Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 175.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 175.2

Language
Sanskrit

175.2

yadyevamucyatāṃ tarhi kāni kimabhaktīni ?, iti | taducyate- "atha etāni agnibhaktīni" | atheti viśeṣārthakāre | agniṃ bhajante, agninā vā bhajyante-ityagnibha ktīni || katamāni ? "ayaṃ lokaḥ" ityevamādīni agnibhaktīnyavagantavyāni | "yeca devagaṇāḥ samāmnātāḥ prathame sthāne" | tadyathā,-oṣadhī, akṣāḥ, grāvāṇaḥ, abhīpavaḥ- ityevamādīni || "agnāyī, pṛthivī, iḷā-iti striyaḥ"| 'iḷā, pṛthivī, agnāyī'-iti krameṇa vaktavye kramabhedo'gnāyī tatsamā[nā]khyānāt sannikṛṣṭatarā, na tathā pṛthivīti, tasmāt prathamamucyate, tataḥ pṛthivyāśrayasambandhādagnerna tathaiḷā, parokṣādabhidheyasya || 'āprī'-madhye 'tisro devīḥ' ityatra iḷā, bhāratyāḥ dyusthānāyā anantaraṃ śrūyamāṇā,-"ā no yajñaṃ bhāratī tūryametviḷāṃmanuṣyavadiha cetayantī ( ṛ0 saṃ0 8, 6, 9, 3 )'-iti | kathaṃ pṛthivīsthānā ? iti | ucyate-anuyājeṣu sāmarthyāt, "dyāṃ bhāratyādityairaspṛkṣan sarasvatīṃ rudrairyajñamāvīdihaiveḷayā vasumatyā" ityataḥ sāmarthyamunnīya vasusāhacaryāt ihaiveḷayeti cāgnibhaktirityāha| rudraiḥ sāhacaryāt sarasvatī madhyasthānā ādityaiḥ sāhacaryāt bhāratī dyusthāneti |
7 |
8 |

Linked texts (1)