Pramāṇa · Search · About · API

Kaṭha Upaniṣad 5.15.p5

Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 5.15.p5

Language
Sanskrit

5.15.p5

pra. - paramātmanaḥ yogayugālamba1nāya3 ādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt (śve. u. 3-8) sadaikarūparūpāya4 (vi.sa. upodghāta) iti pramāṇapratipannaśubhāśrayadivya- maṅgalavigraho'sti; tadviśiṣṭaḥ paramātmā vibhāti sarvatiśāyidīptimān ityāha - na tatra sūryo bhāti iti | ayaṃ ca mantraḥ, jyotirdarśanāt (bra. sū. 1-3-40) iti sūtre, sarvatejasāṃ chādakaṃ sarvatejasāṃ kāraṇabhūtamanugrāhakaṃ ca aṅguṣṭhapramitasya jyotirdṛśyate iti bhāṣyeṇa vivṛtaḥ | idañca bhāṣyam - ‘na tatra sūrya’ ityādimantre pūrvārdhasya arthamāha sarvatejasāṃ chādakamiti | uttarārdhasya pūrvapādārthamāha - sarvatejasāṃ kāraṇabhūtamiti | anubhānam | paścādbhānam | tena kāryakāraṇabhāvaḥ siddhaḥ paurvāparyanimayo hi! kāryakāraṇabhāva iti bhāvaḥ | caturthapādārthamāha - anugrāhakamiti | yasyādityo ma mupayujya bhāti ityādiśrutiśca anugrāhakatve pramāṇam iti vyāsāryaiḥ vivṛtam | tadīyadīptisākṣātkārasambhave tejo'ntarāṇāmabhibhūtattvam, prathamārdhārthaḥ; tejo'ntarotpattau tadupādāna - dravyānugrāhakatvarūpaṃ nimittatvam, tṛtīyapādārthaḥ, cākṣuṣaraśmyanugrāhakacandrātāpāderiva1, utpannasyāpi tejasaḥ svasambandhena svakāryakaraṇasāmarthyādhāyakatva- lakṣaṇānugrāhakatvam, caturthapādārtha ityapyarthastatraiva draṣṭavyaḥ |

Linked texts (1)