Pramāṇa · Search · About · API

Kauṣītaki Upaniṣad 1.7.2

Kauṣītakyupaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda) 1.7.2

Language
Sanskrit

1.7.2

prathame'dhyāye paryaṅkavidyoktā tatra coktaṃ sa āgacchatyamitaujasaṃ paryaṅkaṃ sa prāṇa ityādinā prāṇasya mahāprabhāvatvaṃ | upāsakaśca mandamadhyamottamabhedena trividhaḥ, tatra yaḥ sakṛduktaṃ sopapattikaṃ gṛhṇāti sa uttamaḥ, yastu anekaśa ucyamānamātmānaṃ guruṃ ca saṃkleśya gṛhṇāti sa mandaḥ, yastu guruktaṃ gṛhṇan svacittaṃ niroḍumaśaktaḥ sa madhyamaḥ| sa tu guruṇoktasya vānyasya vā upadeśena cittadhairyyaṃ vividhairvaidikairupāyairnetavya iti nyāyamāśrayantī bhagavatī śrutiḥ prāṇopāsanaṃ cittasthairyyakaramanekaphalakalpadrumarūpaṃ tadidañca vāhyādhyātmikakarmāṇi vividhaphalāni vaktuṃ dvitīyamadhyāyamārabhate| tatra prāṇe brahmetyupāsanaṃ vivakṣuḥ prasiddharṣermatamāha| prāṇo yo'yamāsye'ntaḥ pañcavṛttiḥ brahma satyajñānānandādirūpaṃ jagatkāraṇaṃ| iti ha smāha, ha aitihye sma prasiddhau ityāha evamuktavān kauṣītakiḥ | ku kutsitaṃ nindyaṃ heyamityarthaḥ, śītaṃ śītaṃ śītalaṃ sāṃsārikaṃ sukhaṃ yasya sa kuṣīta eva kuṣītakaḥ tasyāpatyaṃ kauṣītakiḥ| nanu brahma mahārājaupacārārhaṃ prāṇastu na tathetyāśaṅkaya prāṇe'pi mahārājacihnāni kānicitsampādayati, tasya uktasya, ha prasiddhasya, vai smaryyamāṇasya, etasya pratyakṣasyaiva mukhavile vartamānasya prāṇasya pañcavṛtteḥ, brahmaṇaḥ brahmābhinnasya

Linked texts (1)