Pramāṇa · Search · About · API

Rijvartha 6.1-2

Ṛjvarthā 6.1-2

Language
Sanskrit

6.1-2

aśvinau (1) kasmāt | yad vyaśnuvāte sarvam | kena | rasenānyaḥ
rasenodakena sarvaṃ vyaśnute vyāpnoti | jyotiṣānyaḥ jyotiṣakaiḥ | aśvaiḥ aśvinau
ityaurṇavābhaḥ | aśvaistadvantau tāvityaurṇavābha ācāryo manyate
tat kau aśvinau iti vicāraḥ | taditi vākyopādāne | kāvetāvaśvināviti
5 vicārārthaḥ praśnaḥ | dyāvāpṛthivyau ityeke | vijñāyate hi
" tau yau pratyakṣadaivatamaśvināvime eva te dyāvāpṛthivyau "
-iti | dyaurjyotiṣā vyāpnoti pṛthivyannena | ahorātrau ityeke | aharjyotiṣā
vyaśnute rātriravaśyāyaiḥ | sūryācandramasau ityeke | sūryo jyotiṣā vyaśnute, rasena
candramāḥ | rājānau puṇyakṛtau ityaitihāsikāḥ | aśvairaśvināvityeta10 rnirvacanam athāsmin pakṣe itihāse samavaiti
tayoḥ kālaḥ ūrdhvamardharātrāt prakāśībhāvasyānuviṣṭambham | jyotiṣā
vyatibhidyamānamūrdhvamardharātrāt tamo yadā jyotiranuviṣṭabhnāti so'śvinoḥ kālaḥ | tataḥ
prabhṛti saṃdhistotraṃ purodayādāśvinam | udite sauryāṇi | tatra yattamò'nupraviṣṭaṃ jyotiṣi
tadbhāgaḥ madhyamaḥ tanmadhyamasya rūpam | yat jyotiḥ tamasi anupraviṣṭaṃ tadbhāgaṃ tadrūpam
15 ādityaḥ | tāvetau madhyamottamāviti svamatamācāryasya | yataḥ samarthanāyodāharati
tayoḥ eṣā bhavati