Kathakagrihyasutra 8.3.3
Commentary of Devapāla 8.3.3
- Language
- Sanskrit
8.3.3
rathantarabṛhadvairūpavairājaśakkararaivatāni pañca pṛṣṭhāni || ūrdhvātra pañcamī dik, adhastu na gaṇyate tasyā adharmadhāryatvāt | yathoktaṃ ‘............gatiradhastādbhavatyadharmeṇa |’ iti || catvāro varṇāḥ, anulomajo rathakāraprabhṛtivargaḥ pañcamaḥ–iti pañcajanāḥ | pañcajanānāmityatra vistāravacanaḥ pañcaśabdaḥ, pañcānāmityatra saṃkhyāvācī | vistāreṇa vargātmakena vyavasthitānāṃ janānāṃ pañcānāmityarthaḥ || carantyamuṣmam̐llokā iti carustribhuvanaṃ, tasya pañca diśo bilāni ime vai lokāścaruḥ pañcabila iti anyārthadarśanāt | jagattrayasya dhṛtyai tvā gṛhṇāmi yatastvamasmākaṃ bhūḥ, yajñadvāreṇa janmanimittam | te ca mavyatiriktā ahaṃ ca vayaṃ, teṣāmasmākaṃ havyaṃ devānāṃ devānuddiśya havanāt āśiṣo yajamānasya ājye hute yajñasampattau yajamānasyāśiṣaḥ sampadyante yataḥ || dhīyate iti dhāma | nāmāni sthānāni vīryāṇīti dhāmāni he ājya tvaṃ dhāma bhavasi | keṣām | devānāṃ dyotamānānāṃ yajamānaprabhṛtīnām | priyaṃ tarpaṇaṃ kāntaṃ ca, anādhṛṣṭamanabhibhavanīyam, devā ijyante'neneti devayajanaṃ devatābhiḥ śarīrasthābhiḥ prāṇādibhiryajñadevasārthaṃ tvāṃ gṛhṇāmi || iṣyata itīṭ annaṃ, tārdarthye caturthī ‘sāvekācastṛtīyādirvibhaktiḥ’ ( 6| iṣaūrjaśabdayorakārāntayorvyatyayena saptamīti jinendra uktavān śabdalakṣaṇe sasmāra ||
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit