Kathakagrihyasutra 39.12

39.12

tīrthe japati pratīkamudritānmantrānityarthaḥ| ye tīrthānīti vyākhyātā| tīrthamatra nipānaṃ nadyavatārasthānam| yathoktaṃ - 'tīrthābhidhānamicchanti tritayaṃ kṛtabuddhayaḥ| śāstraṃ caiva nipānaṃ ca vāri cāpyṛṣisevitam||' iti|
āśvinī| jagatī| he aśvinau mandamānau stūyamānau harṣayuktau mada stutimodamadetyādikādarthanirdeśāt manuṣo manuṣyasya duroṇe gṛhe rayiṃ dhanam adhattaṃ chāndaso hrasvaḥ ādhattam| kīdṛśaṃ dhanam| sahavīram putrasahitaṃ, sahastravīryaṃ vā putrapautrādimālāyuktamityarthaḥ| kiñca tīrthaṃ suprāpāṇaṃ kṛtaṃ yuvāṃ kurutaṃ svavagāhaṃ, tathā sthāṇuṃ tiṣṭhantyasmin sampada iti sthāṇuḥ| kasmai| vacasyave vaca icchatyātmanaḥ ‘supa ātmanaḥ kyac’ (3.1.18) ‘kyācchandasi’ (3:2.170) ityutvaṃ tasmai vacasyave| he śubhaspatī śubhasya pālayitārau durmatiṃ duṣṭāṃ matimasya manuṣyasya apahataṃ vināśayatam| kīdṛśīṃ durmatim| patheṣṭhāṃ pathi tiṣṭhati patheṣṭhā tāṃ surūdāmityarthaḥ|
tīrthaviśeṣanadītaraṇe'yaṃ mantraḥ| gāyatrī| ayaṃ vanaspatirvāṃnaspatyo rathaḥ no'smān mahyāḥ mahatyā nadyāḥ pāraṃ naiṣat nayatu| svasti avināśaṃ kṛtvā| sīrā ca nadī no'smākaṃ sutarā bhava bhavatu| dīrghāyutvāya dīrghāyuṣe, varcase ca asmākaṃ sīrā bhavatu| dīrghāyutvāyetyatra tvapatyoriti salopaścāndasaḥ|
anena prakṛtā nadī tīryate| he sakhāyaḥ janyāḥ uttiṣṭhata, saṃrabhadhvaṃ saprayatnā bhavata, pratarāmo nadīm| prayatnaviśeṣeṇa preṣaṇe hetumāha yato'śmanvatī pāṣāṇasaṅghaṭṭavatī nadī rīyate tīryate| śeva iti sukhanāma| ye cāśevā asukhā asan santi, tānatraiva sthāne ājahāma tyajāmaḥ tyaktvā tānācchāma ityarthaḥ| vayaṃ ca śivāndeśaviśeṣān abhivājān vājābhimukhān annaviśeṣayuktān tarema tīrtvā prāpnuyāmetyāśaṃsā|
iti ṣaḍviṃṃśī kāṇḍikā|
26 ||