Pramāṇa · Search · About · API

Upanishads 31

Upaniṣads 31

Language
Sanskrit

Contents

31.2

atha brahmānandavallī

31.1

oṃ saha nāvavatu || saha nau bhunaktu || saha vīryaṃ karavāvahai || tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai || oṃ śāntiḥ
śāntiḥ śāntiḥ
oṃ brahmavidāpnoti param || tadeṣā'bhyuktā || satyaṃ
jñānamanantaṃ brahma || yo veda nihitaṃ guhāyāṃ parame
vyoman || so'śnute sarvān kāmān saha || brahmaṇā vipaściteti || tasmādvā etasmādātmana ākāśaḥ saṃbhūtaḥ
ākāśādvāyuḥ || vāyoragniḥ || agnerāpaḥ || adbhyaḥ
pṛthivī || pṛthivyā oṣadhayaḥ || oṣadhībhyo'nnam
annātpuruṣaḥ || sa vā eṣa puruṣo'nnarasamayaḥ || tasyedameva śiraḥ || ayaṃ dakṣiṇaḥ pakṣaḥ || ayamuttaraḥ pakṣaḥ
ayamātmā || idaṃ pucchaṃ pratiṣṭhā || tadapyeṣa śloko
bhavati || iti prathamo'nuvākaḥ

31.2-2

annādvai prajāḥ prajāyante || yā: kāśca pṛthivīm̐śritāḥ
atho annenaiva jīvanti || athainadapiyantyantataḥ || annaṃ
hi bhūtānāṃ jyeṣṭham || tasmātsarvauṣadhamucyate || sarvaṃ vai
te'nnamāpnuvanti || ye'nnaṃ brahmopāsate || annaṃ hi bhūtānāṃ
jyeṣṭham || tasmātsarvauṣadhamucyate || annādbhūtāni jāyante
jātānyannena vardhante || adyate'tti ca bhūtāni tasmādannaṃ
taducyata iti || tasmādvā etasmādannarasamayāt || anyo'ntara ātmā prāṇamayaḥ || tenaiṣa pūrṇaḥ || sa vā eṣa puruṣavidha eva || tasya puruṣavidhatām || anvayaṃ puruṣavidhaḥ
tasya prāṇa eva śiraḥ || vyāno dakṣiṇaḥ pakṣaḥ || apāna
uttaraḥ pakṣaḥ || ākāśa ātmā || pṛthivī pucchaṃ pratiṣṭhā
tadapyeṣa śloko bhavati || iti dvitīyo'nuvākaḥ

31.3

prāṇaṃ devā anu prāṇanti || manuṣyāḥ paśavaśca ye
prāṇo hi bhūtānāmāyuḥ || tasmātsarvāyuṣamucyate || sarvameva ta āyuryanti || ye prāṇaṃ brahmopāsate || prāṇo hi
bhūtānāmāyuḥ || tasmātsarvāyuṣamucyata iti || tasyaiṣa
eva śārīra ātmā || yaḥ pūrvasya || tasmādvā etasmāprāṇamayāt || anyo'ntara ātmā manomayaḥ || tenaiṣa
pūrṇaḥ || sa vā eṣa puruṣavidha eva || tasya puruṣavidhatām || anvayaṃ puruṣavidhaḥ || tasya yajureva śiraḥ || ṛg
dakṣiṇaḥ pakṣaḥ || sāmottaraḥ pakṣaḥ || ādeśa ātmā
atharvāṅgirasaḥ pucchaṃ pratiṣṭhā || tadapyeṣa śloko bhavati
iti tṛtīyo'nuvākaḥ

