Paraskaragrihyasutra 42.1
Pāraskaragṛhyasūtrabhāṣya 42.1
- Language
- Sanskrit
42.1
idamadyomarīcibhyodhātresamudrāyabrahmaṇe ca | idaṃviśvebhyodevebhyaādityebhyovasubhyodevebhyorudrebhyo marudbhyaḥ prajāpataye ( parameṣṭhine ) ca | 3 idamaṣṭakāyai | ubhayoḥ sviṣṭakṛt | mahāvyāhṛtyādibrāhmaṇabhojanāntaṃ tato vaiśvadevaḥ | icchayāṣṭakāśrāddhaṃ, kecinnecchanti (?) || iti prathamāṣṭakā | krameṇa madhyamākartavyatāmāha 'madhyamā gavā ' kartavyatāṃ vakṣyati paśuścedāplānyetyādinā | gopaśuśca surāgraha iti gopaśorniṣiddhatvātkalau chāgaḥ | tadabhāve caruḥ | 'tasyai॰॰॰tṛbhyaiti' caturthī ṣaṣṭhyarthe tasyā ityarthaḥ | vapāvadānātprāgupariṣṭācca hiraṇyaśakalopastārābhyāṃ paścāvattattā saṃpādyā | homaścā''ḍapasavyena savyaṃ jānvācya pitṛtīrthena vahvapāmityasya paitṛkatvāt | paśoḥ kartavyatāṃ vadiṣyati | carupakṣe viśvebhyodevebhyaḥ svāhetyapūpavaccaruhomaḥ | idaṃ viśvebhyodevebhyaḥ | tata dvitīyasthālīpākahomādi | anyatsarvaṃ prathamāṣṭakāvat | āpyamāṇasya maṇḍamuddhṛtya sruveṇāpasavyena vapāhomaḥ | idaṃ pitṛbhyaḥ | 'śvonva॰॰॰vat' sarvāsāmaṣṭakānāṃ śvaḥ uttaredyuḥ | tadarthemāha anvaṣṭakāsu aṣṭakāyāḥ paścātkriyamāṇāḥ anvaṣṭakāḥ tāsu | pārśve ca sakthi ca pārśvasakthinī te ca te savye ca pārśvasakthisavye tābhyāmanvaṣṭakākhyā kriyā kartavyetyarthaḥ | kutretyata āha parivṛte āvasathyagṛhe sarvata ācchādite | kathaṃ syādata āha piṇḍapitṛyajñavat | padārthakramaścāyam | aparāhṇe parivṛtasthasyāgneḥ vaiśvadevānantaraṃ paristaraṇaṃ tato'pasavyena nīvībandhanam | homavarjamapasavyena dakṣiṇābhimukhena | pātrāsādane srugvā ? | asinā pārśvasakthoḥ māṃsānicchitvā āsādayet | surādipañcakam | carupakṣe taṇḍulāḥ | carugrahaṇavat māṃsagrahaṇaśrapaṇādi | kaṇḍananiṣpavanādi na bhavati | tenolūkhalāderāsādanābhāvo māṃsapakṣe | anyatsarvaṃ piṇḍapitṛyajñavadityanenādiṣṭapiṇḍapitṛyajñavadatidiṣṭam | viśeṣamāha 'strībhyaśca' mātṛpitāmahīprapitāmahībhyaḥ pitrādibhyaḥ piṇḍadānānantaraṃ piṇḍadānasamuccayārthaścakāraḥ | 'upa॰॰॰naca' na kevalaṃ strībhyaḥ piṇḍadānamapitu karṣuṣu surayā tarpaṇena copasecanam | kāṇḍaharītakīguḍarasena ca surā | tarpaṇaṃ saktubhiḥ | strī piṇḍebhyaḥ paścātkarṣavaḥ dairghye prādeśamitāḥ caturbhiraṅgulairvistṛtāḥ | aṅgulakhātāḥ | teṣu surāyāḥ saktūnāṃ cāsekaḥ | prāksūtrasaṃpradānasamuccāyārthaṃ ādyaścakāraḥ | surāsaktvoḥ samuccayārtho dvitīyaścakāraḥ | prayogastu—gotre mātaḥ asukidevi surāṃ pibasva | mātṛdvayaṃ cet pibethāṃ, bahvadhvetyipabadhvamiti dakṣiṇasaṃsthaṃ pratyavaṭaprakṣepe prayogaḥ | evaṃ tṛpyasvatṛpyethāṃtṛpyadhvamiti pratyavaṭaṃ mātṛpitāmahīprapitāmahībhyaḥ saktūn kṣipet | 'añja॰॰॰jaśca' strīpiṇḍeṣu pratipiṇḍamañjanaṃ sauvīrāñjanamabhāve laukikam | anulepanaṃ candanādi | srajaḥ pitṛpriyapuṣpamālāḥ | cakāraḥ dadyāditikriyāsamuccayārthaḥ | prayogastu—gotre mātaḥ asukidevide añjasva | añjethām | añjadhvaṃ | evaṃ pitāmahīprapitāmahībhyām | anulimpasva | anulimpethām anulimpadhvam | srajo'pinahyasva | srajopinahyethām | srajopinahyadhvam | atrapitaraityādi ulmukaprakṣepāntaṃ piṇḍapitṛyajñavat | 'ācā॰॰॰icchan' piṇḍadānaṃ
Linked texts (1)
- Pāraskaragṛhyasūtra — Pāraskara, Sanskrit