Yāska's Nirukta 185.2
Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 185.2
- Language
- Sanskrit
185.2
idānīmutsargaṃ darśayati prayojanārtham,-"tadetadekameva jātavedasyaṃ gāyatraṃ tṛcam"-ityādi || taditi daśatayīṣvasyānusmṛtaye parokṣanirdeśaḥ | etaditi pra nūnamityetayā sannidhīkṛtyopadiśati | gāyatramiti cchandonirdeśo
vivakṣitaprayojanārthaḥ | tṛcamiti etatsūktasya saṅkhyānirdeśaḥ | daśatīṣu sarvāsvapīti nirdhāraṇe saptamī, “vidyate” asti || tataḥ kiṃ yadyetadaivakaṃ jātavedasyaṃ gāyatraṃ tṛcaṃ daśatīṣu vidyate ? śṛṇu-bahubhiretairgāyatracchandoyuktairjātavedasyairmantrairvidyate prayojanamasti | na caite bahavaḥ santi sarvāsapi daśatīṣvetadaivakaṃ tṛcaṃ muktvā || tatra kiṃ kartavyam ? | iti - “yattu kiñcidāgneyam” mantrajātam, gāyatre eva cchandāsa ajātavedoliṅgamapi, “tat” “jātavedasānām” mantrāṇāṃ “sthāne” vini-“yujyate” śāstreṇa | tena kiṃ sthitaṃ bhavati ? agnirava jātavedā iti, karmapṛthaktvāt māhābhāgyādvā iti, itarathā hi prayogavaikalyaṃ syāt | na cānyaddevatamanyasya sthāne prayujyate | yathā cāyamanarthāntaramagnirjātavedā etasmād vidhiliṅgāt, tathā vaiśvānaraprabhṛtayo'pītyupekyam |
7 |
20 |
Linked texts (1)
- Nirukta — Yāska, Sanskrit