31.4

yato vāco nivartante || aprāpya manasā saha
ānandaṃ brahmaṇo vidvān || na nibheti kadācaneti || tasyaiṣa
eva śārīra ātmā || yaḥ pūrvasya || tasmādvā etasmānmanomayāt || anyo'ntara ātmā vijñānamayaḥ || tenaiṣa pūrṇaḥ
sa vā eṣa puruṣavidha eva || tasya puruṣavidhatām
anvayaṃ puruṣavidhaḥ || tasya śraddhaiva śiraḥ || ṛtaṃ dakṣiṇaḥ
pakṣaḥ || satyamuttaraḥ pakṣaḥ || yoga ātmā || mahaḥ pucchaṃ
pratiṣṭhā || tadapyeṣa śloko bhavati || iti caturtho'nuvākaḥ

31.5

vijñānaṃ yajñaṃ tanute || karmāṇi tanute'pi ca || vijñānaṃ
devāḥ sarve || brahma jyeṣṭhamupāsate || vijñānaṃ brahma cedveda
tasmāccenna pramādyati || śarīre pāpmano hitvā || sarvānkāmānsamaśnuta iti || tasyaiṣa eva śārīra ātmā
yaḥ pūrvasya || tasmādvā etasmādvijñānamayāt || anyo'ntara
ātmānandamayaḥ || tenaiṣa pūrṇaḥ || sa vā eṣa puruṣavidha
eva || tasya puruṣavidhatām || anvayaṃ puruṣavidhaḥ || tasya
priyameva śiraḥ || modo dakṣiṇaḥ pakṣaḥ || pramoda uttaraḥ
pakṣaḥ || ānanda ātmā || brahma pucchaṃ pratiṣṭhā || tadapyeṣa
śloko bhavati || iti pañcamo'nuvākaḥ

31.6

asanneva sa bhavati || asadbrahmeti veda cet || asti
brahmeti cedveda || santamenaṃ tato viduriti || tasyaiṣa eva
śārīra ātmā || yaḥ pūrvasya || athāto'nupraśnāḥ || utāvidvānamuṃ lokaṃ pretya || kaści na gacchatī 3 || āho vidvānamuṃ lokaṃ pretya || kaścitsamaśnutā 3 u || so'kāmayata
bahu syāṃ prajāyeyeti || sa tapo'tapyata || sa tapastaptvā
idam̐ sarvamasṛjata || yadidaṃ kiṃca || tatsṛṣṭvā || tadevānuprāviśat || tadanupraviśya || sacca tyaccābhavat || niruktaṃ
cāniruktaṃ ca || nilayanaṃ cānilayanaṃ ca || vijñānaṃ
cāvijñānaṃ ca || satyaṃ cānṛtaṃ ca || satyamabhavat || yadidaṃ
kiṃca || tatsatyamityācakṣate || tadapyeṣa śloko bhavati
iti ṣaṣṭho'nuvākaḥ

31.7

asadvā idamagra āsīt || tato vai sadajāyata
tadātmānam̐ svayamakuruta || tasmāttatsukṛtamucyata iti
yadvai tatsukṛtam || raso vai saḥ || rasam̐ hyevāyaṃ labdhvānandī bhavati || ko hyevānyātkaḥ prāṇyāt || yadeṣa ākāśa ānando na syāt || eṣa hyevānandayāti || yadā
hyevaiṣa etasminnadṛśye'nātmye'nirukte'nilayane'bhayaṃ pratiṣṭhāṃ vindate || atha so'bhayaṃ gato bhavati || yadā hyevaiṣa
etasminnudaramantaraṃ kurute || atha tasya bhayaṃ bhavati
tattveva bhayaṃ viduṣo manvānasya || tadapyeṣa śloko bhavati
iti saptamo'nuvākaḥ

