Pramāṇa · Search · About · API

Kathakagrihyasutra 47.7

Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 47.7

Language
Sanskrit

47.7

bodhaścametyanuvākam| svārthe ṇic vācayatīti| śiṣṭaṃ spaṣṭam||
etatsvastyayanaṃ, svastiravināśastasyāyanaṃ prāpaṇam avināśalābhakāraṇam | rāṣṭrabhṛtāmārṣam| rāṣṭraṃ jagadvibhrati dhārayanti puṣṇanti ca ye te rāṣṭrabhṛta ādityādaya ṛtavo'pītyeke| bodhādayo'traivānuvāke purastādvyākhyātāḥ| ādityo bodhaḥ, agniḥ pratībodhaḥ prakāśakatvāt | candramāmaneārūpeṇāsvapnaḥ satatajāgaraṇān, prāṇarūpo vāyuranavadrāṇaḥ akutsitagatitvāt | divaso gopāyamāno jīvananimittakriyānuṣṭhāpanadvāreṇa, rakṣamāṇo rātriḥ| jāgṛviḥ yajñaḥ prajāpatirūpaḥ, 'yajño vai prajāpatiḥ' iti śruteḥ sarvāntaryāmirūpeṇa sarvaprāṇiṣu jāgaraṇājjāgṛviḥ, arundhatī dakṣiṇā | sāhi arīnnivārayantī satī yajamānāya phalaṃ dadāti || bodha ādityo māṃ purastāt pūrvasyāṃ diśi gopāyatāṃ rakṣatu, pratībodhaścāgniḥ, asvapnaścando māṃ dakṣiṇasyāṃ diśi gopāyatāṃ, anavadrāṇaśca vāyuḥ | prāṇaḥ gopāyamāno divaso māṃ paścimadigbhāge gopāyatāṃ, rakṣamāṇaśca rātrikālaḥ jāgṛviryajñaḥ prajāpatiruttaradigbhāge māṃ gopāyatām, arundhatī ca dakṣiṇā || anamitraṃ no'dharāgityaindrī, anuṣṭup | na mitramamitraṃ nāmitramanamitraṃ mitramityarthaḥ
nañdvayena prakṛtārthābhidyotanātū| he indra no'smākaṃ adharāādhastanadigbhāge udakcottaradigbhāge'namitraṃ kṛdhi kuru, yastatrāsmānhiṃ situmicchati, tamanukūlaṃ sampādayetyarthaḥ| evamuttaratra| paścātpaścimādiśi| puraḥ pūrvasyāṃ diśi| anamitrairahobhiriti dve śakaryuṣṇihau| abhidheyā sarvatra devatā| he viśve devāḥ sarve devā vayaṃ mitrībhūtairahobhiḥ sacemahi, uṣasaḥ prabhātakālāḥ, nimrucaśca rātrayo'smākaṃ mitrāṇi santu| 'mucu mlucu gatau', nitāntaṃ gacchatyābhya āditya iti nimrucaḥ|| yāḥ ṣaḍdevatā urvī urvyaḥ mahatyaḥ| kāstāḥ || dyauḥ, pṛthivī, ahaḥ, rātriḥ uṣaḥ oṣadhayaḥ tathā pañca pradiśaścatasraḥ yādyā ūrdhvā pañcamī| tā no'smān pāntu rakṣantu| he anantaroktā yato yūyaṃ mitradhā hi kāryasya vidhātryastato no'smān mitre śubhakarmaṇi dadhāta dhārayata, abhayaṃ cāsmākamastu yuṣmatprasādāt|| he pradarśitadevā ye yūyaṃ rātrīmanutiṣṭhatha rātrīṃ lakṣaṇīkṛtya tiṣṭhatha, ye ca bhūteṣu jāgṛtha, sarvāṃśca paśūn rakṣatha, te no'smākaṃ sambandhiṣu ātmasu śarīreṣu jāgṛta| bodha pratībodhetyādināṣṭānāṃ saṃbodhanam| he bodhādayaḥ arundhatīparyantāḥ ye yūyaṃ devāstanūpāḥ stha tanūnāṃ śarīrāṇāṃ rakṣakā bhavatha, te me mama iha gahane bhave tanvaṃ tanūṃ pāta rakṣata| bodhādīn pratīrecurringrairavacchidya vyācaṣṭe bodhapratībodhetyādinā, gatārthametat| ete vai devāḥ, vaiśabdo'vadhāraṇe, eta eva bodhādayo rāṣṭrasya jagato bhartāra ṛtavaśca, ato'haṃ tāneveṣṭe staumi| kimartham| ātmano gopīthāya rakṣaṇāya| anyānyapyatra svastyayanāni paṭhanīyāni| vaciścurādau paṭhyate, tataḥ svārthe ṇic svastyayanaṃ vācayatīti| tena yuktaṃ svakartṛkaṃ vacanaṃ pituḥ| svakartṛkāṇi hyetānyutsargeṇa prāk cūḍākaraṇāt| || iti catustriṃ śī kāṇḍikā |
34 ||

Linked texts (1)