Pramāṇa · Search · About · API

Kaṭha Upaniṣad 2.19.p36

Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 2.19.p36

Language
Sanskrit

2.19.p36

ā.bhā. - hantā - dehagatasyāpi hantṛtvasya ātmani abhimānavān, ahamasya hantā asmi ityadhyavasāyaviśiṣṭaḥ kaścit, hantuṃ manyate cet - ahamenaṃ hanmi, ahamenaṃ vadhiṣyāmi ityevaṃ saṃkalpayati cet, ataḥ kaścit dehātmadṛṣṭiḥ kenacit śarīraṃ chinnaṃ dṛṣṭvā ātmānaṃ hataṃ chinnaṃ manyate ahamanena hataḥ iti saṃkalpayati cet, tau - ātmani hantṛtvābhimānavān, hatatvābhimānavāṃśca, etau ubhāvapi na vijānītaḥ, yāthārthyena ātmasvarūpaṃ na avagacchata ityarthaḥ | yataḥ ayaṃ hantā na hanti - ātmānamiti śeṣaḥ, kintu śarīrameva hanti; tasyaiva vināśaśīlatvāt, tathā na hanyate ātmā anena iti pūraṇīyam | hantṛtvābhimānavatā kṛte'pi śastraprahāre ātmasvarūpaṃ na vinaśyati; nityatvāt avināśasvabhāvattvāt ca | tasmāttau na samyak ātmasvarūpābhijñāviti bhāvaḥ | idaṃ mantradvayaṃ paramātmaratayā kaiścidvyākhyātam | janmamaraṇādivikārābhāvasya hantṛtvahatatvādyabhāvasya paramātmanyapi sūpapādatvāt idamanādaraṇīyam | na hanyate hanyamāne śarīre (ka.u.2-18) iti hanyamānaprākṛtaśarīrasambandhitvanirdeśasya ubhau tau na vijānītaḥ iti ajñatvābhidhānasya ca, jīve eva saṅgatatvena paramātmaparatve asambhavadrūpatayā ca jīvaparatvasyaiva ucitatvāt | lokasiddhahantṛhatabhāvabhrānteḥ nirāsāya asya mantradvayasya pravṛtteḥ tasyāśca bhrānteḥ paramātmani kasyacidapi abhāvāt | tasmāt jīvasvarūpaparataiva avaseyeti bhāvaḥ |

Linked texts (1)