Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 186.11

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 186.11

Language
Sanskrit

186.11

"athāpi" ayamaparo vyapadeśa ekavākye vibhaktyantarakṛtaḥ sūryavaiśvānarayorbheda gamayati | tadyathā-"vaiśvāna̱ro ya̍tate̱ sūryyeṇa" iti, mantradṛk "āha" | prathamāntasya vaiśvānaraśabdasya tṛtīyāntena sūryaśabdena vibhaktibhedād viśeṣaṇaviśeṣyabhāvena sāmānādhikaraṇyaṃ nāsti | etadevānāmānādhikaraṇyamapekṣya janaikatva vaiśvānarasūryaśabdayorbravīti, "na ca punarātmanātmā saṃyatate" || ki rtārha ? "anyenaivānyaḥ" "saṃyatate" saṃgacchate, yathā devadatto yajñadattena || tat kathamayaṃ saṃyatate sūryeṇa ? iti | yata āha, "ita imamādadhāti" | ito lokādoṣadhībhyaḥ śarādibhyo vanaspatibhyāṃ vā madhitvā pratyakṣata eva imamādadhāti abhyādadhārtīndhanaiḥ | "amutaḥ" maṇḍalāt karmātmanaḥ "amuṣya" ca ādityamaṇḍalādhiṣṭhātuḥ svabhūtāḥ "raśmayaḥ" "prādurbhavanti" | "itaḥ" tejaḥpiṇḍād "asya" tadadhiṣṭhātuḥ "arciṣaḥ" prādurbhavantīti vartate | "tayo. bhāsoḥ saṃsargaṃ dṛṣṭvaivamavakṣyat" mantradṛk "vaiśvāna̱ro ya̍tate̱ sūryyeṇa"iti |
23 |

Linked texts (1)