Chandahsutra 6.26

6.26

‘sarvvataḥ saitavasye’ti nivṛttam | ‘capalāyujo n’ ityasmādayuggrahaṇamanuvarttate | “vipulā yugmaḥ saptamaḥ” iti sarvvamanuvarttate | ayukpāde yadā caturthādakṣarāt parato yakāraṃ bādhitvā bhakārarephanakāratakārā vikalpena bhavanti, tadāsau vipulā nāma || tatra bhakāreṇa vipulodāharaṇam— sa ra bha ga sa ma ja ga iyaṃ sakhe candramukhī smitajyotsnā ca māninī | ga ra bha ga ga ja ja ga indīvarākṣī hṛdayaṃ dandahīti tathāpi me ||
‘ayuja’ iti jātipakṣe dvayorapi pādayorgrahaṇam | vyaktipakṣe punarekasya | ekapakṣe punaḥ prathamasya tṛtīyasya vā | tathāca mahākavīnāṃ prayogāḥ— la ra bha ga ga ya ja ga vaṭe vaṭe vaiśravaṇa- ścatvare catvare śivaḥ | ga ya ya ga ga bha ja ga parvvate parvvate rāmaḥ sarvvatra madhusūdanaḥ || ga bha ya ga ga ya ja ga devaḥ sa jayati śrīmān daṇḍadhārī mahīpatiḥ | ga ra bha ga na ja ja la yasya prasādādbhuvanaṃ śāśvate pathi tiṣṭhati || la ra bha ga la ta ja ga upasthitaṃ prāñjalinā vinītena garutmatā | ga ra bha ga ga ta ja ga nārāyaṇaṃ staumi sadā bhaktānāṃ bhayanāśanam || ityādi |
idānīṃ makāra ( ||| ) vipulodāharaṇam— ga ra na ga ga ya ja ga ' ' | ' | | | ' ' | ' ' | ' | ' yasyā vibhāti vipulā maṇmayasthānapiṇḍikā | ga ya na ga ga ta ja ga ' | ' ' | | | ' ' ' ' | | ' | ' yā catuḥṣaṣṭicaturā sā strī syānnṛpavallabhā || tathaiva bhāraviḥ— la ra na ga la ta ja ga | ' | ' | | | ' | ' ' | | ' | ' yuyutsaneva kavacaṃ kimāmuktamidaṃ tvayā | la ra na ga ga ja ja ga | ' | ' | | | ' ' | ' | | ' | ' tapasvino hi vasane kevalājinavalkale || vyaktipacce kālidāsaḥ— la ma na ga ga ma ja ga | ' ' ' | | | ' ' ' ' ' | ' | ' anākṛṣṭasya viṣayai— rvidyānāṃ pāradṛśvanaḥ | ga ja ya ga ga ta ja ga ' | ' | | ' ' ' ' ' ' | | ' | ' tasya dharmaraterāsīd— vṛddhatvaṃ jarasā vinā || tathāca—
idānīṃ takāra ( ' ' | ) vipulodāharaṇam—jātipakṣe—
vyaktipakṣe—
tathānyeṣāmapi prayogo jātipakṣe-ga ja ya ga ga ya ja ga lokavat pratipattavyo laukiko'rthaḥ parīkṣakaiḥ | ga bha ta ga la ya ja ga lokavyavahāraṃ prati sadṛśau bālapaṇḍitau || idānīṃ cakārākṛṣṭaṃ makāra ( SSS ) vipulodāharaṇam--jātipakṣe-ga ra ma ga ga ya ja ga sarvātiriktaṃ lāvaṇyaṃ bibhratī cāruvibhramā | ga ra ma ga ga ma ja ga strīlokasṛṣṭistvanyaiva niḥsāmānyasya vedhasaḥ || vyaktipakṣe śrīkālidāsaḥ-la ra bha ga la ya ja ga manobhirāmā śṛṇvantau rathanemisvanonmukhaiḥ | ga ya ya ga la ma ja ga ṣaḍjasaṃvādinīḥ kekā dvidhābhinnāḥ śikhaṇḍibhiḥ ||
sakāreṇa(||')pi kvacidvipulā dṛśyate | yathā,— la bha ya ga la ta ja ga | ' | | | ' ' ' | ' ' | | ' | ' jitetulabhate lakṣmīṃ mṛte cāpi varāṅganāḥ | la ya sa ga ga ta ja ga | | ' ' | | ' ' ' ' ' | | ' | ' raṇavidhvaṃsini kāye kā cintāmaraṇeraṇe || saṅkīrṇāśca vipulāprakārā dṛśyante | tathā cānyairuktam— la ma na ga la ya ja ga | ' ' ' | | | ' | | ' ' | ' | ' kvacit kāle prasaratā kvacidāpatyavighnatā || la ra bha ga la ma ja ga | ' | ' ' | | ' | ' ' ' | ' | ' śuneva sāraṅgakulaṃ tvayā bhinnaṃ dviṣāṃ kulam || ityādayo vipulā vikalpāḥ saṅkīrṇāścānukoṭiśaḥ kāvyeṣu dṛśyante | sarvāsaṃ vipulānāṃ caturtho varṇaḥ prāyeṇa gururbhavatītyāmnāyaḥ ||
‘tṛtīya’syeti grahaṇāttasyā udgatāyā evānye trayaḥ pādā gṛhyante | tṛtīyapāde tu viśeṣaḥ | tṛtīya pāde rephanakārabhakāragakārairdaśākṣarāṇi bhavanti, tat ‘saurabhakaṃ’ nāma || tatrodāharaṇam |—
ra na bha ga sa ja sa ja ga etadeva tava saurabhakaṃ, yadudīritārthamapi nāvabudhyase ||
‘tṛtīya’syetyanuvarttate | tasminnupasthitapracupite tṛtīyasya pādasya sthāne yadā nakārau sakāranakārau punarnakārasakārau ca bhavatastadā ‘varddhamānaṃ” nāma vṛttaṃ bhavati || tatrodāharaṇam—
na na sa na na sa | | | | | | | | ' | | | | | | | | ' madaka lakari gamanā pariṇa taśaśi vadanā, na na na ja ya | | | | | | | | | | ' | | | ' ' janaya timama manasi mudaṃ ma dirākṣī ||