31.8

bhīṣā'smādvātaḥ pavate || bhīṣodeti sūryaḥ || bhīṣāsmādagniścendraśca || mṛtyurdhāvati pañcamaḥ iti || saiṣā''nandamīmāṃsā bhavati || yuvā syātsādhuyuvādhyāyakaḥ
āśiṣṭho dṛḍhiṣṭho baliṣṭhaḥ || tasyeyaṃ pṛthivī sarvā vittasya
pūrṇā syāt || sa eko mānuṣa ānandaḥ || te ye śataṃ
mānuṣā ānandāḥ || sa eko manuṣyagandharvāṇāmānandaḥ
śrotriyasya cākāmahatasya || te ye śataṃ manuṣyagandharvāṇāmānandāḥ || sa eko devagandharvāṇāmānandaḥ || śrotriyasya cākāmahatasya|| te ye śataṃ devagandharvāṇāmānandāḥ
sa ekaḥ pitṝṇāṃ ciralokalokānāmānandaḥ || śrotriyasya
cākāmahatasya || te ye śataṃ pitṝṇāṃ ciralokalokānāmānandāḥ || sa eka ājānajānāṃ devānāmānandaḥ || śrotriyasya cākāmahatasya || te ye śatamājānajānāṃ devānāmānandāḥ || sa ekaḥ karmadevānāṃ devānāmānandaḥ || ye
karmaṇā devānapiyanti || śrotriyasya cākāmahatasya || te
ye śataṃ karmadevānāṃ devānāmānandāḥ || sa eko devānāmānandaḥ || śrotriyasya cākāmahatasya || te ye śataṃ devānāmānandāḥ || sa eka indrasyānandaḥ || śrotriyasya cākāmahatasya || te ye śatamindrasyānandāḥ || sa eko bṛhaspaterānandaḥ || śrotriyasya cākāmahatasya || te ye śataṃ bṛhaspaterānandāḥ || sa ekaḥ prajāpaterānandaḥ || śrotriyasya
cākāmahatasya || te ye śataṃ prajāpaterānandāḥ || sa eko
brahmaṇa ānandaḥ || śrotriyasya cākāmahatasya || sa yaścāyaṃ
puruṣe || yaścāsāvāditye || sa ekaḥ || sa ya evaṃvit
asmāllokātpretya || etamannamayamātmānamupasaṃkrāmati
etaṃ prāṇamayamātmānamupasaṃkrāmati|| etaṃ manomayamātmānamupasaṃkrāmati || etaṃ vijñānamayamātmānamupasaṃkrāmati
etamānandamayamātmānamupasaṃkrāmati || tadpyeṣa śloko
bhavati || ityaṣṭamo'nuvākaḥ

31.9

yato vāco nivartante || aprāpya manasā saha || ānandaṃ
brahmaṇo vidvān || na bibheti kutaścaneti || etagṃ ha
vāva na tapati kimahagṃ sādhu nākaravam || kimahaṃ
pāpamakaravamiti || sa ya evaṃ vidvānete ātmānagṃ
spṛṇute || ubhe hyevaiṣa ete ātmānagṃ spṛṇute || ya evaṃ
veda || ityupaniṣat || iti navamo'nuvākaḥ

31.9.p1

brahmavididamayamidamekavigṃśatirannādannarasamayātmāṇo vyāno'pāna ākāśaḥ pṛthivī pucchagṃ ṣaḍvigṃśatiḥ
prāṇaṃ yajurṝk sāmādeśo'tharvāṅgirasaḥ pucchaṃ drāviṃśatiyaṃtaḥ śraddhartaṃgṃ satyayogo maho'ṣṭādaśa vijñānaṃ priyaṃ modaḥ
pramoda ānando brahmapucchaṃ drāviṃśatirasatvevāthāṣṭāvigṃ
śatirasatṣoḍaśa bhīṣā'smānmānuṣo manuṣyagandharvāṇāṃ
devagandharvāṇāṃ pittṝṇāṃ ciralokalokānāmājāmajānāṃ
karmadevānāṃ ye karmaṇā devānāmindrasya bṛhaspateḥ prajāpaterbrahmaṇaḥ || sa yaśca saṃkrāmatyekapañcāśadyataḥ kutaśca naitamekādaśa nava || brahmavidya evaṃ vedetyupaniṣat
saha nāvavatu || saha nau bhunaktu || saha vīryaṃ karavāvahai || tejasvināvadhītamastu mā vidviṣāvahai || oṃśāntiḥ
śāntiḥ śāntiḥ

31.9.p2

iti brahmānandavallī || 2

Linked texts (5)