Pramāṇa · Search · About · API

Kauṣītaki Upaniṣad 4.19.5

Kauṣītakyupaniṣaddīpikā (Śaṅkarānanda) 4.19.5

Language
Sanskrit

4.19.5

prādhānyamuktvā bhoge'pi prādhānyaṃ vaktuṃ dṛṣṭāntamāha, tat tatra bhogaprādhānye dṛṣṭāntaḥ, yathā dṛṣṭānte śreṣṭho kuṭumbī svaiḥ jñātyādibhiḥ saha bhuṅkte annamatti, yathā vā yadvat, vāśabdaḥ prakārāntareṇa dṛṣṭāntārthaḥ, śreṣṭhinaṃ pradhānakuṭumbinaṃ dravyadvārā annamiva svāḥ jñātyādyāḥ bhuñjate adanti, evameva anenaiva prakāreṇa na tvanyena, eṣaḥ prājña ātmā vyākhyātaṃ, jñānakriyāśaktyupādhirityarthaḥ, etaiḥ pratiprāṇivyavasthitaiḥ ātmabhiḥ ahañchabdapratyayālambanaiḥ vāgādibhiḥ saha bhuṅkte atti | athavā dṛṣṭāntadārṣṭāntikayostṛtīyā karaṇārthā | na hi nirmanuṣyasya kuṭumbino dravyavato'pi bhogaḥ sambhavati parairdravyāpahārādeḥ sambhavāt | evamasaṅgodāsīnasya citisvabhāvasyātmano'pi vinā karaṇādikaṃ na bhogaḥ, yathā śreṣṭhī svaiḥ vyākhyātaṃ, utpanne kārye pradhānakuṭumbī yena prakāreṇa svairjñātiprabhṛtibhiḥ saha paryālocyānvavasyati, evametairātmabhirayamātmeti bahiraivāvagantavyaṃ | tametamātmānamityasya prapañcārthamāha, evaṃ vai anenaiva yathā śreṣṭhinaṃ svā iti vakṣyamāṇenaiva prakāreṇa taṃ indriyāṇāmadhiṣṭhātāraṃ ātmānameta ātmāno-

Linked texts (1)