Pramāṇa · Search · About · API

Kaṭha Upaniṣad 5.11-2.p8

Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 5.11-2.p8

Language
Sanskrit

5.11-2.p8

ā.bhā . - yato'yaṃ na lokaduḥkhasaṃspṛṣṭaḥ tasmāt etadvijñānāt śāśvatasukha- prāptiriti darśayati | so'yaṃ paramātmā saḥ ekaḥ - samābhyadhikadvitīyarahitaḥ, na tatsamaścābhyadhikaśca dṛśyate (śve.u. 6-8) iti śrutiprasiddhaśca asya svasamābhyadhika dvitīyarāhityarūpam ekatvam | vaśī - vaśo vaśībhūtaḥ, svādhīna iti yāvat | samastaḥ prapañco'syāstīti vaśī | yadadhīnaṃ samastaṃ cidacidātmakaṃ jagat tādṛśaḥ ityarthaḥ | tatra hetumāha - sarvabhūtāntarātmā - sarveṣāṃ bhūtānāṃ cidacidrūpāṇām antarātmā, antargataḥsan niyantā ityarthaḥ | sarvāntaryāmitvādeva jagat asya vaśe'stīti bhāvaḥ | ayameva hi sarvasya kāraṇam ityapi darśayitumāha - ekaṃ bījaṃ bahudhā yaḥ karoti | yaḥ - paramātmā, ekam - svena avibhāgadaśāṃ gatam ata ekamityucyate | bījam - kāraṇaṃ pradhānam bahudhā - mahadādi vikārasvarūpeṇa anekaṃ karoti, avibhāgadaśāpannatayā ekībhūtamapi pradhānam yo nānākāreṇa karoti, svasaṃkalpamātreṇa iti bhāvaḥ | tam - paramātmānam | ātmastham - ya ātmani tiṣṭhan (bṛ.u. mā.pā. 3-7-30) ityādiśrutyanusāreṇa jīvāntargatam, ye dhīrā - buddhimantaḥ |

Linked texts (1)