Khilakanda 11
Khilakāṇḍa 11
- Language
- Sanskrit
Contents
- 11.3 — 1 part
11.1
) iti
smṛteḥ | yasmāt evaṃ ekaikasya brahmatvaṃ nopapadyate | tasmāt ‘ ha ’ kila ‘ ete eva tu devate ’ annaprāṇalakṣaṇe
‘ ekadhābhūyaṃ ’ ekadhābhāvaṃ ‘ bhūtvā ’ gatvā ‘ paramatāṃ ’ paramatvaṃ ‘ gacchataḥ ’ brahmatvaṃ prāpnuta ityarthaḥ
11.2
annaprāṇayorekatvena brahmadṛṣṭiḥ kāryā ityetamarthaṃ itihāsoktyā draḍhayati-taddha smāha prātṛdaḥ pitaraṃ kiṃ
svidevaivaṃ viduṣe sādhu kuryātkimevāsmā' asādhu kuryāditīti | tadetadannaprāṇaikatvabrahmadarśanaṃ vidvān ‘ha’
kila prātṛdanāmā ṛṣīśvaro hṛṣṭaḥ san svaṃ ‘ pitaraṃ ’ prati ‘ āha sma ’ | kiṃsviditi vitarke | yathā mayā
brahma parikalpitam | ‘ evaṃ ’ brahma ‘ viduṣe ’ ‘ sādhu ’ śobhanaṃ pūjāṃ ‘ kiṃkhit ’ kuryāt | na kiṃcidasya kartavyamiṣyate | anena sarvasyāpi prāptavyasya prāptatvāt | tathā ‘asmai ’ viduṣe ‘ asādhu ’ aśobhanaṃ vā ‘ kimeva ’
kuryāt | na kiṃcidapi kuryāt | loka iti śeṣaḥ | asya nirastāśeṣāsādhutvāt | itiśabdaḥ prātṛdvacanasamāptidyotaka ityarthaḥ | evamannaprāṇayorekatvavijñānavato na sādhukaraṇena mahattvaṃ nāpyasādhukaraṇena khaṇḍitatvaṃ, kiṃ tu -tasya
kṛtakṛtyatvameveti putreṇokte sati naitāvanmātravijñānāt kṛtakṛtyatā puruṣasya, kiṃtu-asti jñātavyāntaramityabhipretya
pitā putraṃ vārayatītyāha-sa ha smāha pāṇinā mā prātṛda kastvenayorekadhābhūyaṃ bhūtvā paramatāṃ gacchatīti
‘ saḥ ’ pitā ‘ ha ’ kila he ‘prātṛda’ ! iti putraṃ sambodhya ‘pāṇinā’ hastena vārayan ‘mā’ maivaṃ vocaḥ iti ‘ āha
sma ’ pratyaṣedhayadityarthaḥ | etayorannaprāṇayorekadhābhūyaṃ ‘ bhūtvā ’ ‘ kastu ’ ko vā vidvān ‘ paramatāṃ gacchati ’ na
kaścidapi | tasmānnaivaṃ vaktumarhasi | akṛtakṛtyo'sāvitītyarthaḥ
11.3
kathaṃ tarhi jñānāt kṛtakṛtyaḥ syāt ityapekṣāyāmanraprāṇayoḥ saśaktikayoḥ ekatvavijñānāt tathā syāt | na
vi̱ṣṭāni̱ rami̍ti prā̱ṇo vai ra̍ṃ prā̱ṇe hīmā̍ni sarvā̍ṇi bhū̱tāni̱ ratā̍ni
sarvā̍ṇi ha̱ vā'a̱sminbhū̱tāni̍ vi̱śante̱ sarvā̍ṇi bhū̱tāni̍ ramante̱ ya'
e̱vamved
11.3.p1
iti caturdaśe kāṇḍe ṣaṣṭhe prapāṭhake bṛhadāraṇyakopaniṣadi caturthaprapāṭhake ṣoḍaśaṃ brāhmaṇam
11.16
( 6 ) 4