit