Kathakagrihyasutra 10.1
Commentary of Devapāla 10.1
- Language
- Sanskrit
10.1
sarvatra rāṣṭrabhṛtāṃ devānāmārṣam | rāṣṭrabhṛtaśca ādityāgnicandravāyudivasarātriyajñadakṣiṇātmakāḥ, ye bodhapratibodhetyanuvāke vyākhyātāḥ | agniratra devatā | ṛtaṃ jalaṃ sahate prasahate'bhibhavati kāṣṭhasāgarādigataṃ dahati bhaumavāḍavādiko yataḥ, ata ṛtāṣāṭ 'nahivṛtivṛṣivyadhirucisahitaniṣu kau' ( 6|
3|116 ) iti dīrghaḥ | 'saheḥ pṛtanartābhyāṃ ca' (8|
3|119) iti ṣatvam | ṛtadhāmā dhāmaśabdasya trayo'rthāḥnāma sthānaṃ tejaśceti, ṛtaśabdasyāpi-satyaṃ jalaṃ yajñastejaśceti catvāraḥ | satyatejāḥ utkaṭabalaḥ, yajñasthānaḥ, jalasthānaśca vaḍavāgnau darśanāt ārdrandhane ca, sthirasthititvāt satyanāmā ca | aṅgati gacchati sarvānarthānityagniḥ, nahi agniśūnyaṃ kiṃcidasti sarvatra coṣmadarśanāt | agniriti nāmadheyamitaraviśeṣaṇaniveśanirdeśāya | gāṃ svargaṃ dhārayati yajñasaṃpattidvāreṇeti gandharvaḥ| so'gnirno'smākaṃ sambandhi idaṃ pratyakṣaprāptaṃ brahma vardhanaṃ paścādivedsaṃpadāṃ cayanaṃ kṣatraṃ kṣātpātu rakṣatu | svāheti nipātasya sampradānārthīyasya suhutamastu iti sarvatra arthaḥ | vaḍiti 'vī gati.........' ityasya varṇāgame varṇaviparyaye ca rūpam, vahateḥ kvibantasya vā, tena vetu vahatu vetyarthaḥ | suhutamastu, taccāgniraśnātu prāpnotu vetyarthaḥ |
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit