Pramāṇa · Search · About · API

Kathakagrihyasutra 16.3.3

Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 16.3.3

Language
Sanskrit

16.3.3

barhirlavaṇīmaśvapaśūnāmāha gāvaḥ sīdantyasyāmiti goṣat tayā barhirlavaṇyā gāvo vartante ityevamuktam|
'pratyuṣṭaṃ rakṣaḥ pratyuṣṭārātiḥ' ityagnimabhyarthayate paśūṃstāpayan| 'uṣa-dāhe' rakṣaḥ rākṣasa upalakṣaṇametat rākṣasapiśācādikaṃ pratidagdhamastu| na vidyate rātiḥ dhanaṃ yatra
so'rātirarthābhāvaḥ alakṣmīrityādiparyāyaḥ, adānaṃ kārpaṇyaṃ vā arātiḥ, śatruvī arātiḥ sa dagdho bhavatu| barhirlavanāyottiṣṭhannāha -
iyaṃ mama dhiṣaṇā buddhiḥ barhiḥ karmabhūtam acchāgāt ābhimukhyena gantuṃ pravṛttā| 'acchābheḥ śākapūṇiḥ' ityacchaśabdo'bherarthe ābhimukhye vartate| kīdṛśī dhiṣaṇā| manunā prajāpatinā kṛtā, tathā svadhayā annena vitaṣṭā tīkṣṇīkṛtā| barhiḥsthānaṃ gacchati|
he caraṇayugalaka uru vistīrṇamantarikṣaṃ vīhi gaccha| darbhastambaṃ triḥ parilikhati|
he darbhastamba tvamindrasya kṛte pariṣūtaṃ jātaḥ| pakvaṃ madhyena yojayati|
he garbhastamba te tava paruḥ parva adhaḥ upari mā bhūt paraśudhārāsāmyena vartatāmityarthaḥ || lunāti|
'ruṣa-riṣa-hiṃsārthaḥ', te tava samācchettā lavitā ṛddhiṃ mā riṣat mā hiṃsīt| yajñasādhanaśaktiṃ mā cchaitsīdityarthaḥ| ṛddhyeti vyatyayena tṛtīyā| chinnaśeṣāṇi bhūmilagnāni punaḥprarohaṇasamarthāni barhirmūlāni abhimṛśati|
he deva barhiḥ tvaṃ jātaṃ sat śatavalśaṃ śataśākhaṃ virūha vardhasva, vayamapi tvatprasādāt sahasravalśāḥ sahasraśākhāḥ viruhema vardhiṣīmahi| bandhanāthaṃ rajjuṃ karoti -
asi tvam adityāḥ pṛthivyā rāsnā rajjuḥ| barhiḥ sannahyati -

Linked texts (1)