Upanishads 20.2.3
Upanishads 20.2.3
- Language
- Sanskrit
20.2.3
cetanācetanairdehī paramātmā bhavānyaham
arcātmanāvatīrṇo māṃ jānanto hi vimohitāḥ
kṛtvā dāruśilābuddhiṃ gacchanti narakāyutam
svayambhūnāṃ vimānānāmabhito yojanadvayam
kṣetre pāpaharaṃ proktaṃ mṛtānāmapavargadam
yojanaṃ divyadeśānāṃ siddhānāmarthameva ca
manuṣyāṇāṃ vimānānāmabhitaḥ kośamuttamam
gṛhamātraṃ praśastaṃ vā gṛhārcā yatra vidyate || iti
puruṣasaṃhitāyāṃ nāradaṃ prati sanatkumāraḥ—
purā nārāyaṇo devaḥ kṛpayā parayānvitaḥ
devatiryaṅmanuṣyādīn vīkṣya saṃsāramadhyagān
evaṃ sañcintayāmāsa saṃsmaran vaibhavaṃ svakam
svataḥpramāṇavākyaiśca durvijñānaṃ vadanti mām
aṇoraṇīyānmahato mahīyānnirguṇo guṇī
digdeśakālāvasthādyairasau cāmedyavaibhavaḥ
pradhīkṣayavihīnaśca satyakāmo nirañjanaḥ
vinendriyeṇa sarvajño vinā pādena sarvagaḥ
anāso'nubhavan gandhaṃ spṛśan sarvamapāṇikaḥ
śṛṇvan śrutiṃ vinā śabdamajihvo'pi lihn rasam
sādhanena vinā sarvaṃ sādhyaṃ sādhayate'nvaham
tasmātsarvapramāṇena sudurjñānataro brahma
majjñānābhāvage mokṣo na siddhyati kadācana
tasmātsaṃsāracakre'smin bhrāmyante ca sudustare
uddhareyamimān sarvān yātanāśatasaṃkulān
iti sañcintya bhagavān svacchandopāttavigrahaḥ
hitvaupaniṣadaṃ veṣaṃ pramāṇānāmagocaram
sarveṣāṃ harṣadaṃ bhaktyā dṛṣṭamātreṇa muktidam
sarvakalyāṇasaṃpūrṇaṃ guṇarāśisamāśrayam
sahasramukhadakpādamādade rūpamadbhutam || iti
ataḥ svayaṃ ca bhagavān krīḍātmakamavāsṛjat
avatārasya satyatvamajihāsan svabhāvataḥ
śuddhasattvamayatvaṃ ca svecchāmātreṇa dāsatā
dharmajño'sau samūhaśca sādhusaṃrakṣaṇārthitā