Pramāṇa · Search · About · API

Kathakagrihyasutra 37.17

Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 37.17

Language
Sanskrit

37.17

chandasa iti vyatyayenaikavacanam| chandasāṃ devānāmusurāṇāṃ ca tadanuṣṭupchando madhyaṃ madhyavarti devā ṛtvija āhurvadanti| yatra cchandasi pareti parāgacchati devāsuracchandasāṃ madhyamanusarati anuṣṭubityanarthakaṃ nāma devā ādadhuḥ vihitavantaḥ| atrāntarā madhye'nuṣṭup vyavasthitā| tāni ṣoḍaśini grahe viniyuktāni| tatra ca ṣoḍaśini grahe aruṇapiśaṅgo'śvo'sya dakṣiṇā matā| sā cetaracchandomadhye vyavasthitasya rājaprakhyasyāsyaiva cchandaso'nuṣṭublakṣaṇasya bhavatīti sambhāvyate| ata evambhūtaṃ tadanuṣṭupchando yo veda vetti, sa iha pāṇigrahaṇasthāne āgantumarhati ṛtvigjanyaprabhṛtiḥ, nātadvit| devāsuracchandasāṃ tu madhyavartitvamanuṣṭubha ittham -
tatraikaikākṣaravṛddhyā daivānyekākṣarādīni saptākṣarāntāni sapta cchandāṃsi bhavanti| daivī ekākṣarā gāyatrī| dvyakṣarā uṣṇik| tryakṣarānuṣṭup| evamādikrameṇa daivī jagatī saptākṣarā, āsurī tu pañcadaśākṣarā| ekaikākṣarahānyā ca prātilomyenānyāṇyāsurāṇi cchandāṃsi bhavanti| tatra navākṣarā gāyatrī bhavati| evaṃ caikākṣarādārabhya saptamākṣaraparyantānyānulomyena daivāni cchandāṃsi sthitāni| pañcadaśākṣarādārabhya prātilomyena navamamakṣaraṃ yāvadāsurāni| aṣṭamaṃ tvakṣaraṃ vargadvayasya madhye bhavati| teneyamaṣṭākṣarā anuṣṭup madhye bhavatītyalamivaitatyena|