Maitri (Maitrāyaṇīya) Upaniṣad 3.1.2
Maitryupaniṣaddīpikā (Rāmatīrtha) 3.1.2
- Language
- Sanskrit
3.1.2
yadyekasya viruddhadharmasaṃsargavirodhādṛtabhuganyaḥ syāditi manyadhve tarhyastyanya ṛtabhuk saṃsārī yo dvandvairabhibhūyate iti tāvad gṛhṇītetyuttaramāha prajāpatiḥ “asti 0 upavyākhyānaṃ” iti | yo'yaṃ sitāsitairityādi paribhramatītyantenoktaḥ sa nityaśuddhatvādilakṣaṇādātmano'paro'nyo'sti ko'sau bhūtātmā bhūtābhedenopalabhyamāna ityarthaḥ | ko'yaṃ bhūtātmeti tatrāha tasyopavyākhyānaṃ, tasya bhūtātmanaḥ spaṣṭavyākhyānaṃ prapañcanaṃ, śṛṇuteti śeṣaḥ | “pañcatanmātrā 0 bhūtātmetyuktaṃ” iti | śabdasparśarūparasagandhāḥ sūkṣmāḥ pañcatanmātrākhyāḥ avyākṛtākhyādavidyāśabalitādātmanaḥ sakāśāt krameṇa jātā bhūtaśabdenāpañcīkṛtapañcamahābhūtaśabdenocyante vedānteṣu | athānantarametānyeva parasparānupraveśena pañcīkṛtāni guṇaguṇibhāvena pariṇamya sthitāni pañcamahābhūtāni bhūtaśabdenocyanta ityarthaḥ | athaivaṃ sati teṣāmubhayavidhabhūtānāṃ yat samudayaṃ yaḥ samudāyaḥ pariṇāmaviśeṣastaccharīramityuktaṃ vedānteṣviti yojyam | prāṇendriyāntaḥkaraṇasahitasūkṣmabhūtasamudāyo liṅgaśarīraṃ, pañcīkṛtapañcamahābhūtasamudāyaḥ sthūlaṃ śarīramityuktamiti vibhāgaḥ | evaṃ bhūta-
Linked texts (1)
- Maitrāyaṇīyopaniṣad — Sanskrit