Pramāṇa · Search · About · API

Kaṭha Upaniṣad 6.1.5.p7

Kaṭhaprakāśikā (Raṅgarāmānuja) 6.1.5.p7

Language
Sanskrit

6.1.5.p7

ā.bhā. - prakṛtiviviktajīvātmajñānānantaraṃ paramātmajñānasya bhāvitvāt jīvātmajñānaṃ dehendriyavilakṣaṇatayā kāryam, tathā karaṇe eva paramātmajñānadvārā śokanivṛttisambhavaḥ ityabhiprāyeṇāha - indriyāṇām iti | śarīrāderapi upalakṣaṇam | prāyaśo loke dahendriyāṇyeva ātmatayā pratipādyamānā bhavanti, ahaṃsthūlaḥ, ahaṃkṛśaḥ, ahaṃkāṇaḥ, ahaṃ badhiraḥ ityādi anubhavāt, parantu ayamanubhavaḥ kāryakāraṇarūpa- dehendriyasaṅghāte ātmatvabhrāntyaiva bhavati | ata indriyāṇāṃ cakṣurādīnāṃ bāhyānām antarāṇāṃ ca mana ādīnāṃ pṛthagbhāvaḥ | jīvātmāpekṣayā svabhāvavilakṣaṇatā vibhinnatā ityetat | taṃ dehendriyavailakṣaṇyarūpaṃ pṛthakbhāvam, pṛthak - svasvakāraṇāt, utpadyamānānām matvā - ātmā bhinnaḥ, bhinnāni dehendriyāṇi iti vijñāya, dhīraḥ - buddhimān, na śocati - na saṃsāraduḥkham anubhavati | yat iti yau ityarthakam | tathā yat udayāstamayau - utpādavināśau, tau ca jāgrat svāpādidaśāsu indriyavyāpārāṇāmeva bhavatosta indriyagatāveva na ātmagatau, ityevam matvā, dhīro na śocati ityanvayaḥ | dehendriyagatamātmavailakṣaṇyam ātmagataṃ dehendriyavailakṣaṇyaṃ jñātvā, utpādavināśitvam indriyāṇāmeva dehasahitānām na ātmana ityevaṃ

Linked texts (1)