Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 150.25

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 150.25

Language
Sanskrit

150.25

"jalhavaḥ ( 107 )"-ityanavagatam | "jvalanahīnāḥ"- ityavagamaḥ || "na pā̱pāso̍ manāmahe nārā̍yāso̱ na jalha̍vaḥ | yadinnvandra̍ṃ vṛṣa̍ṇaṃ sacā̍ su̱te sakhā̍yaṃ kṛ̱ṇavā̍mahai || ( ṛ0 saṃ0 6, 4, 37, 6 )"-iti || bhargo nāma pragāthaputraḥ, tasyeyamārṣam | aindrī | bṛhatī | tasyāmeva tṛcāśītyāṃ viniyuktā || 'na' vayaṃ “pāpāsaḥ” “pāpāḥ” ityevaṃ “manāmahe” “manyāmahe” | kiṃ kāraṇam ? astyasmāsvapāpatve hetuḥ,-"brahmacaryam, adhyayanam, tapaḥ, dānakarma” ca | atha matam,-etairapi yukto yo nirdhanaḥ, sa pāpa eveti ? tacca na | kiṃ kāraṇam ? “na arāyāsaḥ” na vayamadhanāḥ | athāpi syāddhanavattve'pi sati anāhitāgnitvāt jvalanahīnatvena pāpavattvamiti ? tadapi na, kiṃ kāraṇam ? “na jalhavaḥ” na vayaṃ “jvalanahīnāḥ” kiṃ tarhi ? āhitāgnayo vayam | tadetadadhyayanādyapāpatvahetubhūtaṃ sarvamasmāsvasti | kiñca, 'yadin nvindraṃ' yasmād vayam indraṃ 'vṛṣaṇaṃ' varṣitāram, etasmin yajñakarmaṇi 'sakhāyaṃ' sahabhūtasya somapānasya khyāpayitāram, amībhiḥ saha mayā somaḥ pīta ityevaṃ vaktāraṃ 'kṛṇavāmahai' | tasmāt na vayaṃ pāpāḥ, nāpi vayamarāyāsaḥ, nāpi jalhavaḥ,-ityevamātmānaṃ manyāmahe, nahi pāpānāma-
dhanānāmanahitāgnīnāṃ ca indraḥ sambā bhavatītyabhiprāyaḥ || evamatra "jalhavaḥ = jvalanehāḥ" śabdasārūpyādarthāvirodhācca |
6 |
1 ||

Linked texts (1)