Pramāṇa · Search · About · API

Paraskaragrihyasutra 6.3

Pāraskaragṛhyasūtrabhāṣya 6.3

Language
Sanskrit

6.3

janāya yūyaṃ imāṃ gāṃ mā vadhiṣṭa mā nnata kiṃtu gopaśuṃ vidhātuṃ vrateti tātparyārthaḥ | kiṃbhūtāmanāgāmanaparādhām | aditiṃ devamātaraṃ payodānāt | ahaṃ mamāmuṣyāvayituśca pāpmānaṃ gosthāne hanomi hanmīti | 'atha yadyutsis.....'brūyāt' yadyarghyo gāmutsṛṣṭumicchetadaivaṃ prayogaḥ | mātārudrāṇāmityuktvā mama cāmuṣya ca pāpmā hataḥ oṃ utsṛjata tṛṇānyattu | atrāpyamuṣyasthāne arghayiturnāmagrahaṇam | oṃ utsṛjata tṛṇānyattiti uccairbrūyāt śeṣamupāṃśu | evaṃ gavālambhasya sarvatra vikalpe prāpte kacinniyamamāha 'natvevā........tetyeva brūyāt' yajñavivāhyorarmāṃsoḍargho na bhavati | yajñamadhikṛtya vivāhamadhikṛtya kurutetyevaṃ prayogaḥ | ataścālambhaniyamo yajñāvivāhyoḥ | gorālambhaśca kalivarjite kāle bhavati 'yajñādhānaṃ gavālambhaṃ saṃnyāsaṃ palapaitṛkam | devārācca sutotpattiḥ kalau pañca vivarjayet ' iti parāśarasmṛteḥ | ataśca gavālambhasya kalau niṣiddhatvādutsargasya ca yajñavivāhyoraprāstatvādgaurityuccāraṇādi yajñavivāhyoḥ kalau na pravartate | yajñavivāhyoranyatra tūtsargapakṣa eva kalau | kalau gopaśorniṣedhāttatsthāne ajālambhaḥ pāyasaṃ veti jayarāmaḥ | parigatasaṃvatsarā arghyā bhavantītyuktaṃ tadapavādamāha—'yadyapyasa......iti śruteḥ |' yadyapi saṃvatsarasya madhye asakṛtpunaḥ punaḥ somena yajeta tathāpyenaṃ yajamānaṃ kṛtārghyā eva ṛtvijo yājayeyuḥ nākṛtārghyāḥ kutaḥ śruteḥ | etatsūtrādevaṃ jñāyate somayāgārthameva vṛtā ṛtvijo'rghyā netarayāgārthamiti | yakṣyamāṇāstvṛtvija ityanenaiva gatārthatvātsomena yakṣyamāṇā evārghyā iti niyamavidhānārthaṃ pṛthagārambhaḥ | nanu vasante vasante jyotiṣā yajetetyekasminsaṃvatsare eka eva somayāgaḥ prāptastatkathamucyate asakṛtsaṃvatsarasya somena yajeteti | satyam, ucyate | yadyapi nityaḥ somayāgaḥ sakṛdevānuṣṭhātavyastathāpi kāmanāyāṃ coditāyāṃ punaḥ punaranuṣṭhānaṃ saṃbhavatyeva dvādaśāhādīnām | yadvā nityo vājapeyastasyānuṣṭhāne tadaṅgabhūtānāṃ pariyajñānāmanuṣṭhānaṃ bhavati | tasmātsādhūktamasakṛtsaṃvarasya. somena yajeteti | varaśākhayā madhuparkadānaṃ gṛhyapariśiṣṭe—varasya yā bhavecchākhā tacchākhā gṛhyacoditaḥ| madhuparkaḥ pradātavyo nānyaśākhe'pi dātari ' iti | atra ṛtvigādyupalakṣaṇārthaṃ varadātṛśabdau | taduktam—arghyaśākhayā madhuparkaṃ iti | yājñikāstu arghyasya yacchākhīyaṃ karma tacchākhīyo madhuparkaṃ iti vadanti | tathā jagannāthakārikāyām | tattadgṛhyoktavidhinā viṣṭarādyarhaṇaṃ tata iti | sarvatra yajamānaśākhayaiva madhuparkaṃ iti jayantaḥ, tattu kairapi nādṛtam |
he agne no'smān ehi āgaccha asmadgṛhānāgatya no'smākaṃ sugaṃ sukhagamyaṃ panthāṃ panthānamarcirādimārgaṃ pradiśan upadiśan saṃpādayanniti yāvat | āyurnirduḥkhaṃ jīvanaṃ dhehi dehi | kiṃbhūtam ajaraṃ jarārogādiparābhavarahitamajaramityagniviśeṣaṇaṃ vā vibhaktivyatyayena | punaḥ kiṃbhūtaṃ jyotiṣmatprakāśakaṃ tatpratibandhako mṛtyurapi no'smākaṃ bhavatprasādādapaitu apagacchatu | amṛtamānandaṃ ca no'smān āgacchatu vaivasvato yamaśca no'smākamabhayaṃ tvatsaṃbandhena pāpābhāvād duḥkhahetubhayābhāvaṃ kṛṇotu | 'paraṃ mṛtyaviti ca' | cakārādyāhutiṃ juhoti paraṃ mṛtyaviyanena mantreṇa | mantrasya pitryatvādudakasparśaḥ | 'eke prāśanānte' eke ācāryāḥ saṃsravaprāśanānte imāmāhutimicchanti,tasminpakṣe paraṃmṛtyavitihomānte punaretasya saṃsravaprāśanam | pañcamī kaṇḍikā |

Linked texts (1)