Kaṭha Upaniṣad 2.15.p3

2.15.p3

pra. - evaṃ pṛṣṭo mṛtyuḥ na jāyate mriyate (ka.u.2-18) ityādinā vistareṇa pratipipādayiṣuḥ idānīṃ śrotuḥ ādarātiśayasiddhyarthaṃ prāpyavaibhavaṃ prakāśayan, saṅgrahoktiṃ pratijānīte sarve vedā iti | padyate gamyate iti vyutpattyā, pada śabdaḥ prāpyasvarūpavācī | yatsvarūpaṃ sarve vedāḥ sākṣātparaṃparayā vā pratipādayanti ityarthaḥ | anena - asyā upaniṣadaḥ, prajāpatividyāvat pariśuddhātmasvarūpaviṣayataivāstu - na jāyate mriyate vā vipaścit (ka.u.2-18), hantā cenmanyate hantum (ka.u.2-19) iti mantradvayasya pariśuddhātmasvarūpaparatvasya sampratipannatvāt ; aṇoraṇīyān iti mantradvayasyāpi avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam (bha.gī.2-17), nirvyāpāramanākhyeyaṃ vyāptimātramanūpamam (pāṃcarātre) iti smṛtivacanābhyāṃ, sarvāntaḥ - praveśayogyātisūkṣmatayā vyāpakatayā ca pratipādite pratyagātmani upapannatvāt, sūkṣmatvāt tadavijñeyaṃ dūrasthaṃ cāntike ca tat (bha.gī.13-15) iti gītānusāreṇa āsīno dūraṃ vrajati śayāno yāti sarvataḥ (ka.u.2-21) iti vacanasyāpi tatraiva yuktattvāt, grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca (bha.gī.13-16) iti upabṛṃhaṇānusārāt yasya brahma ca kṣatraṃ ca (ka.u.2-25) iti mantrasyāpi tatra saṅgatārthatvāt, dvitīyaṃ viṣṇusaṃjñasya yogidhyeyaṃ paraṃ padam (vi.pu.6-7-69), prasūtināśasthitiheturīśvarastvameva nānyat paramaṃ ca yatpadam (vi.pu.1-4-31) iti smṛtyanusāreṇa, so'dhvanaḥ pāramāpnoti tadviṣṇoḥ paramaṃ padam (ka.u.3-9) iti mantrasyāpi śuddhātmasvarūpe saṅgatārthatvāt, avyakto'kṣara ityuktastamāhuḥ paramāṃ gatim (bha.gī.8-21) iti smṛtyanusāreṇa sā kāṣṭhā sā parā gatiḥ (ka.u.3-11) iti mantrasyāpi pariśuddhātmaviṣayatvasambhavāt, samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram (bha.gī.13-27) iti smṛtyanusāreṇa, eṣa sarveṣu bhūteṣu (ka.u.3-12) iti mantrasyāpi śuddhasvarūpaparatvopapatteḥ, parātrci khāni (ka.u.4-1) iti mantre parāgarthanindādvāreṇa pratyagarthasyaiva prakaraṇapratipādyatvāviṣkaraṇāt tiṣṭhantaṃ parameśvaram iti gītānusāreṇa, īśāno bhūtabhavyasya (ka.u.4-12) iti mantrasyāpi śuddhātmasvarūpe saṅgatārthatvāt, bhedaprasaktimatipratyagātmasvarūpe eva neha nānā (ka.u.4-11) iti niṣedhasyāpi saṅgatārthatvāt, abhedavyāpino vāyostathā'sau paramātmanaḥ (vi.pu.2-14-32) iti smṛtipratyabhijñāpakasya vāyuryathaiko bhuvanaṃ praviṣṭaḥ (ka.u.5-10) iti mantrasyāpi śuddhasvarūpaparatvasambhavāt, sarvataḥ pāṇipādam (bha.gī.13-13) iti gītābhāṣye, brahmaṇā paramasāmyamāpanne śuddhātmasvarūpe, sarvataḥ pāṇipādādikāryakartṛtvaṃ sambhavati iti upapāditatvāt, ekaṃ bījaṃ bahudhā yaḥ karoti (ka.u.5-12) iti mantrasyāpi pariśuddhaparatve'nupapattyabhāvāt, na tatra sūryo bhāti (ka.u.5-15) iti mantrasyāpi, na tadbhāsayate sūryaḥ (bha.gī.15-6), jyotiṣāmapi tajjyotistamasaḥ paramucyate (bha.gī.13-18) iti gītāvacanena pariśuddhātmasvarūpaparatvasya yuktatvāt, taṃ svāccharīrātpravṛhet (ka.u.6-17) iti aupasaṃhārikamantrasya śuddhātmaparatva eva svārasyāt, kṛtsnāyā apyupaniṣadaḥ, prajāpativākyavat pratyagātmasvarūpamātraparatvo -