Kathakagrihyasutra 3.9.22
Commentary of Devapāla 3.9.22
- Language
- Sanskrit
3.9.22
he udaka tvayā śāntyātmakena sarvaśāntyātmakenāhaṃ 'śāntiyukto bhūyāsam' iti śeṣaḥ | ato'haṃ mahyaṃ svārthaṃ dvipade putrādyarthaṃ, catuṣpade gavādyarthaṃ śāntiṃ karomi | yato'si tvaṃ śāntirataḥ śāntirno astu, avidyādikleśāḥ śāmyantu naḥ ityarthaḥ | mumukṣuṃ prati śāntiḥ śāntiḥ śāntiriti abhyāso'tiśayārthaḥ saṃsārakleśaikamayatvapradarśanārthaḥ || he vāk sarasvati yā tvamuditoccāritā vaikharīrūpā, yā ca anuditā antaḥsaṃjalpādirūpā madhyamā paśyantī sūkṣmā ca, sā no'smākaṃ śivā kṣemakāriṇī bhava śaṃtamā sukhatamā, sumṛḷīkā śobhanasukhā | abhyāso'tiśayārthaḥ | mā te vyoma saṃdṛśi, vyoma chidraṃ te tava vyoma cchedaṃ mā drākṣaṃ tvadvihīnaḥ kadācidapi mā bhūvamityarthaḥ, avicchinnasthitiṃ ca tvāṃ divyena cakṣuṣā jānīyāmityarthaḥ || he vāk tvāmahaṃ mitrasya cakṣuṣā prekṣe, mitrasya cakṣuṣānvīkṣe mitradṛṣṭyā anupaśyāmītyarthaḥ | evaṃ sūryasyeti vyākhyeyam | abhiśabda ābhimukhye'tra || mitrasya sarvaprītikāriṇa ādityasya śravo dhanaṃ raśmilakṣaṇaṃ annādihetutvāt 'ahaṃ vīkṣe' iti śeṣaḥ| kīdṛśasya mitrasya| carṣaṇīdhṛtaḥ carṣaṇayo manuṣyāsteṣāṃ dhārakasya, devasya dyotanādidharmakasya| kīdṛśaṃ śravaḥ| sānasi snehakāri, uṇādiṣu snehārtha eva sānasiśabdo nipātitaḥ| dyumnaṃ dyotamānaṃ yaśoyuktamannayuktaṃ vā| tathā ca 'dyumnaṃ dyotateryaśo vā'nnaṃ vā' iti niruktakāraḥ | citraśravastamaṃ āścaryabhūtatamadhanamityarthaḥ || ātmanaivaitāṃ paṭhati | atra satyametāvanmātraṃ viśeṣaḥ || 'āpo hi ṣṭhā' ityādayastisraḥ | tāśca saṃmārjane vyākhyātāḥ ||