Kaṭha Upaniṣad 2.6.p5
Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 2.6.p5
- Language
- Sanskrit
2.6.p5
ā.bhā. - sampareyate - samyak asmāllokāt parāvṛttya gamyate iti samparāyaḥ - paralokaḥ | samparāyaḥ, eva sāmparāyaḥ | yadvā - saṃparāyaḥ - paralokaḥ prayojanamasyeti sāmparāyaḥ, paralokasādhanabhūtaṃ śāstrapratipādyaṃ vartma | sa sāmparāyaḥ bālam - bālamiva vivekasparśahīnam | ata eva pramādyantam - śarīropacayasādhaneṣu paśvannaprabhṛtiṣu samāsaktatayā asamāhitacittam | vittamohena mūḍham - vittam ratnahiraṇyādi, tannimittena mohena - avivekena, mūḍham - mugdham, viṣayavāsanākavalitāntaḥkaraṇam janaṃ prati, na bhāti - na prakāśate | asti kaścit paraloko'pi padārthaḥ; tatsādhanamārgo vā śāstrabodhitaḥ iti bhānam avivekino dhanāśāparītasya naiva bhavatītyarthaḥ | tasmāt ayaṃ dṛśyamānaḥ loka evāsti; dṛṣṭasyaiva prāmāṇyābhimānāt | paraḥ - paralokaḥ, nāsti; tasya adṛśyamānatvāt iti mānī abhimānavān | saha kena paraloko dṛṣṭaḥ ? tato nāstyeva saḥ iti manyate | evambhūto janaḥ, punaḥ punaḥ - janmamaraṇaparamparayā vāraṃ vāraṃ, me - mama, daṇḍadharasya śāsituḥ yamasya, vaśam - ādhīnyam, āpadyate- mayā kriyamāṇāyāḥ mama yātanāyā viṣayo paunaḥpunyena bhavati ityarthaḥ| kvacittu iti mānī ityatra uta mānī iti pāṭhaḥ, tadā uta śabdasya apisamānārthatvāt ayaṃ loko nāsti paro'pi loko nāsti ityevam anvayaḥ kāryaḥ | tatpakṣe bāla iva vivekahīnaḥ imaṃ lokaṃ na manyate | śiṣṭaiḥ aparigṛhītatvāt, paralokamapi na manyate
Linked texts (1)
- Kaṭhopaniṣad — Sanskrit