Kathakagrihyasutra 69.15

69.15

gatārtham|
atha mantravivṛtiḥ| tatropākaraṇīyahomamantrau -
upākartrocyate - prajāpateḥ sakāśāt jāyamānāḥ imā vartamānāḥ prajāḥ, yāśca jātā atītotpattikriyāḥ, tāḥ sarvā asmai paśave prativedaya bodhaya, yasya yādaryenotpattistaṃ tathā pratipādaya yajñārthaṃ paśavaḥ sṛṣṭāḥ ityādirūpeṇa| tvaṃ hi cikitvāñ jānāno'bhijñaḥ| tvayā ca bodhitaṃ paśuṃ manyamānamanumanyatāṃ prajāpatiḥ satyamanujānātvityarthaḥ|
paśupate rudrasya sarūpā virūpāśca paśavaḥ yāge yogyāścāyogyāścetyarthaḥ, utaśabdaścārthe, teṣāṃ madhye yaṃ chāgādikaṃ paśuṃ devā vavrire vṛṇvanti prārthayante tameva svarāṭ, svayaṃ rājate iti svarāṭ, prajāpatī rudro'numanyatāmabhyupāgacchatu|
apāvyānāṃ devānāmārṣam| paśūnāṃ yajñeṣūpayuktānāṃ svargatiriha praśasyate| pūrve devāḥ prakṛtasya ālabdhasya paśoḥ prāṇamaṅgebhyo'vayavebhyo niścarantameva nirgacchantameva pratigṛhṇanti svīkurvanti| kīdṛśāḥ pūrve| prajānantaḥ asmadarthaṃ prajānantaḥ asmadarthamālabdho'yamiti manyamānāḥ| ataḥ paśurucyate - idānīṃ huto'gnau prakṣiptāvadānaḥ san svargaṃ yāhi pathibhirmārgaiḥ| kīdṛśaiḥ| devayānairyairdevā yajamānānāyānti, tyaktaprāṇaiśca śarīraiḥ śarīrāvayavaiḥ pratitiṣṭha|
ye paśavo badhyamānamanubadhyamānā lakṣaṇīkṛtya paścādbadhyamānāḥ santaḥ anvaikṣanta paśyanti cakṣuṣā manasā ca, tānapyagre prathamamagniḥ pramumoktu duḥkhānmocayatu devatvamāpādayatu muktiṃ vā| etaduktaṃ bhavati - yajñaparamparayā mama yajamānasya svargatirbhavatītyetāvadvedādvyāhatasiddham| idaṃ tvabhyarthayāmahe asmadarthena kleśamanubhavantī paśuparamparā svargatimanubhavatu sampannadivyadarśanā satī agniprasādāt| kīdṛśo'gniḥ, prajāpatiḥ prajānāṃ pātā, duḥkhavimocanaṃ ca prajānāṃ pālanam| anyacca kīdṛśaḥ| prajayā saṃvidānaḥ, 'vidlṛ-lābhe' prajayā janitarakṣayā prajāpatitvaṃ labhamānaḥ|
ye āraṇyāḥ paśavaḥ siṃhādayo viśvarūpāḥ sarvarūpāḥ, virūpā vividharūpāḥ santo bahudhaikarūpā bahudhā nānāprakāreṇa hariṇatvādyavāntarajātibhedenaikurūpā anugatākārāḥ, athavā bahudhā siṃhahariṇādirūpeṇa virūpā api santaḥ paśutvenaikarūpāḥ, tānsarvānapi agre prathamaṃ pramumoktu tajjāterupakārakatvāt| viśvaṃ kartavyaṃ yasya sa viśvakarmā prajāpatirūpa ityarthaḥ| prajayā saṃrarāṇaḥ samyagramamāṇaḥ krīḍan prajāsargasthitipralayaiḥ, tena prajāpateḥ sṛṣṭyādinā kiṃ prayojanamityaparyanuyogaḥ|
ye catuṣpadaḥ paśavo'jādayaḥ, uta tathā dvipadaḥ kapiñjalādayaḥ niṣkrītāḥ krītaniścayaṃ samprāptāḥ te, yajñamarhati yajñiyastaṃ bhāgayantu yajñārhā'vadānāni bhāgarūpatāṃ prāpayantu, rāyaspoṣāḥ dhanapuṣṭiyuktāḥ santaḥ yajamānaṃ viśantu| ke te paśavaḥ| yeṣāṃ paśūnāṃ paśupatī rudra īśe prabhavati|
he devā ṛtvijaḥ pramuñcamānāḥ paśūnāṃ duḥkhavimokaṃ kurvantaḥ yajamānāya gātuṃ yajñaṃ dhatta vidhatta| dadata vā| kīdṛśaṃ yajñaṃ dhatta| bhuvanasya lokatrayasya reto bījaṃ karmajanyatvāt jagatām| yajñe ca kriyamāṇe devānāmapi priyaṃ pātho'nnaṃ paśulakṣaṇaṃ devānāmetu devānprāpnotu| kīdṛśaṃ pāthaḥ| upākṛtaṃ yadasthāt, yūpasamīpamānīya yattiṣṭhati, śaṃsamānaṃ devatāsambandhamabhiśaṃsat prārthayamānam|
he jātavedaḥ jātaprajñāna jātadhana vā, vedo jñānaṃ dhanaṃ vā, devebhyo havyaṃ vaha| kiṃ kṛtvā| sadakṣaḥ satanūśca bhūtvā, saha dakṣeṇa dākṣiṇyena vartate iti sadakṣaḥ, saha tanvā vartate iti satanūrdevahaviḥprāpaṇasamarthaśarīraviśeṣayuktaḥ sannityarthaḥ| athānantaraṃ yatastvāmu tvāmeva tye te yajamānā dadhire dhārayante prathamaṃ vicakṣyaṃ darśanīyaṃ, tathā śṛtasya pākasya kartāraṃ, yajñiyaṃ ca yajñāhaṃ ca|
he jātavedaḥ agne devān gaccha vapayā saha vapāṃ gṛhītvā| tvaṃ hi hotā āhvātā devānāṃ dātā vā babhūva bhavasi| he agne ghṛtasya tanvā jvālayā sambhavasva sambadhyasva| etayā ca vapayā devaprāpitayā yajamānasya kāmāḥ satyāḥ santu|