Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 202.11

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 202.11

Language
Sanskrit

202.11

"yasyai devatāyai havigṛ̍hītaṃ syāt, tāṃ manasā dhyāyet vaṣaṭ kariṣyan"- "iti ha vijñāyate" | manaseti nāmābhiḥ saṃhitaṃ havirdevatāyai devatāmupeyādevamarthaśca sarvatra vicāraḥ | tathāhi darśitam- "yastu sūktaṃ bhajate yasmai havirnirupyate" - iti | manaseti kimartham ? kena vānyena dhyāyet ? iti | śṛṇu-sarvendriyaviṣayapratyāhṛtena 'manasā yathāśrutagṛhītabhāvitānāṃ devānāṃ nānātvaikatvatritveṣvātmano hṛdaye vijñānamayīmālikhya pratikṛti lakṣyī kṛtyānanyamanāstatkālamadhītya yājyāṃ vaṣaṭ kariṣyaṃstadanucintanasaṃskārasantānaikarasena manasā haviṣyabhisandhāya davatāṃ dhyāyet ityasya viśeṣasya dyotanārthaprāptasyāpi manaso grahaṇaṃ manasā dhyāyediti | brāhmaṇaṃ caitadarthamevoktamācāryeṇa atra hi viśeṣataḥ puruṣārtho babandha iti, ato'nyathā hi devatācintanaśūnyaṃ karma etasmin pradhānakāle vikalamityaphalameva syāt | eṣa eva ca dhyānakālo yajamānasya, āhutiprakṣepakāle na tathā'nyeṣāmapyadhvaryuprabhṛtīnāmāhutiprakṣepavyāpṛtānām, lakṣaṇaṃ hi hoteti |
22 |

Linked texts (1)