Kathakagrihyasutra 64.1
Kāṭhakagṛhyasūtrabhāṣya 64.1
- Language
- Sanskrit
64.1
sarvatra rāṣṭrabhṛtāṃ devānāmārṣam| rāṣṭrabhṛtaśca ādityāgnicandravāyudivasarātriyajñadakṣiṇātmakāḥ, ye bodhapratibodhetyanuvāke vyākhyātāḥ| agniratra devatā| ṛtaṃ jalaṃ sahate prasahate'bhibhavati kāṣṭhasāgarādigataṃ dahati bhaumabāḍabādiko yataḥ, ata ṛtāṣāṭ 'nahivṛtivṛṣivyadhirucisahitaniṣu kau' (6.3.116) iti dīrghaḥ| 'saheḥ pṛtanartābhyāṃ ca' (8.3.119) iti ṣatvam| ṛtadhāmā dhāmaśabdasya trayo'rthāḥ - nāma sthānaṃ tejaśceti, ṛtaśabdasyāpi - satyaṃ jalaṃ yajñastejaśceti catvāraḥ| satyatejāḥ utkaṭabalaḥ, yajñasthānaḥ, jalasthānaśca baḍabāgnau darśanāt ārdrandhane ca, sthirasthititvāt satyanāmā ca| aṅgati gacchati sarvānarthānityagniḥ, nahi agniśūnyaṃ kiñcidasti sarvatra coṣmadarśanāt| agniriti nāmadheyamitaraviśeṣaṇaniveśanirdeśāya| gāṃ svargaṃ dhārayati yajñasampattidvāreṇeti gandharvaḥ| so'gnirno'smākaṃ sambandhi idaṃ pratyakṣaprāptaṃ brahma vardhanaṃ paśvādivedasampadāṃ cayanaṃ kṣatraṃ kṣaratpātu rakṣatu| svāheti nipātasya sampradānārthīyasya suhutamastu iti sarvatra arthaḥ| vaḍiti ‘vī gati...........' ityasya varṇāgame varṇaviparyaye ca rūpam, vahateḥ kvibantasya vā, tena vetu vahatu vetyarthaḥ| suhutamastu, tañcāgniraśnātu prāpnotu vetyarthaḥ|
Linked texts (1)
- Kāṭhakagṛhyasūtra — Laugākṣi, Sanskrit