Kathakagrihyasutra 54.19
Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 54.19
- Language
- Sanskrit
54.19
śiraso dakṣiṇe bhāge oṣadhe trāyasvainamiti mantreṇa darbhamantardhāya svadhite mainaṃ hiṃsīrityanena kṣureṇābhinidhāyāvaṣṭabhya sadarbhān keśān yenāvapadityādibhiścatasṛbhiranuṣṭubbhiḥ dakṣiṇabhāgādārabhya pradakṣiṇaṃ yathā bhavati, tathā pratidiśaṃ pratimantraṃ darbhakṣurakarma kartavyamṛtvijā ādyayā dakṣiṇe bhāge, dvitīyayā paścime bhāge, tṛtīyayottarasmin, caturthyā tvagre|
he oṣadhe enaṃ māṇavakaṃ trāyasva gopāya| he svadhite kṣura enaṃ māṇavakaṃ mā hiṃsīḥ| yenāvapadyena kṣureṇa savitā somasya rājño varuṇasyāvapaduptavān śiraḥ, tena he brahmaṇa adyāsminnahani vapata muṇḍayata idaṃ bālakasyāsya śiraḥ| kīdṛśaḥ savitā| vidvān jānan| tathā vapata yathāyaṃ bāla āyuṣmān dīrghāyurjararāmaśnute vyāpnoti jaradaṣṭiścāsau bhavati| asāviti nāmaviśeṣo lakṣyate| yena dhātā, yena kṣureṇa prajāpatirbṛhaspateragnerindrasya ca śira uktavān dīrghāyutvāya, tenaivāsya kṣureṇa bālasya śiro vapa dīrghāyutvāya ca suślokatvāya kīrtaye tathā svastaye'vināśāya| yena pūṣeti anantaravyākhyayā gatārthaḥ| yenaṃ bhūyaśca rātrī jyokpaśyā ca sūrya, yena kṣureṇa rātriḥ sūryamavapat bhūyaḥ punaḥpunaḥ| jyok cirakālaṃ, paśyatīti paśyā jyokpaśyā bahudarśanā rātriḥ| tenetyādi samānam|
gatārtham| cūḍākaraṇe'ṅganirdeśātpradhānānabhidhānātpradhānamājyenāgneyyā vaiśvadevyā vā kartavyamityāhuḥ | yadvopasamādhāyetyanenājyabhāgāntaramuktaṃ tadeva pradhānam | yeṣāṃ tvagnisaṃskāramātramupasamādhānaṃ, teṣāṃ pūrvaṃ pradhānam |
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit