Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 157.1

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 157.1

Language
Sanskrit

157.1

"asakrām ( 116 )"- ityanavagatam | “asaṃkramaṇīm” - iti śabdasamādhiḥ || 0
bharadvājasyārṣam | triṣṭup | āśvinī | prātaranuvākāśvinayoḥ śasyate | ‘puru’ bahu ‘hi’ ‘deṣṇaṃ’ dānaṃ ‘vāṃ’ yuvābhyāṃ yaśe yasmāt he ‘purubhujau’ bahubhojinau ! aśvinau ! tasmāt yuvāṃ brūmaḥ,- “dhenuṃ naḥ” tarpayitrīmasmabhyam “iṣam” annalakṣaṇam “pinvatam” prakṣārayatam “askrām” asaṃkramaṇaśīlām anapāyinīm asmattaḥ, athavā-asaṃkramaṇaśīlāṃ dyām, iṣam iḍahetūdakamasmadarthaṃ prakṣārayatamiti syāt | kiṃ punaḥ tad yuvayorbahudānam ? iti,- ‘stutaśca’ stutaśastravāṃśca somo yuvayogrrannama | he ‘mādhvī’ madhupau ! ‘suṣṭhutiśca’ śobhanābhiḥ stutibhiḥ suṣṭhu stutaḥ, ‘rasāśca’ ājyādayaḥ, ya ete ‘rātiṃ’ puroḍāśasyānugacchati, sarve ete yuvayoreva | tasmād yuvāṃ bravīmi,–pinvatabhiti || evamatra śabdasārūpyādarthāvirodhācca “asakrām”-ityasya śabdamya “asaṃkramaṇīm”ityeṣa vipariṇāma upapadyate | iḍabhidheyā, dyaurvā |
6 |
29 |

Linked texts (1)