Pramāṇa · Search · About · API

Kaṭha Upaniṣad 2.23.p8

Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 2.23.p8

Language
Sanskrit

2.23.p8

ā.bhā. - martyaḥ - upalakṣaṇametat adhikārimātrasya | tena, manuṣyadevādirūpodhikārītyarthaḥ | etat - pūrvoktaṃ paramātmasvarūpam, śrutvā - gurūpadeśato vedāntavākyadvārā niścitya, samparigṛhya - samyak saṃśayaviparyāsanirāsapūrvakam avadhārya, mananaṃ kṛtvā iti yāvat | upalakṣakamidaṃ nididhyāsanasyāpi; tena śravaṇa-manana-nididhyāsanapūrvakaṃ sākṣātkṛtvā ityarthaḥ | dharmyam - dharmaśabdaḥ puṇyapāparūpakarmamātraparaḥ; tena karmasādhyam śarīrendriyādikaṃ dharmyam ityucyate | pravṛhya - prārabdhāvasāne sati parityajya, aṇum - sarvataḥ sūkṣmam - pūrvatra nirdiṣṭam, etam paramātmānam, pratyakṣaviṣayatopalakṣite etacchabdapravṛtteḥ1 etacchabdena nirdeśaṃ mṛtyuḥ svapratyakṣaviṣayatvābhiprāyeṇa akarot | āpya - aprākṛte sāketākhye deśaviśeṣe prāpya, saḥ - uktopāsanāviśiṣṭaḥ upāsako'dhikārī, modanīyama - prītiviśeṣaviṣayīkṛtamāvirbhūta apahatapāpmatvādiguṇāṣṭakaṃ svakīyaṃ vāstavaṃ brāhmasvarūpam, labdhvā modate - paramātmānubhavarūpaparamānandabhāk bhavati | saḥ aśnute sarvān kāmān saha brahmaṇā vipaścitā (tai.u.2-12), paraṃjyotirūpasampadya svena rūpeṇa niṣpadyate (chāṃ.u.8-12-2) ityādi śrutibodhitasvarūpāvirbhāvapūrvaka paramātmānubhavamokṣaśālī bhavatītyarthaḥ | evaṃ naciketasaḥ praśnasya uttaramabhidhāya, tasya mokṣayogyatāmākhyāti naciketasaṃ tvāṃ prati, sadma - brahmasvarūpaṃ dhāma, vivṛtam - samuddhāṭitadvāram | ataeva praveśāya sugamaṃ manye - jānāmi, mṛtyuḥ ahamiti śeṣaḥ | śrutiśca asya arthasya upodbalikā bhavati tasyaiṣa ātmā viśate brahmadhāma (muṃ.u.3-2-4) ityādi|

Linked texts (1)